برگزاری پنل حمله به زیرساخت‌های حیاتی از منظر حقوق بشردوستانه بین‌المللی دانشگاه شهید بهشتی

پنل سوم همایش تخصصی «جنگ تحمیلی دوم (جنگ دوازده‌روزه): تحلیل حقوقی و پیامدها» با عنوان حمله به زیرساخت‌های حیاتی از منظر حقوق بشردوستانه بین‌المللی، در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد. 

احمد کاظمی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و مدیر پنل، در ابتدای این همایش تخصصی، گفت: کشور ما در سال گذشته ۲ بار مورد تجاوز ارضی قرار گرفت؛ در جنگ ۱۲ روزه شاهد هدف قرار گرفتن برخی زیرساخت‌های حیاتی کشور مانند حمله به بیمارستان‌ها، صداوسیما، زندان اوین و موارد دیگر بودیم.

وی تصریح کرد: حمله به زیرساخت‌ها از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه جنایت جنگی محسوب می‌شود.

عاطفه امینی‌نیا، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی در این نشست به بررسی اصل تناسب و احتیاط در حمله‌ها به زیرساخت‌های دوگانه براساس ماده ۵۷ پروتکل اول الحاقی پرداخت.

وی با بیان اینکه در جنگ ۱۲ روزه زیرساخت‌های کشور مورد هدف قرار گرفتند، اظهار کرد: اگر بخواهیم مبانی اصل تناسب و احتیاط را در نظر بگیریم، این ۲ اصل طرف‌ها را از وارد کردن خسارت بیش از حد به غیرنظامیان منع می‌کند.

امینی‎نیا، تصریح کرد: این ۲ اصل جایگاه کلیدی در حقوق بین‌الملل بشردوستانه دارند؛ اصل تناسب می‌گوید که میزان خسارات به جمعیت غیرنظامی باید ارزیابی شود، اما اصل احتیاط بر فرآیند تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی عملیات نظامی تمرکز دارد؛ به اصل احتیاط در ماده ۵۷ اول الحاقی اشاره شده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی در ادامه اظهار کرد: مطابق این ماده کسانی که عملیات نظامی را طراحی یا اجرا می‌کنند موظف‌ هستند اولا از نظامی بودن هدف اطمینان حاصل کند، ثانیا روش و وسیله‌ای را انتخاب کنند که کمترین آسیب را به غیرنظامیان وارد سازد، ثالثا در صورت امکان هشدار موثر و قبلی صادر شود.

به گفته وی، این ۲ اصل ستون اصلی حقوق بین الملل بشردوستانه را تشکیل می‌دهند؛ اصل تمایز مشخص می‌کند که چه اهدافی قابل حمله هستند؛ اصل تناسب حدود مجاز خسارت جانبی را تعیین می‌کند.

آناهیتا سیفی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی سخنرانی خود را در این نشست با تمرکز بر موضوع «حمله به زیرساخت‌های حیاتی به مثابه جنایت جنگی است» آغاز کرد.

وی با بیان اینکه ممنوعیت حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی ریشه در اصل تکلیف دارد، گفت: زیرساختی که زندگی غیرنظامیان وابسته به آن است باید مورد حفاظت قرار بگیرند؛ حمله به زیرساخت‌ها عملا به مجازات جمعی غیر نظامیان منجر می‌شود.

سیفی تصریح کرد: جامعه بین‌المللی باید اقدام کند و به سمت ایجاد محدودیت بیشتر در این زمینه حرکت کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه حمله سایبری تروریستی به زیرساخت‌های غیرنظامی نوعی از حمله‌ها به زیرساخت‌های غیرنظامی هستند، گفت: جامعه بین‌المللی تاکنون به حمله‌های  تروریستی زیرساخت‌های حیاتی پرداخته است.

وی تاکید کرد: شورای امنیت هم عهدنامه‌ای را برای مقابله با این حمله‌های تروریستی سایبری دارد؛ بحث اصلی قطعنامه حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی در برابر حمله‌های تروریستی است؛ ممکن است به نظر برسد با توجه به ممنوعیت مطلق در حمله به زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی، توجه به اصل تناسب ضرورتی نداشته باشد.

سیفی گفت: همچنین به نظر می‌رسد که این اصل در مورد زیرساخت‌های حیاتی با کاربرد دوگانه نظامی و غیرنظامی هم قابل اجرا نباشد، چراکه چنین زیرساخت‌هایی باید غیرنظامی درنظر گرفته شوند.

بهار اخوان، مدیر بین‌الملل موسسه صیانت از حقوق زنان نیز در سخنرانی خود به بررسی موردی واکنش بین‌المللی به تخریب زیرساخت‌های حیاتی پرداخت.

اخوان در ابتدا به تشریح فعالیت‌های موسسه صیانت از حقوق زنان در زمینه تعامل با نهاد‌های بین‌المللی پرداخت و گفت: طرف‌های متخاصم در درگیری در مرحله به خاطر اینکه بتوانند به کشور هدف فشار وارد کنند به زیرساخت‌های غیرنظامی حمله می‌کنند؛ هدف از این کار ایجاد فشار اجتماعی و مجبور کردن طرف مقابل به پذیرفتن شروط طرف متخاصم است.

وی با بیان اینکه یکی دیگر از اهداف ایجاد هزینه‌های بسیار برای طرف مقابل است، اظهار کرد: این موضوع را هم در جنگ ۱۲ روز و هم در جنگ ۴۰ روزه دیدیم؛ دیدیم که طرف مقابل تهدید‌هایی را در زمینه حمله به نیروگاه‌ها مطرح کرد که بتواند ایران را به سمت پذیرش آتش‌بس ببرد.

انتهای پیام/