اگر اندیشه فقهی امام را برای نسل امروز تبیین نکنیم، خاطره انقلاب کمرنگ میشود
محمدهادی فلاحزاده، رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی، در گفتوگو با میزان به مناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)، به تبیین ابعاد کمتر دیدهشده سیره، نوآوریهای فقهی، اشتراکات امامین انقلاب و چالشهای تبیین اندیشه ایشان برای نسل امروز پرداخت.
فلاحزاده با تأکید بر اینکه بُعد عبادی، اخلاقی و عرفانی سیره امام خمینی (ره) آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است، گفت: متأسفانه تصویری یکبعدی و کاریکاتوری از ایشان ترسیم شده، در حالی که سنگبنای همه اندیشهها و رفتارهای امام را باید در اندیشه عرفانی و خداشناسی شهودی ایشان جست.
وی هشدار داد که تقلیل شخصیت امام به یک چهره صرفاً سیاسی، بزرگترین آفت در شناخت امروزین از ایشان است.
چگونه امام خمینی عرفان و سیاست را جمع کرد؟
رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی، توانایی امام در جمع میان عرفان فردی و مدیریت سیاسی را ناشی از چهار رکن دانست: مبانی فلسفیِ توحیدمحور، نظریه ولایت فقیه به عنوان پل اتصال، سبک رهبری مبتنی بر معرفت درونی و نقد عزلتگزینی صوفیانه.
به گفته وی، امام خمینی عرفان را از انزوا خارج و به منشأیی برای کنشگری اجتماعی و تمدنسازی تبدیل کرد.
فلاحزاده با اشاره به خاطراتی از دختر امام (زهرا مصطفوی) و همسر ایشان، گفت: امام انضباطی باورنکردنی در زندگی داشتند؛ غذاخوردن، خوابیدن و مطالعهشان دقیقهبهدقیقه بود.
وی به خوداتکایی امام در کارهای شخصی (مانند خاموش کردن لامپ یا مرتب کردن اتاق)، محبت عمیق به همسر و شوخطبعی با نوهها اشاره کرد و این ویژگیها را برای نسل جوان جذاب و آموزنده خواند.
برجستهترین نوآوری فقهی امام در «صحیفه نور»
وی سه اثر و نظریه فقهی امام را نقطه عطف دانست: نظریه ولایت مطلقه فقیه، نامه تاریخی به گورباچف و نظریه فقه پویا.
فلاحزاده تأکید کرد: مجموعه بیانات مرتبط با ولایت مطلقه فقیه، برجستهترین بخش صحیفه امام از نظر نوآوری فقهی است، زیرا نظامسازی فقهی را پیریزی کرد.
پنج تحول بنیادین امام در فقه سیاسی
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی، تحول امام در فقه سیاسی را انقلاب پارادایمی توصیف کرد و پنج محور آن را برشمرد: گذار از فقه فردی به فقه حکومتی، نظریه ولایت مطلقه فقیه، فقه پویا (نقش زمان و مکان در اجتهاد)، ابداع مفهوم مصلحت نظام و احکام حکومتی و همچنین نظریه خطابات قانونی.
فلاحزاده کتاب ارزشمند «البیع» را برجستهترین اثر فقهی امام در مواجهه با مسائل مستحدثه دانست و توضیح داد: این کتاب صرفاً یک بحث معاملاتی نیست، بلکه تمهید و زیربنای فکری برای نظریه ولایت فقیه است.
اشتراکات فکری امامین انقلاب در فقه حکومتی
وی مهمترین وجوه اشتراک فکری امام خمینی (ره) و رهبر شهید انقلاب را در چهار محور دانست: فقه حکومتی به عنوان تئوری اداره جامعه، باور به ولایت مطلقه فقیه، نقش مصلحت نظام و زمانمکان در اجتهاد و تأکید بر نظامسازی و کارآمدی.
همپوشانی در سه حوزه عدالت، اقتصاد مقاومتی و اولویتهای اجتماعی
فلاحزاده تصریح کرد: دیدگاههای امامین انقلاب در سه حوزه «عدالت و نظام قضایی»، «اقتصاد مقاومتی» و «اولویت مستضعفین» بیشترین همپوشانی را دارد.
وی تأکید کرد که نگاه امام خمینی به اقتصاد، خود مصداق بارز اقتصاد مقاومتی بود.
اگر امام خمینی امروز زنده بود…
این استاد دانشگاه در پاسخ به این سؤال که امام خمینی (ره) در مسائلی مانند رمزارزها، هوش مصنوعی و فضای مجازی چه نظری داشتند، گفت: بر اساس نظریه فقه پویا و تأکید بر عنصر زمان و مکان، امام خمینی (ره) دقیقاً مسیری را میپیمودند که رهبر معظم انقلاب پیمودند؛ مسیری مبتنی بر پرهیز از تحریمهای نسنجیده، هدایت هوشمندانه و ضابطهمندسازی پدیدههای نوین.
توصیه به رسانهها؛ گذار از بزرگداشت شعاری به تبیین اندیشهای
فلاحزاده در بخشی از گفتوگو به رسانهها توصیه کرد که از کلیشههای تکراری عبور کرده و به سراغ دستگاه فکری و فقهیِ نظامساز امام و رهبری بروند.
در ادامه وی بر تبیین فقه پویا و مصلحت نظام به زبان جوان، استفاده از ابزارهای نوین و شبکهسازی علمی با مراکز پژوهشی تأکید کرد.
چالش اصلی؛ شکاف میان نظریه و زبان تبیین
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی، مهمترین چالش در تبیین اندیشه فقهی امام برای نسل امروز را شکاف میان غنای نظریه و نارسایی زبان تبیین دانست و راه غلبه بر آن را بازخوانی اندیشه امام با عینک تداوم در گفتمان رهبر معظم انقلاب خواند.
وی هشدار داد: اگر نتوانیم اندیشه امام را برای نسل جوان به زبان گویا و گرهگشا تبیین کنیم، خاطره تاریخی آنان از امام و انقلاب کمرنگ خواهد شد.
انتهای پیام/