تهدیدی به نام انصراف گردشگران سلامت از آمدن به ایران/ نبود قانون جامع حلقه مفقوده برای یک صنعت درآمدزا

: ایران با توجه شرایط جوی و تجربیات علمی این پتانسیل و قابلیت را دارد تا بیمارانی که از کشورهای همسایه برای درمان وارد کشور می‌شوند، تحت پوشش قرار دهد، این در حالی است که متاسفانه با ورود دلالان به این عرصه و مشکلات ایجاد شده جایگاه ایران در این بخش از صنعت گردشگری و درآمدهای حاصل از آن به شدت در معرض تهدید قرار گرفته است.

درآمد 3000 میلیارد تومانی در سال گذشته
به گزارش خبرنگار اجتماعی میزان، همه این موارد در حالی مطرح می شود که درآمد کشور از این طریق طی سال گذشته سه هزار میلیارد برآورد شده است، در آمدی که اگر چه عنوان می شود رقم ناچیزی از مجموع درآمدهای جهانی در این بخش است اما همین سهم اندک هم با جولان دلالان و ضعف نظارت ممکن است به خطر بیفتد. اما چرا با وجود همه امکانات و خدمات موجود در کشور چنین زنگ خطری به صدا درآمده است؟ پرسشی است که در پاسخ به آن باید گفت، نبود نظارت و متولی مشخص نخستین علتی است که چنین معلولی را رقم زده است.

موضوعی که عابد فتاحی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌‌وگو با میزان به آن اشاره می کند و ادامه می دهد: این امر سبب شده تا دلالان به راحتی در این عرصه فعالیت کنند، حتی با ارائه خدمات نامطلوب موجب شوند، گردشگران این حوزه مسیر خود را برای درمان به کشورهای دیگر تغییر دهنداین در حالی است که استان‌های مرزی مانند آذربایجان غربی و شرقی، کردستان و سیستان و بلوچستان از ظرفیت‌های خوبی در زمینه ارائه خدمات درمانی برخوردار هستند، اما نبود قانون جامع و برنامه‌ریزی شده و از همه مهمتر متولی مشخص در این عرصه منجر شده تا دلالان وارد این حوزه شوند و ضربه‌های سختی به این بخش وارد کنند.

نبود نظارت بر دریافت ویزیت از سوی پزشکان
مشکل به همین جا ختم نمی شود، همان طور که عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس می گوید: بی‌توجهی مسئولان به این عرصه منجر شده تا دلالان بیماران خارجی را شناسایی و با توجه به بی‌اطلاعی بیماران، رقم های هنگفتی را برای درمان از آن‌ها دریافت کنند. اینکه برخی از پزشکان با دریافت هزینه سه برابری به درمان این بیماران می‌پردازند که این کار از نظر اخلاق پزشکی درست نیست. این مورد را نیزمی توان به فهرست سایر علت های موجود اضافه کرد که می تواند همانطور که گفته شد زنگ خطری برای این حوزه از صنعت گردشگری باشد.
تا به آنجا که احمد آریایی نژاد، عضو دیگر کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به صراحت عنوان می کند که نبود نظات و بی‌سامانی در گردشگری سلامت سبب شده تا این عرصه به جولان‌‌گاه دلالان تبدیل شود. در واقع باید نظارت‌ ویژه در این حوزه صورت گیرد؛ چرا که بحث توریسم درمانی از ابعاد مختلف برای کشور بسیار مفید و با اهمیت است.

ضعف زیر ساخت‌ها بسترساز حضور دلالان
با این وجود نباید فراموش کرد که توریسم درمانی باعث کسب درآمد ارزی برای کشور خواهد شد، در واقع این بخش از گردشگری از جمله مواردی به شمار می رود که با توجه به شرایط علمی موجود در کشور می‌توان از آن بهره برد و با برنامه‌ریزی دقیق و مناسب بستر لازم برای کسب درآمد ملی را فراهم کرد. نکه ای که آریایی نژاد نیز به ان اشاره می کند.دیگر اینکه وزارت بهداشت در راستای برطرف کردن این معضل باید کمیته‌ای را تشکیل دهد، بحث ارتقای خدمات رفاهی برای توریسم درمانی نیازمند توجه ویژه و هماهنگی‌های فرا بخشی است؛ چراکه این افراد نیاز به مکانی برای سکونت دارند به عبارتی لازم است خدمات رفاهی و هتلینگ با کیفیتی از لحاظ اقامت و درمان نیز به آنها ارائه شود تا بتوان توریسم درمانی در کشور را بیش از پیش توسعه داد، آن هم در شرایطی که شاهد کاهش بهای نفت در بازارهای جهانی هستیم که تاثیر زیاد در تامین منابع مالی بودجه کشور نیز داشته است.


اجرای طرح ویژه ساماندهی گردشگری سلامت ورود ممنوعی برای واسطه ها
چالش‌های موجود در این عرصه سبب شد تا این موضوع را از وزارت بهداشت که یکی ازمتولیان اصلی نظارت برگردشگری سلامت است، جویا شویم. جلال نائلی، رئیس اداره گردشگری سلامت وزارت بهداشت اما در پاسخ وعده داد که طرح ویژه ساماندهی گردشگری سلامت با هدف رفع مشکلات این حوزه و حذف دلالان از سال آینده اجرایی شود. وی نیز مانند بسیاری از صاحبنظران در این حوزه دلالان را مهمترین بازیگران گردشگری سلامت عنوان می کند. نائلی همچنین یکی نقاط ضعف در این عرصه را نبود آیین نامه و پروتکلی در این زمینه می داند، هر چند که به گفته وی وزارت بهداشت در تلاش است تا از حضور و فعالیت دلالان در این حوزه جلوگیری کرده و این معضل را ریشه کن کند تا ارائه کنندگان خدمات در بخش مورد نظر ساماندهی شوند.

براین اساس می توان گفت شاید اجرای طرح ویژه ساماندهی گردشگری سلامت از سال آینده در سراسر کشور بتواند ورود ممنوعی برای این واسطه های خطر ساز باشد.زیرا که با عملیاتی شدن ان ورودی‌های دلالان به این عرصه بسته خواهد شد؛ چرا که با افزایش کنترل و نظارت همچنین رفع نقص ها و خلاءهای موجود در این زمینه می توان تا حد زیادی مشکلات موجود را بر طرف کرد و به بی نظمی های موجود سامان داد. قدمت گردشگری سلامت به بیش از یک دهه بازمی گردد و متاسفانه حضور دلالان گردشگری سلامت سبب شده تا بیماران برای درمان به کشورهای حداقل به کشورهای دیگر نیز بیاندیشند این در حالی است که به نظر نمی رسد که با تدوین آیین نامه و دستورالعمل به این زودی ها بتوان دلالان را از گردشگری نظام سلامت حذف کرد. بنابراین در حقیقت برطرف کردن این موضوع نیازمند یک عظم جدی است؛ چرا که برخی از بیماران با درمان ناقص مواجه می‌شوند.

این موضوع سبب شده تا برخی از این بیماران دست به شکایت بزنند، هرچند که آمار شکایت گردشگران سلامت از پزشکان ایرانی زیاد نیست و به گفته قائم مقام معاون انتظامی سازمان نظام پزشکی طبق بررسی‌های صورت گرفته طی چند سال گذشته کمتر از 10 نفر از مسافرانی که قصد آنها از سفر به ایران بهره بردن از تخصص پزشکان کشور ما بوده است، نسبت به درمان خود در ایران راضی نبوده اند و این امر منجر به اعلام شکایت از سوی آنها شده است. البته محسن خلیلی توضیح می دهد که نبود بیمار در تمامی مراحل رسیدگی و حاضر نشدن وی در کمیسیون مربوطه بیشتر مواقع موجب شده است تا شکایت آنها رد شود.

عرب‌های بیشترین تعداد گردشگران سلامت را تشکیل می‌دهند
در یک جمع بندی آماری می توان گفت کشورهای عربی بیشترین تعداد گردشگران سلامت در کشور را تشکیل می‌دهند، به عبارتی در این بین حدود یک میلیون و 700 هزار عراقی در سال گذشته وارد ایران شده اند. حدود 20 تا 30 درصد این افراد بیمار بوده اند دلیل سفر آن‌ها به ایران بهره مند شدن از خدمات پزشکی کشور ما بوده است.
براین اساس اغلب همین افراد هستند که از نوع درمان خود راضی نبوده و برای شکایت مراجعه می‌کنند. در واقع دلالان در تلاش هستند تا علاوه بر هزینه‌های هنگفتی که از بیماران برای ارائه خدمات و جابه‌جایی دریافت می‌کنند، درصدی نیز بایت ارائه شکایت به جیب بزنند، که این رفتار نوعی اسیب تلقی می شود.


اما با تمامی این اتفاقات به نظر می رسد قرار است برنامه ریزی های ویژه ای از سوی دستگاه‌هایی همچون وزارت‌خانه های بهداشت، امورخارجه همچنین سازمان‎های نظام پزشکی و میراث فرهنگی صورت بگیرد. ارگان هایی که شورای راهبردی سلامت را تشکیل داده اند. حال باید منتظر ماند و دید آیا این تدابیر اجرایی می شود یا تنها شکل نمایشی به خود خواهد گرفت.
در واقع باید گفت سازمان‌ های دخیل در ابتدای سال توافق نامه‌ای را مبینی بر تشکیل شورای راهبری سلامت در کشور منعقد کرده اند تا تمام فرآیندهای گردشگری سلامت شامل که سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت می شود را به کنترل در بیاورند.

ساماندهی مرزها و ویزای درمان در دستورکار است
در کنار همه صحبت هایی که می شود و برنامه هایی که از آنها به عنوان سیاست های جدید این بخش یاد شده است یکی برنامه‌های سال آینده میراث فرهنگی به منظور توسعه گردشگری سلامت، ساماندهی مرزها و اجرای برنامه بیمه‌ای است. موضوعی که محمد پناهی، دبیر کمیته گردشگری سلامت کشور از آن خبر می دهد و اینکه با توسعه ویزای درمان و تکمیل سازوکارهای بیمه ای از جمله دیگر اقدامات در دست اجرا در این حوزه است.
حال باید منظر ماند و دید آیا اجرای آیین‌نامه‌ها، پروتکل‌ها و برنامه‌هایی که در حال حاضر طرحی روی کاغذ است می تواند گره از این مشکل بگشاید یا یا باز شاهد حضور و جولان دلالانی خواهیم بود که به قیمت پر کردن جیب شان به این بخش از صنعت گردشگری آسیب می زنندف آسیبی که پیامد منفی آن دامنگیر همه ایرانی ها خواهد شد.

گزارش: فرزانه رحیمی