رونمایی از ۴۸ اثر علامه جعفری

به گزارش میزان، مراسم رونمایی از آثار منتشرشده علامه مرحوم شیخ محمدرضا جعفری با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و علاقه‌مندان به معارف اهل بیت(ع) برگزار شد.

در ابتدای این مراسم، حجت‌الاسلام سیدعلی روحانی، مدیر تدوین آثار علامه جعفری، به تشریح فرآیند تأسیس و فعالیت‌های بنیاد فرهنگی علامه جعفری پرداخت.

حجت‌الاسلام روحانی با اشاره به اینکه بنیاد جعفری از بدو تأسیس تاکنون سه مرحله اساسی را پشت سر گذاشته است، اظهار کرد: مرحله نخست، ایجاد زیرساخت‌های علمی و آغاز شکل‌گیری بنیاد بود.

وی با بیان اینکه این ایده با ابتکار آیت‌الله حجت‌الاسلام علوی بروجردی و با هدف پاسخ به نیازهای علمی حوزه علمیه قم شکل گرفت، افزود: ایشان از همان روزهای نخست پیگیر این موضوع بودند و خوشبختانه با تواضع و اشتیاق مرحوم علامه جعفری مواجه شدیم.

مدیر تدوین آثار علامه جعفری با اشاره به خاطره‌ای از ایشان گفت: علامه جعفری با گریه و تأکید بر مظلومیت امیرالمؤمنین(ع) این مسئولیت را پذیرفتند و جلسات درسی هفتگی با موضوع تاریخ اسلام (به زبان فارسی) و امامت (به زبان عربی) آغاز شد.

نظریه نوآورانه علامه جعفری در تاریخ اسلام

حجت‌الاسلام روحانی با بیان اینکه آثار علامه جعفری همچون پازلی به هم پیوسته شامل تاریخ اسلام، امامت، تاریخ کلان و تفسیر است، به نظریه بدیع ایشان اشاره کرد و گفت: علامه جعفری معتقد است سقیفه نتیجه طبیعی جامعه اسلامی آن روز بوده است؛ برای اثبات این ادعا، ایشان قرآن را به عنوان منبعی موثق تاریخی برای همگان (شیعه، سنی و حتی غیرمسلمان) معرفی می‌کنند و با استناد به آیات قرآن نشان می‌دهند که نفاق از مکه آغاز شد و در مدینه، اکثریت جامعه یا منافق بودند یا افراد ضعیف‌الایمان.

وی افزود: این نظریه ابتکاری از سوی علامه جعفری، هجرت پیامبر، قضاوت‌های ایشان و قدرت گرفتن نفاق را براساس آیات قرآن تحلیل می‌کند.

حجت‌الاسلام روحانی مرحله دوم را خریداری و بازسازی ساختمان بنیاد در سال ۱۳۸۲ با مشارکت جمعی از خیرین عنوان کرد و گفت: این ساختمان وقف رسمی شد، هیئت متولیان در وقف‌نامه تعیین شد و فعالیت قانونی بنیاد آغاز شد.

وی با اشاره به انتقال حدود ۳۰ هزار جلد کتاب از کتابخانه شخصی علامه جعفری به بنیاد، اظهار کرد: این کتابخانه تخصصی که به صورت وقف شرعی و قانونی ثبت شده، اکنون دارای فهرست کنگره بوده و برخی نسخه‌های نایاب در آن نگهداری می‌شود.

به گفته وی، در اوایل تأسیس مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، از این کتابخانه نسخه‌برداری می‌کردند. این کتابخانه همچنین به عضویت مکتا (شبکه کتابخانه‌های تخصصی قم) درآمده است.

حفظ میراث صوتی و دست‌نوشته‌ها

مدیر تدوین آثار علامه جعفری مرحله سوم را توسعه علمی و تدوین آثار برشمرد و گفت: ۴۴۴ نوار صوتی از درس امامت، ۶۶۷ جلسه صوتی و ۴۴۰ جلسه تصویری از ایشان ضبط و نگهداری شده است. همچنین ۵۸ دفتر دست‌نوشته از ایشان به یادگار مانده که قدیمی‌ترین آنها به زمان ۱۸ سالگی ایشان بازمی‌گردد که همگی به بنیاد اهدا شده و تصویر دیجیتالی آنها آماده استفاده پژوهشگران است.

حجت‌الاسلام روحانی با اشاره به حضور اساتید برجسته‌ای همچون مرحوم حجت‌الاسلام محمدرضا فریدونی (شاگرد علامه جعفری)، آقایان سبحانی، حائری و حسینی شیرازی در بنیاد، از تشکیل دوره آموزشی سه‌ساله (۶ ترم، ۷۲ واحد) با آزمون ورودی و مصاحبه خبر داد. همچنین دوره تخصصی یک‌ساله دفاع از امامت و عقاید شیعه زیر نظر حجت‌السلام علیزاده (ادامه‌دهنده راه مرحوم فریدونی) به صورت حضوری و مجازی برگزار می‌شود.

وی از برگزاری دوره‌های آزاد با موضوع مهدویت و شرح صحیفه سجادی خبر داد و گفت: پژوهشگران بنیاد در چهار گروه امامت، تاریخ اسلام، تاریخ کلام و علوم حدیث مشغول به فعالیت بوده و تاکنون ده‌ها مقاله و پژوهش منتشر کرده‌اند.

آثار منتشرشده و طرح‌های در دست اجرا

مدیر تدوین آثار علامه جعفری از انتشار ۴۸ عنوان اثر تاکنون خبر داد و گفت: تفسیرهای ایشان و کتابی مفصل در شرح نهج‌البلاغه در دست تدوین است. همچنین پروژه تدوین تاریخ کلام شیعه از شیخ طوسی تا خواجه‌نصیرالدین طوسی و نیز اثری درباره تاریخ امام حسن مجتبی(ع) در دفتر بنیاد در تهران در حال انجام است.

حجت‌الاسلام روحانی در پایان با اشاره به برگزاری ۸ دوره آموزشی تخصصی و ۲ دوره دفاعی، از زحمات اساتید، پژوهشگران و به ویژه آقایان منش و شوقی (طراح جلد و تدوینگران آثار) قدردانی کرد و گفت: چشم‌انداز ما این است که بنیاد جعفری با تکیه بر این میراث علمی، به یکی از مراکز مرجع در تربیت پژوهشگران و مدافعان علمی مکتب اهل بیت(ع) در سطح ملی تبدیل شود.

در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام رضا اسدی، مدیر حفظ و نشر بنیاد علامه جعفری، به تشریح فرآیند دشوار حفظ، تدوین و انتشار آثار این علامه فقید پرداخت.

اسدی با اشاره به آثار بیانی مرحوم جعفری شامل کلاس‌های متعدد ایشان در تهران و قم، گفت: تمام این درس‌ها با نوارهای کاست ضبط و برخی نیز فیلمبرداری شده است.

وی با بیان اینکه آثار مکتوب و تحقیقاتی ایشان با غنای علمی بالا اما با مشکلات جدی مواجه بود، افزود: وقتی این آثار از تهران به قم منتقل شد، واحد شمارش آنها بقچه و گونی بود. فیش‌های تحقیقاتی از زمان نجف اشرف به همین شکل بسته‌بندی شده بود و استخراج، اسکن و تایپ آنها بسیار دشوار بود. خوشبختانه با تلاش عزیزانی مانند جناب آقای فرشاد استری، تمام فیش‌ها حفظ شد.

مدیر حفظ و نشر بنیاد علامه جعفری با نمایش نمونه‌ای از فیش‌های دست‌نوشته علامه جعفری (با سه خودکار رنگی و نظم خاص) به سختی کار اشاره کرد و گفت: ایشان حتی در کتاب‌های چاپ‌شده مانند صحیح بخاری و مسلم، در کنار نام پیامبر صلوات می‌نوشتند و نکات خود را با آکولاد اضافه می‌کردند. گاهی در فیش‌ها جای خالی دیده می‌شود که یافتن مقصود علامه از آن جای خالی، یکی از مهمترین بخش‌های کاری مرکز تدوین است.

وی همچنین به علائم اختصاری در فیش‌ها اشاره کرد که مشخص است به بحث مهدویت مرتبط است، اما کشف دقیق مقصود ایشان از سخت‌ترین کارهاست.

حجت‌الاسلام اسدی گفت: علامه جعفری در بحث مهدویت، پروژه‌ای عظیم با عنوان «احادیث المهدی» با همکاری مرحوم طباطبایی انجام دادند که در آن، تواتر احادیث مهدی(عج) را از منابع اهل سنت اثبات کردند — مشابه کاری که علامه امینی برای حدیث غدیر انجام داد. این پروژه شامل بیش از ۵۰۰ فیش تحقیقاتی است.

وی آثار را به دو دسته تقسیم کرد: آثاری که خود ایشان مستقیماً نظر داشتند مانند کتاب «الا اسماعیلیه فی نشئتها» که در زمان حیات ایشان نوشته و نام‌گذاری شده است.

اسدی توضیح داد که علامه جعفری در این کتاب با تواضع از اسماعیلیان با عبارت «اخواننا الاسماعیلیه» یاد کرده و با وجود اختلاف در امامت بعد از امام صادق(ع)، عدم نصب الهی بر امامت اسماعیل را اثبات کرده است.

وی ابراز کرد: دوم آثاری حاصل از کلاس‌های درس که نیازمند گوش دادن چندباره به ۸۰ جلسه و سپس فصل‌بندی، منبع‌یابی و تکمیل حلقه‌های مفقوده است.

به گفته اسدی، یک اثر فقط زمانی به علامه جعفری نسبت داده می‌شود که سه ضلع داشته باشد: سخنرانی، فیش‌های تحقیقاتی و حواشی بر منابع.

اسدی از دو اثر مهم در دست نشر خبر داد: ابتدا مجموعه خاطرات علامه جعفری (از نجف، ایران پیش از رضا شاه تا پایان عمر) با قالبی نوآورانه و بدیع و دوم جلسه مهدویت شامل طرح شبهات و پاسخ به آنها.

وی تأکید کرد: تمام آنچه که ممکن بود از مرحوم جعفری حفظ شود، حفظ شده است. بنیاد فرهنگ جعفری با آغوش باز از پژوهشگران و علاقمندان به آثار ایشان برای همکاری در اعتلای کلام اهل بیت(ع) استقبال می‌کند.

در پایان این مراسم از آثار منتشرشده علامه مرحوم شیخ محمدرضا جعفری رونمایی شد.

انتهای پیام/