عضو انجمن جامعه شناسی ایران: عفو زندانیان می‌تواند از فروپاشی برخی خانواده‌ها جلوگیری کند/ این اقدام مانع داغ‌زدن دائمی بر پیشانی خطاکاران می‌شود

به مناسبت هفدهم ربیع‌الاول سالروز میلاد حضرت محمد مصطفی (ص) و حضرت امام صادق (ع) رهبر انقلاب اسلامی با درخواست رئیس قوه قضاییه برای عفو و تخفیف مجازات جمعی از محکومان دادگاه‌ها موافقت کردند.

در همین رابطه آذر رشتیانی، جامعه شناس، پژوهشگر، مدرس دانشگاه و عضو انجمن جامعه شناسی ایران در گفت‌و‌گو با میزان ضمن اشاره به اینکه چنین اقداماتی تقویت همبستگی اجتماعی و احساس رحمت را به همراه دارد، گفت: عفو زندانیان در چنین روزی سبب ایجاد نوعی پیوند میان آموزه‌های دینی و تصمیمات حکومتی می‌شود و خانواده‌های زندانیان که غالباً در معرض مشکلات مالی، روانی و اجتماعی قرار دارند، با آزادی عزیزان‌شان تا حدی از فشار خارج می‌شوند. 

وی با بیان اینکه این امر می‌تواند از فروپاشی برخی خانواده‌ها جلوگیری کند، ادامه داد: بخش بزرگی از زندانیان سرپرست خانواده‌اند و نبودشان خانواده را به بحران اقتصادی و عاطفی می‌کشاند و آزادی آن‌ها می‌تواند مانع فروپاشی و طلاق شود و فرزندان را از آسیب‌های روانی و اجتماعی حفظ کند. همچنین حضور دوباره فرد در خانه به ترمیم پیوند‌های عاطفی میان او و همسر، فرزندان و والدین کمک می‌کند و سبب کاهش احساس طردشدگی و بی‌پناهی در خانواده می‌شود.

این پژوهشگر و مدرس دانشگاه با بیان اینکه هنگامی که یک زندانی آزاد می‌شود و می‌تواند کار کند خانواده‌اش تا حدی از چرخه فقر یا نیاز به کمک‌های خیریه خارج می‌شود، افزود: همچنین عفو و تخفیف مجازات جمعی از محکومان موجب می‌شود تا زندانیان دیگر نیز به امید اینکه در آینده مشمول چنین عفوی شوند انگیزه بیشتری برای رعایت مقررات زندان و بازپروری داشته باشند.

عضو انجمن جامعه شناسی ایران با اشاره به اینکه آزادی زندانیان با پیام بخشش، جامعه را به این سمت سوق می‌دهد که افراد حتی پس از خطا نیز شانس بازگشت دارند، بیان کرد: این نگاه مانع داغ‌زدن دائمی بر پیشانی خطاکاران می‌شود، هنگامی که زندانیان ببینند کسانی که رفتار خوبی داشته‌ یا شرایط خاصی را رعایت کرده‌اند، مشمول عفو می‌شوند، خودشان نیز انگیزه می‌گیرند که برای بازگشت به جامعه تلاش کنند.

این جامعه شناس ضمن بیان اینکه آزادی بر پایه عفو و مناسبت‌های دینی، پیام صلح و بخشش می‌فرستد و می‌تواند به تدریج خشونت پنهان در روابط اجتماعی را کاهش دهد، توضیح داد: عفو و تخفیف مجازات جمعی از محکومان همچنین افزایش همدلی نیز را به همراه دارد، هنگامی که مردم بینند حکومت و جامعه بر رحمت و بخشش تأکید دارد، در روابط روزمره بیشتر به بخشش گرایش پیدا می‌کنند. 

وی گفت: در جامعه‌ای که تنش‌ها و فشار‌های اجتماعی زیاد است، چنین اقداماتی می‌تواند نقش «سوپاپ اطمینان» داشته باشد و اندکی از فضای سنگین روانی بکاهد، هنگامی که یک مناسبت دینی مثل میلاد پیامبر (ص) به رخداد ملموسی مثل آزادی زندانیان پیوند بخورد، آموزه‌های دینی از حالت صرفاً نمادین به سطح زندگی عینی مردم منتقل می‌شود.

این پژوهشگر و مدرس دانشگاه افزود: چنین اقداماتی برای حکومت کارکرد نمادین نیز دارد؛ یعنی نشان دادن اینکه نظام تنها به جنبه‌ی کیفری نگاه نمی‌کند بلکه به بُعد اصلاح و رحمت نیز اهمیت می‌دهد. این اقدام می‌تواند پیام غیرمستقیمی داشته باشد مبنی بر اینکه اصلاح و بازگشت به جامعه ممکن است و مجازات همیشه به معنای طرد همیشگی نیست.

رشتیانی بیان کرد: همچنین کم شدن زندانی‌ها کاهش تراکم زندان‌ را نیز در پی دارد. به ویژه در شرایطی که مشکل ازدحام زندان‌ها و هزینه آنها وجود دارد آزادی دسته‌جمعی زندانیان می‌تواند فشار بر سیستم قضایی و زندان‌ها را کاهش دهد.

انتهای پیام/