گام به گام با "محمدبن عبدا...(ص)" در کوچه های مکه

:پسربچه‌ای معصوم با مو‌های بلند و دستار سفید که در کوچه‌های مکه می‌دود، بازی می‌کند و از مردم دستگیری می‌کند؛ این دقیقاً همان چیزی است که از مجید مجیدی انتظار می‌رفت.

به گزارش منطقه‌ای در میان کوه‌‌ها و صخره‌‌های سنگی احاطه شده است؛ خانه‌‌های کاهگلی با پنجره‌‌های کوچک، در‌های چوبی و در مساحت و اشکال مختلف که در جای جای شهر پراکنده‌اند؛ تشعشع نور مستقیم خورشید در وسط بیابان که این فضای قرن ششمی میلادی را در روز و نور مهتابی که آن را در شب روشن نگاه می‌دارد و پسربچه‌ای معصوم با مو‌های بلند و دستار سفید که در لا‌به‌لای کوچه‌‌های مکه می‌دود، بازی می‌کند و از مردم دستگیری می‌کند؛ این دقیقاً همان چیزی است که از مجید مجیدی انتظار می‌رفت.

به گزارش میزان و به نقل از گزارشی که الناز خمامی زاده در "جوان" ارائه کرده مجیدی استاد ساخت فیلم‌های کودکان با اثرگذار جهانی، فیلم کودکی «محمد(ص)» را ساخته است؛ اثری که با سکانس‌های زیبا و استادانه سازند‌ه‌اش حس خاصی را در بیننده برمی‌انگیزد. او و عوامل فیلمش با هزینه 14‌میلیارد تومانی در فضایی به‌مساحت 220‌هکتار و در 55‌کیلومتری جاده تهران به قم مجموعه‌ای عظیم و باشکوه از جمله شهر‌های مکه، مدینه، بصرا و کلیسای بحیرا را بازسازی کرد‌ه‌اند که یک نوآوری در حوزه دکورسازی سینمای ایران‌و‌جهان محسوب می‌شود.

رنگ معصومیت در فیلم جدید مجیدی
اینجا در دشت‌های کویری جاده تهران به قم زمان ناگهان در قرن ششم میلادی متوقف شده است؛ مجموعه‌ای که برای ساخت یکی از بزرگ‌ترین فیلم‌های دینی سینمای ایران بازسازی شده است، آدمی را با خود به هزار و 400 سال پیش می‌برد. برای رسیدن به شهرک سینمایی «پیامبر اعظم» نباید چندان به علائم یا بنر‌ها دلخوش کرد. در کیلومتر 55 جاده تهران به قم در کنار جاده، تابلوی کوچکی تنها راهنمای اولین گروه خبرنگارانی است که قرار است از لوکیشن پروژه عظیم مجید مجیدی بازدید کنند؛ «با شهرک سینمایی نور خوش آمدید».‌
برای ساخت این فیلم سال‌های زیادی صرف شده است اما نه به اندازه سال‌های انتظار برای ساخت فیلمی اثرگذار درباره معصومیت خاتم پیامبران. در سینمای جهان برخلاف سایر پیامبران ادیان الهی همچون حضرت عیسی و حضرت موسی(ع)‌ کمترین تعداد فیلم برای حضرت محمد(ص) ساخته شده است؛ پیامبر بزرگ اسلام هم از این منظر معصوم است و هم از منظر اینکه هرازگاهی هدف توهین‌های غیراخلاقی کارتونیست‌ها و برخی فیلمسازان غربی قرار می‌گیرد.

30 و اندی سال بعد

آخرین فیلمی که درباره حضرت محمد(ص)‌ ساخته شد نیز «الرساله» مصطفی عقاد است که به 30‌و‌اندی سال پیش باز می‌گردد و چون تا حدودی به توصیف جنگ‌های صدر اسلام پرداخته، این فیلم هم تصویری ‌هالیوودپسند از دین اسلام و پیامبر اعظم آن به نمایش می‌گذارد و حالا نوبت مجید مجیدی است که هنرش را صرف این مسئولیت خطیر در سینمای جهان اسلام کند؛ چه انتخاب هوشمندانه‌ای! مجیدی، کارگردان ماهر ساخت آثار کودکانه ماندگاری چون «بچه‌‌های آسمان» و «رنگ خدا» که نامزد دریافت جایزه اسکار بوده است؛ شخصیت اول کودک فیلم جدید او دیگر نه علی پسربچه معصوم فیلم «بچه‌‌های آسمان» است که کفش‌های خواهرش زهرا را گم کرده و نه محمد پسربچه معصوم نابینای فیلم «به رنگ خدا» است که احساس می‌کند هیچ کس او را دوست ندارد و می‌خواهد خدا را با دستانش پیدا کند؛ پسربچه معصوم فیلم جدید مجیدی، محمد است، پسر عبدالله و آمنه، کودکی معصوم و کوچک با مو‌های بلند مشکی و دستاری سفید رنگ که در لابه‌لای کوچه‌‌های خاکی مکه می‌دود، بازی می‌کند، در نیزار‌ها زیر سایه درخت نخل می‌نشیند و وقت می‌گذراند و با قد و قامت کودکانه‌اش به کودکان و بردگان سیه‌چرده کمک می‌کند؛ در قبرستان کودکان دختر زنده به گور شده، برای نوزاد کوچکی که در تلی از خاک دست و پا می‌زند و برای جهل اعراب افسوس می‌خورد و در صحنه‌هایی دراماتیک بر بالین پیکر حلیمه (با بازی ساره بیات)، خاشاکی که با وزش باد بر صورتش می‌ریزد را کنار می‌زند. اینها صحنه‌هایی زیبا از فیلم «محمد(ص)‌» مجیدی هستند. بی‌شک مجیدی این‌بار هم در دراماتیزه کردن معصومیت کودکان چیزی کم نگذاشته است تا شاید با تماشای این فیلم، هر انسانی در هر نقطه از کره خاکی که ذر‌ه‌ای شرافت در وجودش دارد از حمله و توهین و کج‌فهمی درباره پیامبر بزرگ اسلام بگریزد و ذر‌ه‌ای برای شناخت هرچه بیشتر ذات حقیقی آن حضرت ترغیب شود.

چهره حضرت رسول(ص) در فیلم مجیدی!
البته این هدف عالیقدر از زمان کلید خوردن پروژه «محمد (ص)‌‌» تا به امروز دستمایه بازی‌های سیاسی برخی کشور‌های عربی و علمای الازهر مصر قرار گرفته است که مدام با قطعیت درباره تحریم این فیلم سخن می‌گویند آن هم به این بهانه که چهره رسول اکرم در آن نمایش داده شده است. نکته همین‌جا است؛ مجیدی برخلاف آثار تلویزیونی درباره پیامبران و امامان که به شکلی گل درشت به پوشاندن چهره انبیای الهی اقدام کرده و از تکنیک‌های قدیمی چون نورانی کردن چهره استفاده می‌کنند یا همچون فیلم «الرساله» مصطفی عقاد که بدون نشان دادن حضرت محمد(ص) از تکنیک دوربین سابژکتیو برای انتقال تمامی اعمال مربوط به ایشان استفاده کرده بود حضرت محمد(ص) را در دوره کودکی بازنمایی می‌کند؛ بیننده از نمای نیمرخ، حضرت را با مو‌های بلند مشکی و حالت‌دار می‌بیند که جلوی صورت او را پوشانده است؛ ارزش‌های اسلامی، محدودیت‌هایی را برای نمایش چهره انبیای الهی قائل است و اما مجیدی ضمن آنکه به این محدودیت‌ها و قوانین پایبند مانده برای محو کردن این خطوط قرمز صحنه‌هایی را خلق کرده است که در آن بیننده خیلی درگیر این موضوع و محدودیت‌ها نمی‌شود؛ از نیمرخ و سه‌رخ گیسوان زیبای رسول اکرم چهره او را پوشانده و بیننده ضمن آنکه نمی‌تواند چهره ایشان را به‌طور کامل ببیند کماکان بخش‌هایی از اجزای صورتش، همچون پیشانی و ابرو و بینی را گاه در تیررس نگاه خود دارد.
فیلم «‌محمد(ص)» با فلش بک‌های متعددی همراه است؛ حدود نیم ساعت از فیلم در زمان بزرگسالی حضرت محمد(ص) می‌گذرد که با یارانش در شعب ابیطالب به سر می‌برند. فیلم از زبان ابوطالب، عموی پیامبر و پدر حضرت علی(ع) روایت می‌شود و مهدی پاکدل نقش او را ایفا می‌کند. به گفته مجیدی بازیگران این فیلم سورپرایز بسیار بزرگ آن برای بینندگان خواهند بود. فیلم در افتتاحیه جشنواره فیلم فجر نمایش داده شده و رونمایی می‌شود و ظاهراً در آن روز همه از بازی‌های اثرگذار بازیگران این فیلم اعم از علیرضا شجاع‌نوری، ساره بیات، مهدی پاکدل، مینا ساداتی، داریوش فرهنگ و محسن تنابنده متأثر خواهند شد.

گذری بر شهرک 14 میلیارد تومانی «پیامبر اعظم(ص)»
تأثیری که مجیدی و عواملش از آن سخن می‌گویند، وعد‌ه‌ای است که تا تحققش 22 روز دیگر زمان لازم است اما مجموعه‌ای که عوامل این فیلم در تپه‌‌ها و دشت‌های جاده تهران – قم ساخته‌اند با وجود سکوت دشت و خالی از سکنه و سیاه لشکر بودن آن، قدرت تاثیرگذاری خود را دارد. مجیدی می‌خواست در ابتدا فیلمش را در خارج از ایران فیلمبرداری کند؛ در سوریه، مراکش، هند و هر جا که بتواند با شرایط آب و هوایی و زیستی مکه و مدینه آن دوران مطابقت داشته باشد. شرایط به دلایل مختلف برای این کار فراهم نشد، مصلحت در این بود که عوامل فیلم فضای مکه و مدینه قرن ششم میلادی را در 55 کیلومتری جاده تهران – قم بازسازی و شهرک «پیامبر اعظم» را افتتاح کنند؛ اقدامی که در راستای کمک به ساختار سینمای کشور قرار گرفت. شهرک سینمایی «پیامبر اعظم» با هزینه 14‌میلیارد تومان ساخته و در ایام خجسته عید غدیر خم در آبان‌ماه سال 91 و با حضور مقام معظم رهبری افتتاح شد؛ دشتی به مساحت 220‌هکتار که مهم‌ترین لوکیشن آن شهر مکه در زمینی به مساحت 65 هکتار ساخته شده است.

11 هکتار سطح مکه بازسازی شده

سطح اشغال شهر مکه بازسازی شده در این شهرک نیز 11 هکتار بوده که در آن چیزی حدود 45 هزار مترمربع به صورت صنعتی ساخت و ساز صورت گرفته است. «میلژن کرکا کلژاکویچ» هنرمند ۶۳ ساله کروات و طراح بزرگ دنیا به همراهی محسن شاه ابراهیمی، طراح صحنه و لباس کشورمان این مجموعه را طراحی کرده‌اند. هنر آنها را هنگامی که بر بلندای یکی از تپه‌‌های اطراف می‌ایستی و از دور به شهر نگاه می‌کنی درمی‌یابی. شهر به زیبایی تمام بازسازی شده و نتیجه دو سال تحقیق از کشور‌های مختلف و برجسته‌ترین تاریخدانان و علمای اهل تسنن و شیعه است. تلاش برای شناسایی فرهنگ زیستی ساکنان این شهر و خصیصه‌‌های اجتماعی آن به خوبی در جزئیات و معماری بنا‌ها، تزئینات بیرونی و اندرونی آنها و المان‌هایی اعم از بارانداز‌ها، بازار سنتی و تخصصی جدید آن مشهود است. با وجود دسترسی خوب شهرک به یک مگابایت برق شبکه‌ای، هیچ اثری از سیم‌کشی برق و لوله‌کشی در آن مشاهده نمی‌شود. در جای‌جای شهر مکه بت‌ها در سایز‌ها و اشکال مختلف خودنمایی می‌کنند. کوه عمر در سمت چپ مکه که اکنون تخریب شده است در مکه بازسازی شده ایران بر جای خود باقی است. مجموعه‌ای از کوه‌‌ها و صخر‌ه‌ها شهر مکه را احاطه کرده است. جالب آنجا است که کوه‌‌های سنگی تقریباً با همین فاصله از شهر مکه واقعی قرار داشته‌اند.

حتی مقام ابراهیم و چاه زمزم در این شهرک براساس مستندات تاریخی موجود و منطبق بر فاصله حقیقی‌شان از کعبه بازسازی شد‌ه‌اند. نکته جالب‌تر وجود دو کوه در اطراف مکه شهرک سینمایی فیلم مجیدی است؛ یکی تداعی‌کننده کوه صفا و دیگری کوه مروه که فاصله میان این دو منطبق بر فاصله واقعی این دو کوه از یکدیگر و جغرافیای تاریخی و کنونی مکه است. به گفته شاه‌ابراهیمی روش ساخت این شهرک، یک روش منحصربه‌فرد با استفاده از داربست و لوله و مکعب‌ساز‌های معروف به 3D پنل با قوطی‌‌های فلزی است که تا این لحظه برای اولین‌بار در سطح سینمای دنیا اتفاق می‌افتد.

فلاش بک از شعب ابیطالب

شعب ابیطالب از دیگر لوکیشن‌های فیلم است که داستان از آنجا فلش‌بک می‌خورد. شهر بصرا و کلیسای بحیرا که کشیش مسیحی نشانه‌‌های نبوت را در حضرت محمد 13 ساله کشف می‌کند در این شهرک به زیبایی هرچه تمام‌تر بازسازی شد‌ه‌اند. 4 هزار و 500 مترمربع مجموع فضای کلیسای بحیراست که با سرمایه‌گذاری 7 میلیاردی ساخته شده و از نمای بیرون و از درون به یک اثر باستانی ارزشمند شباهت دارد، این هنر دست عوامل فیلم و طراحان آن را می‌رساند، این کلیسا درست به همان خوبی ساخته شده که کاخ‌های فرو ریخته خارج از شهر بصرا ساخته شده‌اند؛ گذرگاهی با ستون‌های بلند که کاروان‌ها از آنجا وارد شهر می‌شدند. شهر مدینه نیز از دیگر لوکیشن‌های ساخته شده در شهرک «‌پیامبر‌اعظم» است که خانه‌هایش شکل و شمایل به مراتب جدیدتری از خانه‌‌های شهر مکه دارد و احتمالاً صحنه‌هایی از زندگی رسول اکرم(ص) در سال‌های جوانی و میانسالی در این شهر خواهد گذشت. مدینه در فضایی به مساحت 16‌هکتار و 16‌هزار مترمربعی و با سرمایه‌گذاری 4‌میلیارد تومانی ساخته شده است. غروب آفتاب، سکوت و سرمای هوا در دشت بیابانی فضای آن را دراماتیک کرده است.

همه این امکانات به کار گرفته شد‌ه‌اند با این امید که فیلم «محمد(ص)‌» بتواند تنها گوشه‌ای از حق جامعه شیعی جهان اسلام را در قبال حضرت محمد(ص)‌ ادا کند. مجیدی سراغ مقطع کودکی حضرت محمد(ص)‌ رفته تا فارغ از موضوعات و مسائل محل اختلاف میان تشیع و تسنن فیلمی جهان‌شمول برای دنیای اسلام و کره خاکی بسازد که در آن اختلافات راه نفوذی نداشته باشد. به نظر می‌رسد که او در این راه تمام سعی خود را کرده و هر آنچه در توان داشته رو کرده است. حالا او باید بنشیند، ‌ثمره کار خود را در جشنواره فیلم فجر و سپس در اکران داخلی و بعد از آن در اکران جهانی برداشت کند. همه امیدوار هستند که این کار، ‌بهترین اثر سینمایی مجید مجیدی درآمده باشد