سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی/ نحوه ثبت ادعا، شرایط ورود و مهلت قانونی در سامانه کاتب

سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول به شمار می‌رود که با هدف ساماندهی اسناد عادی، کاهش اختلافات ملکی و تسهیل فرآیند تثبیت مالکیت رسمی ایجاد شده است. این سامانه که خدمات آن از طریق سکوی «کاتب» ارائه می‌شود، امکان ثبت ادعا‌های مربوط به مالکیت، حق انتفاع، حق ارتفاق و منافع املاک فاقد سند رسمی را فراهم کرده است. 

نحوه ثبت نام در سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی

متقاضیان باید صرفاً از طریق درگاه «کاتب» اقدام کنند و در مرحله نخست، احراز هویت آنان از طریق کد ملی و شماره تلفن همراه انجام می‌شود.

این سامانه در اجرای ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول طراحی شده و از آذرماه سال گذشته به صورت آزمایشی در سراسر کشور راه‌اندازی شده است.

هر شخصی که قصد ورود به سامانه را داشته باشد، ابتدا باید احراز هویت شود. احراز هویت کاربران بر اساس دو مؤلفه اصلی شامل کد ملی و شماره تلفن همراه انجام می‌شود. کد ملی افراد با اطلاعات سازمان ثبت احوال تطبیق داده شده و شماره تلفن همراه نیز مورد راستی‌آزمایی قرار می‌گیرد تا اطمینان حاصل شود شخصی که وارد سامانه می‌شود، همان متقاضی واقعی است.

پس از ورود به درگاه کاتب کاربران می‌توانند مجموعه خدمات الکترونیکی سازمان ثبت را در یک بستر واحد مشاهده و دریافت کنند. یکی از این خدمات، سامانه ثبت ادعا یا همان سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی است که امکان بارگذاری مدارک و ثبت درخواست را برای متقاضیان فراهم می‌کند.  در سکوی کاتب بخشی با عنوان «قانون الزام» پیش‌بینی شده که کاربران از طریق آن می‌توانند به سامانه‌های مرتبط با اجرای قانون الزام دسترسی پیدا کنند. مردم باید توجه داشته باشند که مسیر رسمی ثبت ادعا صرفاً از طریق این درگاه است و از مراجعه به مسیر‌های غیررسمی یا افراد واسطه خودداری کنند.

مطابق ماده مذکور، سازمان مکلف است، ظرف یک­ سال از تاریخ ابلاغ این قانون، سامانه‌ای را با عنوان «ساماندهی اسناد غیررسمی» جهت ثبت ادعا‌های راجع به مالکیت عین، مالکیت منافع بیش از دوسال و حق انتفاع و حق ارتفاق اموال غیرمنقول و مستندات مربوط به آن که قبل از راه اندازی سامانه مذکور ایجاد شده و فاقد سند رسمی هستند، ایجاد نماید.

مدعیان مذکور مکلفند ظرف دو سال از تاریخ راه اندازی این سامانه نسبت به درج مستندات و ادعا‌های خود در سامانه مذکور و ظرف دو سال از تاریخ درج در سامانه، حسب مورد نسبت به تنظیم سند رسمی یا طرح دعوای الزام به تنظیم سند رسمی یا دعوای مرتبط در مراجع قضائی یا هر امر قانونی لازم دیگر به منظور أخذ سند رسمی مالکیت، اقدام و مدرک مربوط را در سامانه درج نمایند. پس از اقدام متقاضی، مراجع قانونی مربوط مکلفند اقدامات انجام­شده توسط متقاضی و نیز نتیجه آن را در سامانه موضوع این ماده درج نمایند. پس از مهلت مزبور هیچ ادعائی در سامانه قابل ثبت نیست. در صورت انقضای مواعد فوق الذکر و عدم اقدام قانونی مدعیان مذکور، ادعا‌های مزبور علیه اراضی عمومی و دولتی از جمله اراضی ملی، موات، خالصه، مستحدث و ساحلی و همچنین علیه اشخاص ثالث با حسن نیت (بی­اطلاع از معاملات معارض قبلی) دارنده سند رسمی، قابل استناد، استماع و معارضه نیست.

با وجود این، مدعی مذکور می­تواند برای مطالبه قیمت مال غیرمنقول خود به نرخ روز حسب مورد به اشخاص ثالثی که عالماً نسبت به بارگذاری ادعا‌های مستند به اسناد جعلی یا خلاف واقع در سامانه اقدام کرده­اند، یا عالماً نسبت به معامله معارض با حق وی اقدام کرده­اند یا ید ماقبل خود رجوع کند. دادگاه‌ها مکلفند دعوای مطالبه قیمت روز مال غیرمنقول را در این موارد بپذیرند. راه اندازی رسمی سامانه موضوع این ماده به دستور رئیس قوه ­قضائیه در روزنامه رسمی اعلان عمومی می ­گردد.

ثبت ادعا برای چه افرادی پیش‌بینی شده است؟

این سامانه برای ثبت ادعا‌های مرتبط با مالکیت عین، مالکیت منافع بیش از دو سال، حق انتفاع و حق ارتفاق نسبت به اموال غیرمنقول طراحی شده است. افرادی که نسبت به املاک فاقد سند رسمی یا حقوق مرتبط با این املاک ادعایی دارند، می‌توانند از طریق این سامانه درخواست خود را ثبت کنند.  هدف اصلی از راه‌اندازی این سامانه، ساماندهی اسناد عادی و کاهش اختلافات و دعاوی ناشی از معاملات غیررسمی است تا زمینه تثبیت مالکیت رسمی در کشور فراهم شود.  مهلت قانونی فعلاً برای اسناد حدنگاری صادره از سال ۱۳۹۶ به بعد اعمال می‌شود.

مهلت قانونی طرح ادعا در سامانه ساماندهی

مطابق قانون، افرادی که نسبت به املاک دارای سند رسمی ادعایی دارند، باید در مهلت مقرر ادعای خود را ثبت و سپس برای تعیین تکلیف قانونی آن اقدام کنند.  در مرحله فعلی و بر اساس ابلاغ ریاست قوه قضاییه، مهلت قانونی دو ساله تنها برای املاکی آغاز شده است که دارای سند مالکیت حدنگاری بوده و تاریخ صدور سند آنها از اول فروردین سال ۱۳۹۶ به بعد باشد.

البته سایر اشخاص نیز می‌توانند وارد سامانه شوند و ادعای خود را ثبت کنند، اما مهلت قانونی دو ساله فعلاً فقط شامل املاکی می‌شود که سند حدنگاری آنها از سال ۱۳۹۶ به بعد صادر شده است.

انتهای پیام/