تلاش برای اشتغالزایی در زندان‌های استان آذربایجان شرقی/ اشتغال هزار و ۲۳۰ نفر از زندانیان استان در کارگاه‌های تولیدی و صنعتی/ بیش از ۸ هزار زندانی در دوره‌های مهارت‌آموزی شرکت کردند

نظام‌های کیفری امروزی بر این باورند که هدف از حبس تنها مجازات مجرمان نیست، بلکه بازپروری آنان برای بازگشت به جامعه به عنوان افرادی سازنده نیز از اهداف کلیدی است. در این میان، اشتغال زندانیان به عنوان ابزاری حیاتی در دستیابی به این هدف شناخته می‌شود. کار در زندان فرصتی است برای زندانیان تا مهارت‌های حرفه‌ای بیاموزند، مسئولیت‌پذیری را تجربه کنند و از بی‌هدفی و رکود ناشی از محیط بسته زندان فاصله بگیرند.

مطالعات نشان می‌دهد که اشتغال نه تنها احتمال بازگشت به جرم (تکرار جرم) را کاهش می‌دهد، بلکه عزت نفس و امید به آینده را در زندانیان تقویت می‌کند. 

از جنبه اقتصادی نیز، آموزش‌های شغلی و تجربه کار در زندان، زمینه‌ساز اشتغال‌پذیری پس از آزادی است. بسیاری از زندانیان به دلیل نداشتن مهارت یا سابقه کیفری، پس از آزادی با تبعیض و بیکاری روبه‌رو می‌شوند که این چرخه را به حاشیه‌نشینی و بازگشت به جرم می‌کشاند. برنامه‌های اشتغال در زندان با ارائه گواهی‌های معتبر و همکاری با بخش خصوصی، پلی میان زندان و جامعه می‍سازند و فرصت‌های شغلی آینده را تسهیل می‌کنند. 

از سوی دیگر، اشتغال زندانیان به کاهش هزینه‌های زندان‌ها و ایجاد درآمد برای جبران خسارت قربانیان کمک می‌کند. با این حال، اجرای این برنامه‌ها نیازمند توجه به حقوق زندانیان و تناسب مشاغل با نیاز‌های بازار کار است. بر این اساس اشتغال در زندان نه فقط یک ابزار اصلاحی، بلکه سرمایه‌گذاری برای امنیت اجتماعی و تحقق عدالت ترمیمی است که بازگشت فرد به جامعه را معنادار می‌کند.

بر این اساس؛ اشتغال زندانیان در زندان همواره مورد تاکید ریاست قوه قضاییه و مسئولان قضایی بوده و به این امر توجه ویژه دارند.

رئیس عدلیه: بستر بازگشت زندانیان به آغوش جامعه را باید فراهم کنیم

حجت‌الاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای ریاست قوه قضاییه ۵ خرداد سال گذشته به مناسبت «روز ملی حمایت از خانواده زندانیان» طی سخنانی در نشست با جمعی از خیّرین حوزه کمک به خانواده زندانیان، اظهار کرد: زندان رفتن یک امر استثنایی است؛ به این معنا که زندان رفتن یک فرد امری خلاف اصل و قاعده است و استثناء محسوب می‌شود؛ انسان‌ها باید آزاد باشند، اما به هر حال مجموعه مسائلی پیش می‌آید که سبب می‌شوند فرد دست به ارتکاب اقداماتی بزند که ناچاراً باید محبوس شود؛ همت ما باید معطوف به آن باشد که این امر استثناء را به حداقل برسانیم.

رئیس عدلیه تصریح کرد: وقتی فردی به تحمل زندان محکوم می‌شود، ضرورت دارد که در همان ابتدای امر شرایط و بستر‌های بازگشت او به جامعه را فراهم کنیم و این بازگشت باید به گونه‌ای باشد که نه خودِ فرد و نه اطرافیان او و جامعه این احساس را نداشته باشند که با یک هم‌خانواده و یا هم‌شهریِ زندان‌رفته طرف هستند.

قاضی‌القضات افزود: در مرحله بعدی باید شرایطی فراهم آوریم که فرد آزاد شده از زندان، دیگر به ندامتگاه بازنگردد؛ بدین معنا که دیگر به سمت کار خلاف و مجرمانه نرود؛ نباید چنین فضایی بر روحیات فردِ آزاد شده از زندان حاکم شود که «دیگر آب از سر من گذشته است و چوب حراج به حیثیتم خورده است و دیگر در اجتماع محلی از اِعراب ندارم و حتی کسی به من شغل هم نمی‌دهد»!

رئیس قوه قضاییه اظهار داشت: در خودِ محیط زندان باید بستر‌های اصلاح و بازاجتماعی شدن زندانی فراهم باشد؛ نباید عمر زندانی در زندان به بطالت بگذرد؛ محیط زندان باید به‌گونه‌ای باشد که زندانی پس از بازگشت به آغوش جامعه بتواند گلیم خود را از آب بکشد و با فراگیری یک حرفه‌ی آبرومند به یک نیروی کارآمد اجتماعی تبدیل شود.

برپایه این گزارش توجه به مقوله اشتغال و اشتغالزایی برای زندانیان در استان آذربایجان شرقی در دستور کار مسئولان قضایی استان قرار دارد و در سال ۱۴۰۳ نیز اقدانات مطلوبی در این زمینه انجام شده است.

اشتغال هزار و ۲۳۰ نفر از زندانیان استان آذربایجان شرقی در کارگاه‌ها 

محمد جوادی مدیرکل اقدامات تامینی و تربیتی استان آذربایجان شرقی در این رابطه و در گفت‌و‌گو با میزان، اظهار کرد: اشتغال در زندان‌های استان به چند شکل است. یک نوع اشتغال به صورت اشتغال در کارگاه‌ها بوده و به صورت میانگین هزار و ۲۳۰ نفر از زندانیان استان را شامل می‌شود. یعنی زندانیان در کارگاه‌هایی که در داخل و یا خارج از زندان هستند مشغول به کار می‌شوند. نوع دیگر از طریق اعزام زندانیان به خارج از زندان (اشتغال اعزام به کار) بوده که هزار و ۲۵۲ نفر از مددجویان استان در این حوزه اشتغال دارند که از این تعداد ۹۶۲ نفر زندانی رای باز و ۲۹۰ نفر نیز زندانی نیمه باز هستند. در مجموع در سال ۱۴۰۳ به صورت میانگین در کارگاه‌های اشتغال زندان‌های استان برای هزار و ۲۳۰ نفر در هر ماه دستمزد پرداخت شده است.

۷۴ کارگاه تولیدی در داخل و خارج زندان‌های استان مشغول به فعالیت هستند

مدیرکل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی استان آذربایجان شرقی درباره تعداد کارگاه‌های تولیدی در داخل و خارج از زندان‌های استان، گفت: مجموع کارگاه‌های تولیدی ما حدودا ۷۴ کارگاه است که مهمترین آنها کارگاه قالیبافی در داخل زندان تبریز و کارگاه فرش و قالیبافی در اردوگاه کاردرمانی مستقر در مرند است. بیشترین آمار اشتغال در زمینه فرش و قالی است که حدودا نیمی از شاغلین در این کارگاه‌ها را شامل می‌شود و مابقی در زمینه کفش و چرم‌دوزی مشغول به کار هستند.

تلاش برای مهارت‌افزایی زندانیان

جوادی افزود: بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد زندانیان فاقد مهارت‌های کسب و کار هستند و با مفاهیم ذهنی شغل آشنایی ندارند. باورمان بر توانمندسازی زندانیان است و مبتنی بر استعداد افراد، نیازسنجی‌های لازم را جهت اشتغال در حوزه مناسب انجام می‌دهیم تا وقتی که زندانی آزاد شد بتواند برای خودش کسب و کاری راه‌اندازی کند که البته ما در این خصوص حمایت‌های اولیه را نیز از طریق اعطای وام انجام می‌دهیم تا ضمن پایداری سازی مشاغل، نرخ بازگشت به جرم را کاهش دهیم.

وی بیان کرد: به عنوان مثال در حوزه فرش‌بافی زندانیان به شش مهارت نیاز دارند که عبارتند از گره زدن درست، ابزار شناسی، طرح و نقشه‌خوانی، شناخت قواعد و شرایط بازار کار و رنگ رزی. ما در تلاش هستیم تا بتوانیم زندانیان را در این ۶ حوزه توانمند کنیم. همچنین در حوزه کفاشی نیز باید با مهارت‌های مختلف از جمله چرم‌شناسی، طراحی و ... آشنا شوند.

مدیرکل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی استان آذربایجان شرقی ادامه داد: در این راستا با سازمان‌های مختلف، حدودا ۱۵ تفاهم‌نامه همکاری مشترک داریم و علاوه بر سازمان فنی و حرفه‌ای که بیشتر بر مبانی تئوری تاکید دارد با اتحادیه‌های سازمان صنعت و معدن و اتحادیه مشترکین در زمینه تقویت بعد عملی آموزش‌ها زندانیان همکاری می‌کنیم تا زندانیان مهارت‌های فنی و تخصصی را فرابگیرند. همچنین همکاری‌هایی را نیز با دانشگاه‌ها داریم که بتوانیم در حوزه صنایع دانش بنیان وارد شویم و پیوند‌های لازم را با متخصصین برقرار کنیم تا آمادگی لازم را برای زندانیان پس از آزادی و ورود به بازار کار ایجاد کنیم.

سال گذشته ۸ هزار و ۸۸۳ نفر از زندانیان استان در دوره‌های مهارت‌آموزی شرکت کردند

جوادی در خصوص آمار مرتبط با دوره‌های مهارت‌آموزی زندانیان استان در سال ۱۴۰۳ نیز، گفت: در این سال ۸ هزار و ۸۸۳ نفر در این دوره‌ها شرکت داشته‌اند که از این تعداد ۸ هزار و ۲۹۱ در آزمون‌های پایان دوره شرکت کردند. ۵ هزار و ۸۶۰ نفر نیز در آزمون‌ها قبول شده و موفق به اخذ گواهینامه مهارت‌آموزی شده‌اند. در مجموع ۳۴۹ دوره آموزشی در سال گذشته برگزار کردیم که به میزان ۵۳۹ هزار و ۴۸۶ نفر ساعت، عملکردمان جهت شرکت در آزمون بوده است. 

مدیرکل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی استان آذربایجان شرقی درباره چگونگی و محل فعالیت کارگاه کفش زندان استان، بیان کرد: بیشترین کارگاه کفش و چرم را در زندان‌های تبریز داریم که باتوجه به ظرفیت بالای استان در این حوزه، با شرکت‌های صاحب برند جهت اشتغال‌آفرینی مذاکره و همکاری می‌کنیم. بدین صورت که برند‌های مطرح صنعت چرم استان کارگاه‌های خود را در ززندان مستقر کرده‌اند و علاوه بر آموزش مددجویان، از ظرفی آنها در ساخت محصولات خود استفاده کرده و به زندانیان دستمزد پرداخت می‌کنند.

جوادی ادامه داد: یک بعد کسب و کار این است که ما بتوانیم مبانی و رویکرد‌های جدیدی مانند نوآوری را لحاظ کنیم و نیاز داریم از مشارکت بخش خصوصی بهره بگیریم. در حوزه کسب و کار ۶ استاندارد داربم که عبارتند از استاندارد‌های دیداری، استاندارد‌های احساسی، استاندارد‌های اجرایی، استاندارد‌های مالی، استاندارد‌های معنوی، استاندارد‌های روان شناسی و تعامل با مشتریان و کارکنان که ما انتظار داریم بنیاد تعاون جهت تحقق موفقیت، این موارد را مورد توجه خود قرار دهد.

وی افزود: معتقدیم که بر اساس هفت سیستمی که در حوزه کسب و کار نیاز داریم، باید منابع انسانی را در اولویت خود قرار دهیم و همچنین حوزه برندسازی و رویکرد‌های جدید بازاریابی و فروش را بکارگیریم و مدیریت مشتری را پیاده سازی کنیم تا شاهد نتایج مثب و اثربخش در این زمینه باشیم.

همکاری با ۶۰ واحد صنعتی و تولیدی برای اشتغالزایی در زندان‌های استان

مدیرکل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی استان آذربایجان شرقی درباره تعداد واحد‌های صنعتی که تاکنون با آنها همکاری و مشارکت شده، اظهار داشت: با بیش از ۶۰ واحد صنعتی و تولیدی همکاری داریم و از این طریق اشتغالزایی را برای زندانیان انجام می‌دهیم. برای آن دسته از زندانیانی که در دوران حبس آموزش‌های لازم را دیده و گواهی مهارت‌آموزی اخذ می‌کنند، براساس طرح کسب و کار ارائه و تصویب شده، تسهیلات اشتغالزایی فراهم می‌کنیم. از دستگاه‌های متولی، تقاضای همکاری جهت تسهیل این امر را داریم تا شاهد کاهش نرخ بازگشت این عزیزان به زندان‌ها باشیم.

پرداخت ماهانه ۸ تا ۹ میلیارد تومان دستمزد برای زندانیان استان

وی یادآور شد: در سال ۱۴۰۳ به صورت ماهانه حدوداً مبلغ ۸ تا ۹ میلیارد تومان برای زندانیان دستمزد پرداخت کردیم. 

همچنین در راستای اجرای ماده ۱۹۰ آیین‌نامه هم مرتباً در قالب ۳ کیپ، امور نظارت و سرکشی را در خصوص زندانیان اشتغال به کار انجام می‌دهیم تا مبادا تخلفی صورت پذیرد تا بتوانیم کیفیت برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی را از این طریق بهبود بخشیم و ارزیابی عملکرد مناسبی در حوزه اشتغال داشته باشیم. 

مدیرکل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی استان اذربایجان شرقی خاطر نشان کرد: برخی از زندانیان از طریق شرکت در دوره‌های مهارت آموزی مانند کیف و کفش‌دوزی موفق به کسب مدرک شده و پس از دریافت تسهیلات، نسبت به ایجاد اشتغال و احداث کارگاه اقدام کرده‌اند. همچنین در سایر حوزه‌ها از قبیل نجاری، کشاورزی، پیرایش و .. نیز نفراتی را از همین زندانیان داشته‌ایم که پس از آزادی مشغول به کار شده‌اند. 

۱۴۶ نفر جهت اخذ تسهیلات اشتغالزایی به بانک‌های استان معرفی شدند

وی گفت: سال گذشته همچنین از ۱۴۶ نفری که جهت اخذ تسهیلات به بانک‌ها معرفی کردیم تاکنون نیمی از آنها موفق به دریافت وام نشده‌اند و در این خصوص محدودیت تخصیص منابع از سوی بانک‌ها و موسسات مالی وجود دارد که ما را با چالش‌هایی مواجه می‌کند که نیاز است که مسئولان و مدیران مربوطه در این رابطه چاره‌اندیشی کنند.

انتهای پیام /