فرار عناصر داعش؛ تشدید بحران در چشمانداز تاریک سوریه
پس از آنکه نیروهای حکومت سوریه بخشهایی از سرزمینهای تحت کنترل نیروهای دموکراتیک (قسد) که از زندانها محافظت میکردند را تصرف کردند، پرسشهایی در مورد سرنوشت هزاران زندانی داعش در شمالشرقی این کشور مطرح شده است.
این سرزمینها در اختیار نیروهای دموکراتیک سوریه بود که عمدتا کرد هستند و زمانی متحد کلیدی آمریکا بهشمار میرفتند.
زندانها و اردوگاههای شمالشرقی سوریه دهها هزار زندانی داعش و خانوادههای آنها را از دهها کشور در خود جای دادهاند که بسیاری از آنها پس از امتناع دولتهای متبوعشان از بازگرداندن آنها، همچنان در بلاتکلیفی قانونی به سر میبرند.
بهتازگی وزارت کشور سوریه اعلام کرد که حدود ۱۲۰ نفر از عناصر داعش از زندانی که پیشتر تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه بود، فرار کردهاند؛ این وزارتخانه گزارش داد که ۸۱ نفر از آنها دستگیر شدهاند و تلاشهای امنیتی فشرده برای ردیابی بقیه ادامه دارد.
این تحولات، تغییر موضع واشنگتن را که شرکای کرد سابق آن را نگران کرده است، برجسته میکند.
نیروهای دموکراتیک سوریه، ائتلاف به سرکردگی آمریکا را به عدم کمک به آن پس از بیرون رانده شدن از بخش عمدهای از سرزمینی که زمانی تحت کنترل داشتند، متهم کردند.
بهتازگی قسد خروج خود را از یک اردوگاه بازداشت وسیع که دهها هزار غیرنظامی مرتبط با داعش در آن نگهداری میشدند، اعلام کرد و «بیتفاوتی بینالمللی» را دلیل آن دانست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و احمد الشرع، رئیس حکومت سوریه از آن زمان در مورد این تحولات صحبت کردهاند.
در یک حمله اخیر، نیروهای سوریه کنترل استانهای دیرالزور و رقه و همچنین بخشهایی از استان حسکه را به دست گرفتند و نیروهای دموکراتیک سوریه با پیشروی نیروهای حکومت سوریه به سمت حسکه، خروج خود را از اردوگاه الهول، جایی که هزاران نفر با اتهامات ارتباط با داعش در آن نگهداری میشوند، اعلام کردند.
بخش عمدهای از این سرزمین، که شامل بزرگترین میدانهای نفتی سوریه، یک سد بزرگ برقآبی و مناطق کشاورزی نیز میشود، توسط نیروهای دموکراتیک سوریه از داعش گرفته شد، زمانی که این نیروی تحت فرماندهی کردها شریک اصلی آمریکا در سوریه بود.
اردوگاه عظیم الهول در شمالشرقی سوریه، که از دل بیابان و در سرزمینی که تقریبا هیچکس آن را به رسمیت نمیشناسد، سر بر آورده است، سالها مشکلی لاینحل را ایجاد کرده بود؛ یک بازداشتگاه بهطور فزایندهای خطرناک که داعش در آن جریان داشت.
نیروهای دموکراتیک سوریه به ریاست کردها در بیانیهای اعلام کردند: به دلیل بیتفاوتی جامعه بینالمللی نسبت به مسئله داعش و عدم انجام مسئولیتهای خود در رسیدگی به این موضوع جدی، نیروهای ما مجبور به عقبنشینی از اردوگاه الهول و استقرار مجدد شدند.
آنها اعلام کردند که نگهبانان این اردوگاه برای مقابله با تهدید نیروهای حکومت سوریه که مناطق تحت کنترل کردها را تصرف میکنند، به شهرهای شمال سوریه اعزام شدهاند. نیروهای حکومت سوریه برای تأمین امنیت اردوگاه وارد عمل شدهاند و میگویند خلاء امنیتی باعث فرار برخی از بازداشتشدگان در آنجا شده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) هفته گذشته اعلام کرد که انتقال هزاران عنصر تروریستی بازداشتشده داعش را به یک مکان امن نامشخص در عراق همسایه آغاز کرده است، اما سرنوشت دهها هزار عضو خانواده داعش در الهول همچنان نامشخص است.
در حالی که فرماندهان نظامی آمریکا مدتهاست که فقدان امنیت در این اردوگاه را به پیدایش مجدد داعش مرتبط میدانند، به گفته مقامها و محققان سابق، آمریکا بهطور فزایندهای از این موضوع فاصله گرفته است. همسران و فرزندان خارجی اعضای داعش در سوریه با آیندهای نامعلوم نگهداری میشوند.
مایلز کاگینز سوم، سخنگوی سابق ائتلاف نظامی ضد داعش به سرکردگی آمریکا در عراق و سوریه و عضو غیرمقیم موسسه نیو لاینز، میگوید: تصرف اردوگاهی به این بزرگی معمولاً نیازمند یک تحویل دقیق و آگاهانه است.
زمان برای یافتن راهحلی برای بحرانی که در شمالشرقی سوریه بین کردها و دولت انتقالی سوریه به سرکردگی احمد الشرع در جریان است، رو به اتمام است؛ آخرین آتشبس که حتی بهطور اسمی اجرا نشده است، به نیروهای دموکراتیک سوریه چهار روز فرصت داد تا شرایط توافقی را بپذیرند که به نظر میرسد اولویتهای دمشق را بر حساسیتهای کردها ترجیح میدهد.
این اکنون آزمون تعیینکنندهای است که آیا سوریه پس از بشار اسد میتواند به کشوری تبدیل شود که جوامع خود را از طریق مذاکره و مصالحه ادغام کند، یا اینکه دوباره به الگوهای خشونت جمعی باز خواهد گشت.
همچنین آزمونی برای قدرت و ارزش آمریکا بهعنوان یک شریک است؛ روزهای آینده ممکن است مشخص کند که آیا سوریه گامی به سوی وحدت برمیدارد یا دوباره به جنگ داخلی تازهای فرو میرود.
وضعیت فعلی نتیجه شکست مذاکرات قبلی بین حکومت سوریه و قسد است؛ درگیریهای پس از آن شاهد دستاوردهای ارضی بزرگی بود و با عقبنشینی قسد، دمشق یک توافقنامه ادغام ۱۴ مادهای را که با میانجیگری آمریکا تهیه شده بود، به همراه یک مهلت چهار روزه برای نیروهای دموکراتیک جهت امضای آن پیشنهاد داد.
انتهای پیام/