ناتوانی سازمان ملل در جلوگیری از تجاوز نظامی علیه ایران

شورای امنیت سازمان ملل یک بار دیگر در انجام وظیفه ذاتی خود یعنی «حفظ صلح و امنیت بین‌المللی» با بن‌بست مواجه شده است. 

به دنبال تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران، کارشناسان حقوقی و نهاد‌های بین‌المللی نسبت به فروپاشی کامل ساختار حقوق بین‌الملل و بی‌اثر شدن منشور سازمان ملل هشدار می‌دهند. نمایندگان دیپلماتیک و ناظران حقوق بشر تأکید می‌کنند که حق وتو و پافشاری برخی طرفین بر رویکرد‌های یک‌جانبه، بار دیگر شورای امنیت را به یک ناظر بی‌عمل در برابر بحران‌های انسانی تبدیل کرده است.

نقض صریح منشور سازمان ملل و اصول حقوق بین‌الملل

بزرگ‌ترین نقد کارشناسان مستقل بین‌المللی به فلج شدن شورای امنیت، نادیده گرفته شدن ساختار‌های کلیدی حقوق بین‌الملل عمومی است. 

بیش از ۱۰۰ کارشناس و متخصص برجسته حقوق بین‌الملل در بیانیه‌ای مشترک تأکید کرده‌اند که حملات نظامی علیه ایران نقض آشکار بند ۴ ماده ۲ منشور سازمان ملل است؛ بند مؤکدی که تمام اعضا را از «تهدید به زور یا استفاده از آن علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور» منع می‌کند.

کمیسیون بین‌المللی حقوقدانان در تحلیل این وضعیت اعلام کرده که طبق قوانین بین‌المللی، توسل به زور تنها در دو حالت مشروعیت دارد:

• دفاع مشروع در پاسخ به یک حمله مسلحانه قریب‌الوقوع (طبق ماده ۵۱ منشور).
• مجوز صریح شورای امنیت سازمان ملل.

از آنجا که هیچ‌یک از این ۲ شرط پیش از آغاز درگیری‌ها محقق نشده بود، گزارشگران سازمان ملل این اقدام نظامی را مصداق بارز تجاوز نظامی یک‌جانبه خوانده‌اند. با این حال، شورای امنیت به دلیل استفاده از حق وتو یا کارشکنی اعضای دائم خود (که خود در این نزاع دخیل هستند)، حتی از صدور یک قطعنامه الزام‌آور برای توقف درگیری‌ها ناتوان مانده است. 

فاجعه انسانی و نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه

در کنار ابعاد کلان سیاسی، ناکامی شورای امنیت در برقراری آتش‌بس فوری، پیامد‌های هولناکی برای غیرنظامیان داشته است. براساس گزارش کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، زیر پا گذاشتن اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بین‌المللی (مانند اصل تفکیک میان نظامیان و غیرنظامیان، اصل تناسب و اصل ضرورت نظامی) در این درگیری‌ها به وضوح مشهود است.

گزارش نهاد‌های حقوق بشری و هلال احمر

حملات هوایی به مناطق پرجمعیت به آسیب‌های شدید به زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی منجر شده است. گزارش‌ها حاکی از آسیب دیدن صد‌ها مرکز آموزشی و درمانی است. از جمله مواردی که کارشناسان سازمان ملل خواستار تحقیقات مستقل درباره آن به عنوان «جنایت جنگی احتمالی» شده‌اند، حمله مرگبار به مدرسه میناب است که به شهادت ده‌ها کودک منجر شد. 

• بیشتر بخوانید:
• پیامد‌های حقوق بشری نظامی‌گری آمریکا و رژیم صهیونیستی
• لغو برنامه کاهش آسیب به غیرنظامیان توسط پنتاگون 

همچنین هدف قرار گرفتن پالایشگاه‌ها و تأسیسات آب‌شیرین‌کن، خطر بروز باران‌های اسیدی و بحران آب آشامیدنی را تشدید کرده است.

از سوی دیگر، کارشناسان سازمان ملل هشدار داده‌اند که بیانیه‌های مقامات نظامی آمریکا مبنی بر «عدم ترحم» یا تهدید به نابودی کامل زیرساخت‌های ایران، نقض صریح معاهدات ژنو است.

هشدار کارشناسان؛ ورود جهان به سقوط آزاد حقوقی

مقامات آژانس‌های مختلف سازمان ملل در بیانیه‌های اخیر خود به مناسبت هفته حمایت از غیرنظامیان هشدار دادند که مشکل فعلی جهان کمبود قانون نیست، بلکه عدم پایبندی به قوانین موجود و بی‌عملی شورای امنیت است.

به گفته گزارشگران ارشد سازمان ملل، تجاوز‌های نظامی یک‌جانبه با هدف تحمیل تسلیم بی‌قیدوشرط، نه‌تنها نقض حق تعیین سرنوشت ملت‌هاست، بلکه این سیگنال خطرناک را به جهان مخابره می‌کند که قدرت‌های بزرگ نظامی خود را بالاتر از قوانین بین‌المللی می‌دانند. این وضعیت، جهان را به یک سقوط آزاد اخلاقی و حقوقی سوق می‌دهد که در آن غیرنظامیان و کودکان، نخستین قربانیان بی‌دفاع خواهند بود.

انتهای پیام/