شبکه‌سازی زنان برای مدیریت بحران در تهران؛ از تجربه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه تا شکل‌گیری مدل‌های حمایتی محله‌محور

تاب‌آوری شهری در شرایط بحران‌های نوین، فراتر از مدیریت سخت‌افزاری، نیازمند بافتی مستحکم از شبکه اجتماعی است.  تمرکز بر نقش کلیدی زنان به عنوان ستون‌های اصلی تاب‌آوری خانواده و محله بازتاب یافته است. تجربه زیسته در کلان‌شهر تهران نشان می‌دهد کنشگری زنانه نه تنها الگویی برای مدیریت روانی میدان جنگ ارائه داده، بلکه با پیوند زدن ظرفیت‌های محلی، بستری پایدار برای عبور از تنش‌های شهری فراهم آورده است.

مریم اردبیلی، مشاور شهردار و رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، در گفت‌و‌گو با میزان با اشاره به تجربه مدیریت شهری در شرایط جنگی و بحران‌های مشابه، از شکل‌گیری شبکه‌های مردمی و تخصصی برای حمایت از آسیب‌دیدگان خبر داد و گفت: پیش از این تجربه‌ای از جنگ شهری در کلان‌شهر تهران نداشتیم، اما در این شرایط تلاش‌های ارزشمندی برای پشتیبانی از آسیب‌دیدگان و پیشگیری و کاهش آسیب‌های روحی و روانی انجام شد.

وی با بیان اینکه در روز‌های ابتدایی چنگ تحمیلی ۱۲ روزه بسیاری از گروه‌های مردمی به صورت خودجوش وارد میدان شدند، افزود: این گروه‌ها فعالیت‌های مؤثری انجام دادند، اما ساختار سازمان‌یافته‌ای وجود نداشت. فاصله‌ای که میان مقاطع بحرانی ایجاد شد، فرصتی فراهم کرد تا در شهرداری تهران به سمت ساماندهی و سازماندهی این ظرفیت‌ها حرکت کنیم.

اردبیلی ادامه داد: در این مسیر، تلاش شد دستورالعمل‌های مشخصی برای مدیریت بحران در سطح شهر تدوین شود تا در شرایط مشابه، همه اجزای مدیریت شهری بدانند در همان لحظه چه اقداماتی باید انجام دهند. البته در ابتدای مسیر با کمبود‌هایی از جمله در حوزه تجهیزات مواجه بودیم، اما با اتکا به ظرفیت‌های محلی توانستیم بخش مهمی از نیاز‌ها را مدیریت کنیم.

رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران همچنین از شناسایی گروه‌های محلی فعال در جریان جنگ ۱۲ روزه خبر داد و بیان کرد: گروه‌هایی که در آن شرایط توانسته بودند اقدامات ارزشمندی انجام دهند، شناسایی شدند و در هر منطقه تلاش کردیم این ظرفیت‌ها را به صورت شبکه‌ای در کنار هم قرار دهیم تا مجموعه‌های خیریه، کارآفرینی و روانشناسی بتوانند مکمل یکدیگر باشند و در سطح محله‌ها هماهنگ عمل کنند.

وی تصریح کرد:، در این مدل شبکه‌ای، اگر در یک محله نیاز فوری یا بحرانی ایجاد شود، گروه‌های فعال می‌توانند به سرعت از وضعیت یکدیگر مطلع شوند و خدمات مورد نیاز را ارائه دهند.

اردبیلی با اشاره به نقش طرح‌های پیشین حوزه زنان در مدیریت بحران اظهار کرد: طرح‌هایی مانند «ریحان شهر»، «هزار امید» و برنامه‌های مسجد‌محور که پیش‌تر در حوزه کنشگری زنان اجرا شده بود، در زمان بحران به کمک مدیریت شهری آمد و مشاهده کردیم همین گروه‌های منسجم به صورت فعال در میدان حضور دارند.

وی از تشکیل گروه‌های محلی مددکاری و روانشناسی نیز خبر داد و گفت: در هر منطقه گروه‌هایی با حضور یک روانشناس متخصص شکل گرفت که وظیفه آموزش نیرو‌های محلی برای مداخله در شرایط بحران و کمک به کاهش آلام روحی شهروندان را بر عهده داشتند. این نیرو‌ها آموزش دیدند تا در مواقع اضطراری بتوانند در کنار مردم حضور داشته باشند و به بهبود وضعیت روحی آسیب‌دیدگان کمک کنند.

رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با بیان اینکه این شبکه‌ها در بحران‌های اخیر به طور فعال عمل کرده‌اند، افزود: در این فرآیند، خانواده‌های آسیب‌دیده نیز شناسایی شدند تا رسیدگی به مشکلات کوتاه‌مدت و بلندمدت آنها در اولویت قرار گیرد.

اردبیلی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت زنان سرپرست خانوار که در جنگ رمضان آسیب دیده‌اند اشاره کرد و گفت: در مجموعه‌های «کوثر» و حوزه مشاغل خانگی شهرداری تهران حدود ۴۰ هزار زن سرپرست خانوار فعالیت دارند که طبیعی است در شرایط بحران و ناپایداری اقتصادی آسیب بیشتری ببینند.

وی تأکید کرد: شهرداری تهران در تلاش است با ارائه حمایت‌هایی از جمله تخفیف در اجاره‌بهای فضا‌های کاری و تقویت ظرفیت‌های اشتغال خانگی، از این گروه‌ها حمایت کند تا بتوانند فعالیت اقتصادی خود را ادامه دهند و آسیب‌های ناشی از بحران برای آنان کاهش یابد.

انتهای پیام/