گفتوگو|
روند پیگیری مطالبات در تصادفات دریایی/ قراردادهای حمل دریایی از طریق ارسال ایمیل انجام میشود
دادرس شعبه ۴۸ و معاون سرپرست مجتمع قضایی شهید مدنی با اشاره به نحوه و روند پیگیری مطالبات در تصادفات دریایی گفت: گاهی ممکن است دو کشتی آسیب ببینند و خالی باشند که این آسیب توسط بیمهها جبران میشود. در تصادفات دریایی که به وقوع میپیوندند، معمولا کشتیها دارای بیمهنامه هستند و چه مقصر باشند و یا نباشند، میتوانند از طریق بیمه خسارتهای وارد شده را جبران کنند.
شعبه ۴۸ مجتمع قضایی شهید مدنی، شعبه تخصصی رسیدگی به موضوعات حمل و نقل دریایی و کشتیرانی است که در طول هر ماه به پروندههای قضایی در این حوزه رسیدگی میکند اما پروندههای دیگری در سایر حوزهها از جمله سرقفلی، تصادفات، الزام به تنظیم سند رسمی ملک، مطالبات قراردادی، چک و سفته نیز به این شعبه ارجاع میشود. برای آگاهی و اطلاع از پروندههای مرتبط با کشتیرانی که در این شعبه رسیدگی میشوند، گفتوگویی با حسین محمودی اختیار، دادرس شعبه ۴۸ و معاون سرپرست مجتمع قضایی شهید مدنی انجام دادیم که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
پروندههای کشتیرانی و حمل و نقل دریایی بسیار گسترده هستند
میزان: پروندههای کشتیرانی در چه زیر شاخهای از علم حقوق قرار گرفته و رسیدگی میشوند؟
محمودی اختیار: پروندههای کشتیرانی و حمل و نقل دریایی بسیار گسترده بوده و زیر شاخهای از حقوق تجارت بینالملل هستند که از طریق مفاهیم اینکوترمز مطرح میشوند. به عنوان مثال در پروندهای که مربوط به دعوای مطالبه کرایه حمل است، متصدی حمل، باری را حمل میکند و از صاحب کالا کرایه را مطالبه میکند و یا پروندهای مربوط به توقف کانتینر یا دموراژ است که در آن صادر یا وارد کننده کالا به نمایندگیهای کشتیرانی مراجعه میکنند تا کانتینری را جهت حمل دریافت کنند که طی عقد قراردادی متعهد میشوند تا کانتینر را طی یک مهلت مشخص بازگردانند و اگر مسترد نکنند مشمول حق توقف یا دموراژ میشوند.
میزان: آیا حق توقف مشمول عقد اجاره یا اجرت المثل میشود؟
محمودی اختیار: خیر، حق توقف یک ماهیت منحصربهفرد دارد که مشمول عقد اجاره یا اجرتالمثل نمیشود که در عرف دریایی پذیرفته شده است و اگر بین طرفین، قرارداد خاصی در خصوص نحوه محاسبه حق توقف منعقد نشده باشد، طبق همان عرف دریایی و تعرفهای که انجمن پیشنهاد کرده محاسبه میشود که اکثراً مبلغ حق توقف از اجاره کانتینر کمی بالاتر است.
افراد قبل از ورود به حوزه واردات و صادرات با وکلای حرفهای حمل و نقل دریایی مشورت کنند
میزان: چه توصیهای برای افرادی که میخواهند در حوزه واردات و صادرات دریایی فعالیت کنند، دارید؟
محمودی اختیار: افرادی که میخواهند در حوزه واردات و صادرات دریایی فعالیت کنند، بهتر است قبل از هر اقدامی با وکلای حرفهای و یا مشاورانی که در حوزه حمل و نقل دریایی تخصص دارند، مشورت کنند و قراردادهایی مانند حمل و نقل، قرارداد دریافت کانتینر و آن تعهدنامههایی که جهت دریافت و استرداد کانتینر است با شرکتهای حمل و نقل و یا نمایندگی و خط کشتیرانی امضا می کنند، حتما زیر نظر یک وکیل و یا مشاور حقوقی که در این حوزه تخصص دارند، باشد. چه بسا تاجری سرمایهای برای خود دست و پا کرده و قصد دارد کالایی را وارد و یا صادر کند و کل سرمایه او تنها کانتینری میشود و حال ممکن است بخاطر مشکلاتی در زمان مقرر نتواند آن کانتینر را مسترد کند و بجای اینکه سودی به دست بیاورد، مجبور شود خسارت چندین برابری را به عنوان حق توقف پرداخت کند.
روند و فرآیند توقیف کشتیها
میزان: روند و فرآیند توقیف کشتیها توسط جمهوری اسلامی به چه صورت است؟
محمودی اختیار: در بعضی مواقع موضوعات امنینی وجود دارد و یا بحث قاچاق است که هم سازمان تعزیرات و هم دادسرای عمومی انقلاب به آن ورود میکنند و دستور توقیف را میدهند ولی ممکن است دستور توقیف کشتی در شعبی که ما پروندهها را رسیدگی میکنیم نیز صادر شود، برای مثال مالک کشتی بدهکار باشد و کشتی توقیف شود. حتی اگر کشتی متعلق به کشور دیگری باشد نیز در صورت وجود حکم اجرایی در داخل کشور، در زمان ورود به آبهای سرزمین ایران به عنوان محکوم به توقیف میشوند.
روند پیگیری مطالبات در تصادفات دریایی
میزان: موارد مرتبط با تصادفات دریایی چگونه پیگیری میشود؟
محمودی اختیار: گاهی ممکن است دو کشتی آسیب ببینند و خالی باشند که این آسیب توسط بیمهها جبران میشود. در تصادفات دریایی که به وقوع میپیوندند، معمولا کشتیها دارای بیمهنامه هستند و چه مقصر باشند و یا نباشند، میتوانند از طریق بیمه خسارتهای وارد شده را جبران کنند. البته ممکن است در بعضی مواقع طرف غیر مقصر بابت خسارت بوجود آمده علیه طرف مقصر طرح دعوا کند که در این صورت طرف مقصر به صورت مستقیم خسارت را پرداخت میکند و سپس آن را از بیمه دریافت میکند. اگر چنانچه بیمه طرف مقصر نیز طرف دعوا بود، طبق ماده ۳۰ قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶ دادگاه میتواند به طور مستقیم بیمه را به قائم مقامی از مقصر محکوم کند؛ بنابراین بهتر است در پروندههایی که بحث تصادفات دریایی مطرح میشود، شرکتهای بیمهای نیز به عنوان طرف دعوا قرار بگیرند تا بتوانند از پوششهای بیمهای استفاده کنند.
ممکن است در تصادفات دریایی کالاها آسیب ببینند در این موارد معمولا صاحب کالا به متصدی حمل مراجعه میکند و کاری به صاحب کشتی ندارد. معمولا صاحب کشتی و متصدی حمل دو طرف جداگانه هستند و گاهی هم هر دو مسئولیت با یک طرف است. در این صورت کسی که کالایش آسیب دیده باید به صاحب کشتی مراجعه کند چراکه رابطه قراردادی بین مالک کالا و صاحب کشتی وجود دارد.
میزان: وقتی یک کشتی غرق شود، چه اقداماتی برای رسیدگی به وضعیت آن در دستورکار قرار میگیرد؟
محمودی اختیار: سازمان بنادر متولی امر کشتیرانی در کشور است و مکلف است تا ایمنی دریانوردی را در حوزه آبهای سرزمینی تامین کند و در این راستا ممکن است یک کشتی غرق شود و مسیر عبور سایر کشتیها را مختل کند که در اینجا مطابق با کنوانسیون نایروبی به مالک کشتی غرق شده اخطار میشود که کشتی را جابجا کند اگر این اقدام انجام نشود، سازمان بنادر به نمایندگی از حکومت جمهوری اسلامی ایران اقدام به آزادسازی و فروش کشتی غرق شده میکند و هزینههای مربوط به آزادسازی را برداشت میکند و چنانچه مبلغی مازاد بر هزینهها باقی بماند، آن را به صاحب کشتی مسترد میکند و در صورتی که هزینههای انجام شده توسط سازمان بنادر بیشتر از قیمت فروش کشتی بیشتر شود، میتواند دادخواست مطالبه وجه به طرفیت مالک کشتی دهد و از باب مسئولیت مدنی مطالبات خود را دریافت کند.
نحوه دریافت خسارات در تجارت دریایی
میزان: نحوه دریافت خسارات در تجارت دریایی به چه شکل است؟
محمودی اختیار: جهت دریافت خسارت هم در قانون دریایی و هم در قانون تجارت، مرور زمان یک ساله پیش بینی شده است یعنی اگر صاحب کالا بخواهد طرح دعوی مطالبه خسارت علیه متصدی حمل کند باید ظرف یک سال از تاریخ وقوع خسارت اینکار را انجام دهد و اگر این کار را انجام ندهد، دعوا مشمول مرور زمان میشود و نمیتواند به حق خود برسد؛ بنابراین باید توجه داشت که این مهلت یک ساله جهت دریافت خسارت را از دست ندهند. نکته دیگر اینکه باید طرفین قراردادهای مکتوب و با جزئیات مشخص مانند کرایه حمل داشته باشند تا دچار اختلاف نشوند.
اکثر قراردادهای حمل دریایی از طریق ارسال ایمیل انجام میشود
در اینجا نکته ای وجود دارد، اکثر قراردادهای حمل از طریق ارسال ایمیل انجام میشود. شرکتی که برای ارسال کالا مراجعه میکند، یک ایمیل برای شرکت متصدی حمل ارسال میکند، شرکت متصدی نیز قیمت و شرایط را در ایمیلی برای شرکت متقاضی در پاسخ ایمیل میکند و چنانچه آنها موافقت کنند، در ایمیلی این شرایط را میپذیرند و ایجاب و قبول از طریق الکترونیکی صورت میگیرد. بدین صورت قرارداد در فضای مجازی منعقد میشود که غالبا هم به این صورت است و گاها هم ممکن است قراردادهایی به صورت مکتوب منعقد شوند. برای مثال پروندههایی وجود داشته که در آن متصدی حمل، کالا را به کشور ثالث حمل میکند و کسی در مقصد کالا را تحویل نگرفته و مجددا متصدی حمل مجبور به بازگشت کالا شده و در این مواقع صاحب کالا مسئول پرداخت هزینههای برگشت است.
یکی از شیوههای معتبر و رایج در پرداختهای بینالمللی، از طریق ال سی است
میزان: چه شیوههای معتبر و رایجی در پرداخت هزینهها در تجارت بینالمللی مورد استفاده قرار میگیرد؟
محمودی اختیار: یکی از شیوههای معتبر و رایج در پرداختهای بینالمللی، از طریق ال سی است که در این روش بیشترین اطمینان را طرفین معامله دارند در حالیکه ممکن طرفین از کشورهای مختلف باشند و یکدیگر را نشناسند. قابل ذکر است که بانکهای ما هم اکنون تحریم هستند و عملا امکان پرداخت از طریق ال سی وجود ندارد و این موضوع مشکلاتی را به همراه دارد.
انتهای پیام/
ارسال دیدگاه
دیدگاهتان را بنویسید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخشهای موردنیاز علامتگذاری شدهاند *