رونمایی از سامانههای هوشمند قوه قضاییه در رویداد «تجربه دادرسی هوشمند»/ معاون اول قوه قضاییه: فناوری، لازمه تحقق عدالت است
آیین رونمایی از سامانههای هوشمند قوه قضاییه با عنوان «رویداد تجربه دادرسی هوشمند» با معاون اول قوه قضاییه و معاونان فناوری و برنامهریزی دادگستری استانهای کشور به صورت ویدیوکنفرانس برگزار شد.
آیین رونمایی از سامانههای هوشمند قوه قضاییه با عنوان «رویداد تجربه دادرسی هوشمند» با حضور حجتالاسلام والمسلمین خلیلی، معاون اول قوه قضاییه، محمد کاظمیفرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، حجتالاسلام والمسلمین عابدی، رئیس دیوان عدالت اداری و معاونان فناوری و برنامهریزی دادگستری استانهای کشور به صورت ویدیوکنفرانس برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین خلیلی در ابتدای سخنان خود با تسلیت ایام عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و گرامیداشت هفته قوه قضاییه، عدالت را محور نظام تکوین و تشریع دانست و گفت: نظام هستی بر پایه عدالت استوار شده و اگر عدالت وجود نداشته باشد، پایداری و استواری لازم نیز تحقق نخواهد یافت.
وی افزود: همانگونه که خداوند متعال نظام تکوین را بر اساس عدالت بنا نهاده است، در حوزه تشریع، قانونگذاری و اجرای قوانین نیز باید عدالت محور تمامی تصمیمات و اقدامات باشد. امروز مطالبه اصلی مردم نیز تحقق عدالت است و همه نظامهای حقوقی جهان در مسیر دستیابی به آن تلاش میکنند.
معاون اول قوه قضاییه با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از فناوریهای نوین برای تحقق عدالت اظهار کرد: دستیابی به عدالت نیازمند استفاده از روشها و ابزارهای متناسب با اقتضائات روز است. عدالت یک اصل ثابت است، اما شیوههای تحقق آن باید همگام با پیشرفتهای علمی و فناوری تحول یابد. ابزارهای سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیستند و در این حوزه به یک تحول جدی نیاز داریم.
حجت الاسلام والمسلمین خلیلی ادامه داد: بخشی از فاصله موجود تا تحقق کامل عدالت، ناشی از غفلت در استفاده از فناوریهای نوین است. هرجا از فناوری فاصله گرفتهایم، از عدالت نیز فاصله گرفتهایم. اگرچه امروز دستاوردهای ارزشمندی در حوزه هوشمندسازی دستگاه قضایی حاصل شده است، اما این مسیر همچنان ادامه دارد و نباید وضعیت موجود را نقطه پایان بدانیم.
وی با اشاره به مقاومتهای طبیعی در برابر تغییرات گفت: تغییر شیوههای سنتی همواره با مقاومتهایی همراه است، اما بسیاری از روشهای گذشته دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیستند و لازم است با تکیه بر روشهای علمی، منطقی و مبتنی بر فناوری، زمینه تحقق هرچه بیشتر عدالت فراهم شود.
معاون اول قوه قضاییه تصریح کرد: برنامههای تحول دیجیتال دستگاه قضایی حاصل تصمیمات مقطعی نیست، بلکه بر پایه مطالعات کارشناسی، بررسیهای تخصصی و سند تحول و تعالی قوه قضاییه تدوین شده است. همچنین در برنامه هفتم پیشرفت، توسعه فناوریهای نوین در دستگاه قضایی به عنوان یک تکلیف قانونی مورد تأکید قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه استفاده از فناوری صرفاً یک انتخاب مدیریتی نیست، خاطرنشان کرد: بهرهگیری از فناوریهای نوین امروز هم یک ضرورت و هم یک تکلیف قانونی برای تحقق عدالت محسوب میشود و برنامه عملیاتی دستگاه قضایی نیز بر همین اساس طراحی شده است.
معاون اول دستگاه قضا با تأکید بر اینکه اجرای طرحهای تحولآفرین باید به صورت تدریجی انجام شود، گفت: اجرای گامبهگام این برنامهها ضمن کاهش آسیبها، زمینه موفقیت و پایداری تحولات را فراهم میکند و امکان بهرهگیری مؤثر از ظرفیتهای جدید را افزایش میدهد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، ارجاع هوشمند پروندهها را یکی از مهمترین دستاوردهای تحول دیجیتال در دستگاه قضایی برشمرد و اظهار کرد: ارجاع هوشمند پروندهها با افزایش شفافیت، جلوگیری از اعمال سلیقههای شخصی و ایجاد توازن در توزیع پروندهها، نقش مؤثری در ارتقای سلامت اداری و تحقق عدالت ایفا میکند.
معاون اول قوه قضاییه در پایان با تأکید بر استمرار مسیر هوشمندسازی دستگاه قضایی گفت: امروز در آغاز یک مسیر مهم قرار داریم و لازم است با همدلی، تلاش مستمر و همراهی همه بخشها، این حرکت ادامه یابد. هرچند ممکن است در مسیر تحول مقاومتهایی وجود داشته باشد، اما زمانی که هدف، تحقق عدالت و ارتقای کیفیت خدمترسانی به مردم باشد، باید با بهرهگیری از ظرفیتهای فناوری، این مسیر را با قوت دنبال کنیم.
دادرسی هوشمند؛ نقطه عزیمت جدید دستگاه قضا/ پنج سال تحول دیجیتال در عدالتخانه
محمد کاظمیفرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در این برنامه ضمن تسلیت ایام شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، به تشریح روند تحول دیجیتال در دستگاه قضایی طی پنج سال گذشته پرداخت.
ثبت ۱۲ میلیون درخواست غیرحضوری و صدور سالانه ۱۰۰ میلیون ابلاغ الکترونیک
کاظمیفرد با اشاره به توسعه خدمات غیرحضوری قضایی گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۲ میلیون درخواست غیرحضوری وارد دستگاه قضا شده است. همچنین حدود ۷۰ درصد از درخواستهای گواهی عدم سوءپیشینه به صورت غیرحضوری انجام میشود.
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: سالانه حدود ۱۰۰ میلیون ابلاغ الکترونیک در دستگاه قضایی صادر میشود و طی پنج سال گذشته نیز بیش از ۲۰ میلیون نوبت الکترونیک برای مراجعان ایجاد شده است.
بیش از یک میلیارد تراکنش اطلاعاتی میان قوه قضاییه و نهادهای حاکمیتی
وی، «توسعه حکمرانی دادهمحور» را دومین محور تحول در این حوزه عنوان کرد و گفت: در این بخش بیش از ۹۰۰ وبسرویس ایجاد شده و طی پنج سال گذشته بیش از یک میلیارد تراکنش اطلاعاتی میان قوه قضاییه و نهادهای حاکمیتی انجام شده است.
کاظمیفرد همچنین از انتشار ۱۰ میلیون رأی قضایی به عنوان بزرگترین مجموعه دادهباز حاکمیتی کشور خبر داد و افزود: سامانههای پایش لحظهای دادهها، ارزیابی قضات مبتنی بر عملکرد و سامانههای دادههای قضایی نیز در این دوره ایجاد شدهاند.
برگزاری ۷۰۰ هزار جلسه دادرسی الکترونیک در پنج سال گذشته
کاظمیفرد با اشاره به دستاوردهای حوزه نوآوری و تحول فناورانه اظهار کرد: طی پنج سال گذشته بیش از ۷۰۰ هزار جلسه دادرسی الکترونیک برگزار شده و ۸۵ درصد زندانیان بدون انتقال فیزیکی مورد تحقیق برخط قرار گرفتهاند.
وی ادامه داد: سامانه هوشمند استعلامات مالی نیز توانسته زمان شناسایی و توقیف اموال را از ۴۰۰ روز به چهار دقیقه کاهش دهد.
طراحی سامانه اطلاعات مؤثر افراد و دستیار هوشمند قاضی
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه همچنین با اشاره به طراحی سامانه اطلاعات مؤثر افراد برای شناسایی هوشمند مراجعان خاص گفت: همچنین دستیار هوشمند قاضی مبتنی بر پایگاه داده قوانین، بانکهای اطلاعاتی معتبر حقوقی و یادگیری از اطلاعات میلیونها دادنامه طراحی شده است که قابلیت ارزیابی اتقان آرا با استفاده از هوش مصنوعی را دارد.
دادرسی هوشمند؛ ضرورت جدید دستگاه قضایی
کاظمیفرد با تأکید بر اینکه دادرسی هوشمند امروز یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت نهادی است، اظهار کرد: خودکارسازی فرآیندهای تکراری، کمک به تصمیمگیری قضات و جلوگیری از شکلگیری دعاوی سه هدف اصلی این رویکرد جدید به شمار میرود.
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: در دادرسی الکترونیک، قاضی تمامی امور را شخصاً انجام میداد و فناوری صرفاً به الکترونیکی شدن دادهها و حذف کاغذ کمک میکرد؛ اما در دادرسی هوشمند، قاضی با نظر خود از انجام وظایف تکراری رها میشود و بخشی از تصمیمات استاندارد نظیر ابلاغ، ارجاع و برخی امور دیگر پس از تأیید قاضی به صورت خودکار انجام خواهد شد.
وی ادامه داد: در این مدل، نقش قاضی به راهبری فرآیند هوشمند، اعتبارسنجی خروجی الگوریتمها و تصمیمگیری در موارد استثنایی ارتقا مییابد و این گذار، نه تنها موجب کاهش جایگاه قاضی نمیشود، بلکه جایگاه وی را به عنوان یک تصمیمگیر تحلیلگر و راهبردی ارتقا میبخشد.
آغاز حرکت ملی به سمت دادرسی هوشمند
کاظمیفرد با بیان اینکه امروز آغازگر مرحله جدیدی از تحول در دستگاه قضایی هستیم، گفت: حرکت پنجساله قوه قضاییه به بلوغ مناسبی در حوزه دادرسی الکترونیک منجر شده است؛ البته هنوز کارهای متعددی در این حوزه باقی مانده، اما اکنون نقطه آغاز دادرسی هوشمند فرا رسیده است.
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه تصریح کرد: آنچه امروز رونمایی و ارائه میشود، آغاز این مسیر است و به معنای رسیدن به نقطه بلوغ نهایی نیست. امیدواریم در سالهای آینده دستاوردهای بزرگتر و شگفتانگیزتری در این حوزه حاصل شود.
اجرای آزمایشی طرحهای هوشمندسازی در استانهای منتخب
وی با اشاره به اجرای آزمایشی برخی طرحهای هوشمندسازی در استانهای منتخب کشور گفت: موضوعاتی نظیر شعب الکترونیک، ارجاع هوشمند پروندهها، دستیار هوشمند قضایی و سایر پروژههای مرتبط در چند استان در حال اجرا و آزمایش است.
کاظمیفرد در پایان ابراز امیدواری کرد با حمایت و دستورات معاون اول قوه قضاییه، توسعه دادرسی هوشمند در سراسر کشور با سرعت بیشتری دنبال شود و تا پایان سال بخش قابل توجهی از فرآیندهای تکراری و استاندارد در دستگاه قضایی به صورت خودکار انجام شود تا قضات فرصت بیشتری برای تمرکز بر تصمیمگیریهای تخصصی و رسیدگیهای قضایی داشته باشند.
حجتالاسلام والمسلمین عابدی رئیس دیوان عدالت اداری نیز در ادامه از حمایتها و همکاریهای مسئولان قضایی در مسیر توسعه فناوریهای نوین دادرسی الکترونیک قدردانی و با اشاره به الزامات قانونی در حوزه تحول دیجیتال خاطرنشان کرد: ماده ۱۱۳ قانون برنامه هفتم توسعه، دستگاههای اجرایی و قضایی را مکلف کرده است به سمت الکترونیکیسازی فرآیندها و پروندهها حرکت کنند. این موضوع صرفاً یک تکلیف اداری و قانونی نیست، بلکه از منظر شرعی و اخلاقی نیز اهمیت دارد و همه ما موظف به اجرای دقیق قانون هستیم.
وی با تأکید بر ضرورت صرفهجویی در مصرف کاغذ و جلوگیری از اسراف اظهار داشت: در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، هر پرونده به طور متوسط حدود ۴۰۰ برگ مستندات دارد که در اختیار ۱۳۰ قاضی قرار میگیرد. همچنین سالانه حدود ۴۰۰ هزار پرونده وارد دیوان میشود که هر کدام به طور میانگین ۸۰ برگ دارند. این حجم گسترده از مصرف کاغذ، هزینههای سنگینی را در حوزه تأمین اوراق، چاپگرها و تجهیزات اداری به همراه دارد. به همین دلیل سیاست دیوان بر حذف حداکثری گردش کاغذ و حرکت به سمت پروندههای تمامالکترونیک است.
حجتالاسلام والمسلمین عابدی با اشاره به عملکرد دیوان در شرایط ویژه کشور گفت: در دو هفته ابتدایی دوران جنگ و محدودیتهای ناشی از آن، بیش از ۸ هزار و ۵۰۰ پرونده وارد دیوان شد و بیش از ۹ هزار پرونده نیز مختومه گردید. قضات در شهرهای محل سکونت خود و در کنار خانوادههایشان به رسیدگی ادامه دادند. این اقدام علاوه بر حفظ امنیت و آرامش همکاران، موجب استمرار خدمترسانی به مردم شد.
رئیس دیوان عدالت اداری ادامه داد: در ایام تعطیلات و شرایط خاص، فرصت مناسبی برای استقرار و نهادینهسازی دادرسی الکترونیک فراهم شد. یکی از چالشهای اصلی ما فرآیند ارجاع پروندهها بود، به گونهای که پروندهها پس از ثبت در دبیرخانه باید به معاونت ارجاع و سپس در اختیار قضات قرار میگرفت، در حالی که قضات به صورت برخط آماده رسیدگی بودند. راهکار این مسئله، استقرار نظام ارجاع الکترونیک بود.
وی خاطرنشان کرد: در آن مقطع حتی با بهکارگیری ۱۰ تا ۱۵ نفر برای انجام ارجاعات دستی، باز هم با تأخیر و عقبماندگی مواجه میشدیم. در مقابل، ارجاع الکترونیک و ثبت غیرحضوری دادخواستها این امکان را فراهم کرد که وکلا و مردم بدون مراجعه حضوری، امور خود را پیگیری کنند و از اتلاف وقت جلوگیری شود.
حجتالاسلام والمسلمین عابدی با اشاره به برنامههای آینده دیوان عدالت اداری گفت: امروز سه محور اصلی را دنبال میکنیم، نخست ارجاع هوشمند، دوم دادرسی الکترونیک و سوم دادرسی هوشمند. در حوزه دادرسی الکترونیک بخش عمده مسیر طی شده و در حوزه دادرسی هوشمند نیز اقدامات اولیه آغاز شده است. طبیعی است که در این مسیر با برخی مشکلات و چالشها مواجه باشیم، اما این موارد شناسایی شده و برای رفع آنها از ظرفیتهای تخصصی موجود استفاده خواهیم کرد.
وی در پایان تأکید کرد: دادرسی هوشمند در ابتدای مسیر قرار دارد و امیدواریم با همکاری و همافزایی همه بخشها بتوانیم این طرح را به نقطه مطلوب برسانیم تا خدمات قضایی با سرعت، دقت، کیفیت و عدالت بیشتری در اختیار مردم قرار گیرد.
در ادامه روسای دادگستری و معاونان فناوری و برنامهریزی دادگستری استانهای تهران، البرز، خراسان جنوبی، لرستان و جمعی دیگر از استانها بهصورت ویدیوکنفرانسی به ارائه گزارش عملکرد، دیدگاهها و تجربیات خود در زمینه اجرای سامانههای هوشمند قضایی و دادرسی هوشمند پرداختند. حاضران در این نشست ضمن تشریح اقدامات انجامشده در حوزه توسعه خدمات الکترونیک و هوشمندسازی فرآیندهای قضایی، به بیان چالشها، دستاوردها و پیشنهادهای خود برای تسریع در اجرای برنامههای تحول دیجیتال دستگاه قضایی و ارتقای کیفیت ارائه خدمات به مردم پرداختند.
انتهای پیام/