دلیل مشروط شدن ماندگاری چینی‌ها در صنعت نفت ایران/ اطلاعاتی که چینی‌ها از میدان نفتی آزادگان به عراق دادند

: معاون امور بین الملل و بازرگانی وزیر نفت با اشاره به عملکرد ضعیف شرکت های چینی در ایران گفت: چینی ها می توانند در صنعت نفت ایران ماندگار شوند اما به شرطی که معیارهای و شرایط ما را رعایت کنند.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ، علی ماجدی در خصوص عملکرد شرکت های چینی در صنعت نفت ایران، افزود: چینی ها در مقایسه با برخی شرکت های اروپایی که در ایران مشغول فعالیت بودند، عملکرد ضعیف تری داشته اند.

معاون امور بین الملل و بازرگانی وزیر نفت در خصوص ماندگاری چینی ها در صنعت نفت ایران پس از رفع تحریم ها، اعلام کرد: آنها می توانند ماندگار شوند اما به شرطی که معیارها و شروط ما را رعایت کنند.
به گفته او، ما صراحتا به چینی ها اعلام کرده ایم که دو تقاضا از آنها داریم، اول اینکه برنامه زمان بندی را در توسعه میادین نفت و گاز به طور دقیق رعایت کنند و دوم آنکه کیفیت کار خود را بالا ببرند.

ماجدی همچنین در خصوص انتقال اطلاعات میدان مشترک آزادگان جنوبی به طرف عراقی توسط شرکت چینی، گفت: بر اساس شنیده های ما این اتفاق رخ داده است.

معاون امور بین الملل و بازرگانی وزیر نفت افزود: البته اثبات این قضیه کار آسانی نیست زیرا میدان مشترک است و تعدادی از چاه ها در طرف ایرانی و تعدادی از چاه ها نیز در طرف عراقی حفاری شده است.

ماجدی ادامه داد: زمانی که یک شرکت در دو طرف یک میدان مشترک حضور دارد قطعا محرمانه بودن قراردادها را باید رعایت کند.

وی افزود: شرکت چینی که هم در طرف ایرانی میدان آزادگان جنوبی و هم در کنسرسیوم طرف عراقی این میدان حضور دارد نباید از اطلاعات این طرف میدان برای کشور دیگر استفاده کند، اما اثبات اینکه از اطلاعات موجود در طرف ایران، برای توسعه همین میدان مشترک در طرف دیگر بهره برداری شده، به سادگی امکان پذیر نیست.

در مهر سال 1389 توسعه همه مخزن‌های میدان مشترک آزادگان به شرکت ملی نفت چین واگذار شد. قرارداد توسعه میدان آزادگان جنوبی به ارزش 2.5 میلیارد دلار در قالب بیع متقابل بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی نفت چین امضا شد و در نهایت با توجه به تغییرهای اعمال شده در طرح جامع توسعه (MDP)، عملیات اجرایی این طرح از شهریور سال 1391 همزمان با تصویب طرح جامع تجدید نظر شده توسعه میدان (RMDP) آغاز شد.

از سال 2009 شرکت ملی نفت چین قراردادی برای اکتشاف و توسعه میدان نفتی آزادگان شمالی با دولت ایران امضا کرد و نهایتاً بهره‌برداری از این میدان با سرمایه‌گذاری شرکت‌های ایرانی و ظرفیت تولید روزانه 25000 بشکه در تیر 1386 آغاز شد. ظرفیت تولید این میدان 260000 هزار بشکه در روز اعلام شده بود.

طبق قرارداد با چینی‌ها باید طی 52 ماه حجم تولید از میدان باید به روزانه 320 هزار بشکه برای مدت سه سال افزایش می‌یافت که بعد از گذشت حدود چهار سال این طرح کمترین پیشرفتی نداشت. از مجموع 185 حلقه چاهی که باید براساس برنامه در فاز نخست توسعه این میدان به بهره برداری می‌رسید، تنها هفت حلقه چاه حفاری شد، در حالی که شرکت متن، پیمانکار چینیِ طرح (CNPCI) طبق قرارداد به استقرار 25 دکل حفاری در این میدان در سال 2014 میلادی ملزم کرد، شرکت CNPCI تنها برای افزودن یک دکل حفاری دیگر در این میدان مشترک برنامه ریزی کرد.

بیژن نامدار زنگنه در روزهای پایانی بهمن ماه سال 1392 عملکرد پیمانکار چینی را نامطلوب ارزیابی کرده بود و گفته بود آخرین اخطارهای لازم برای «خلع ید» به این پیمانکار داده شده و سرانجام شرکت ملی نفت چین از این میدان خلع ید شد.

هرچند چینی‌ها در پروژه‌های اقتصادی ایران در قامت پیمانکار، از میدان آزادگان گرفته تا آزادراه تهران – شمال، کارنامه روشنی ندارند، اما نکته جالب وقتی نمایان می‌شود که بدانیم چینی‌ها در میدان مشترک آزادگان در طرف عراقی، موفقیت‌های زیادی کسب کرده اند. در حالی که کار توسعه سه میدان مشترک آزادگان جنوبی و شمالی، و یادآوران در خاک ایران به کندی پیش می‌رود، عراق با همکاری کمپانی‌های نفتی، از جمله شرکت ملی نفت چین کار توسعه تاسیسات و استخراج نفت را در این میدان که در عراق به میدان مجنون شهرت دارد به سرعت به پیش می‌برد.

عراق از شهریور ماه سال 1392 تنها از میدان مجنون، که میدان مشترک با آزادگان جنوبی است، روزانه 175 هزار بشکه نفت استخراج می‌کند و امیدوار است این میزان را بزودی به 400 هزار بشکه در روز برساند. درحالیکه حداکثر تولید نفت ایران از میدان آزادگان، حداکثر 50 هزار بشکه در روز برآورد می‌شود. اینکه چرا چینی‌ها در میدان مجنون در عراق موفق بوده اند اما در طرف ایرانی میدان مجنون، یعنی آزادگان به حدی ناکام بوده‌اند، باید دلیل را در دو موضوع جستجو کرد.

نخست اینکه نظارت بر پیمانکار چینی پروژه آزادگان در ایران بسیار ضعیف بوده است که اگر این نظارت قوی تر بود، نه پس از چهار سال، بلکه حداکثر ظرف دو سال، روند پیشبرد پروژه آزادگان توسط چینی‌ها نشان می‌داد که عملکرد طرف چینی مغایر با وعده‌هاست و شاید با دریافت تذکرات جدی در همان مراحل، روند امور را اصلاح می‌کرد. اما دلیل دوم، مشارکت شرکت‌های غربی در پروژه مجنون در عراق با شرکت ملی نفت چین است. در ایران، توسعه میدان آزادگان، یکجا به چین واگذار شد و چینی‌ها نیز در توسعه این میدان ناکام بودند اما در میدان مجنون عراق، کنسرسیومی متشکل از چند شرکت خارجی تشکیل شد که شرکت ملی نفت چین یکی از آنها بود و شرکتهایی همچون رویال داچ شل آمریکا هم در آن نقش مهمی‌داشتند.

سپردن کلیه امور آزادگان به چینی‌ها و عدم نظارت قوی روی پیمانکار، تاخیر در برداشت از میدان آزادگان را از زمان انعقاد قرارداد با اینپکس ژاپن و سپس رفتن این شرکت از ایران به دلیل تحریم‌ها و در ادامه، هفت سال تعلل در یافتن جانشینی برای اینپکس، به13 سال رساند تا عدم النفع ایران از آزادگان باز هم افزایش یابد.

در شرایطی که طرح توسعه میدان نیز نهایی نشده و هر شرکتی که برای توسعه این میدان قراردادی با ایران منعقد کند طبیعتا طرح جدیدی برای توسعه میدان ارائه می‌دهد یا طرح چینی‌ها را با تغییراتی مواجه خواهد کرد، قطعا باز هم باید در انتظار تلف شدن وقت در توسعه این میدان باشیم و هر چه وزارت نفت، زمان را برای انتخاب پیمانکار جدید این میدان از دست بدهد، این تاخیر و زیان باز هم بیشتر خواهد شد.