تشریح نحوه اعزام حجاج به مدینه و مکه/ ۵۰۰ یورو به زائران ارز فروخته می‌شود

حجت‌الاسلام و المسلمین سید عبدالفتاح نواب نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت و آقای علی رضا رشیدیان رئیس سازمان حج و زیارت در برنامه گفتگوی ویژه خبری شنبه شب (۵ اردیبهشت)، به پرسش‌ها درباره اعزام حجاج به سرزمین وحی پاسخ گفت.

مشروح این گفت‌و‌گو به شرح زیر است:

اولین پرواز حج تمتع ۱۴۰۵ حامل بیش از ۱۲۰ تن از عوامل و کارگزاران حج از فرودگاه امام خمینی به مقصد مدینه منوره انجام شد. با اعلام مسئولان سازمان حج ۳۰ هزار و ۶۷۲ زائر و عوامل در قالب بیش از ۲۲۰ کاروان امسال عازم حج تمتع می‌شوند. طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده اعزام زائران از هفتم اردیبهشت از ایستگاه‌های پروازی روزانه ادامه خواهد داشت و پس از ورود به سرزمین وحی و هفت روز اقامت در مدینه منوره برای انجام اعمال عازم مکه مکرمه می‌شوند.  

سرپرست حجاج ایرانی در پاسخ به این سوال که با وجودی که مجوز حج امسال صادر شده است، اما مردم از اعزام به حج با توجه به شرایط جنگی بعضا نگران هستند. آیا با توجه به شرایط جنگی به صلاح است که این سفر انجام شود و چه تدابیری متناسب با این شرایط برای حج امسال اندیشیده شده است؟ اظهار داشت: مسائل و دل نگرانی‌هایی که مردم دارند بخشی از آن به حق و به جا است و بخشی از آن هم نه؛ آنچه که هست عزیزانی که درمجموعه تصمیم گیری هستند همه مسائل را بررسی و اگر مجوزی صادر کردند با توجه به تمام مسائل است. فرصت‌ها، تهدید‌ها و منافع و مضار، همه را بررسی و تائید کردند که این کار انجام شود. حج هم از شئون ولی فقیه است و نظر این بوده که انجام بگیرد. الان هم که از مراجع عظام تقلید سوال کردند هر کدام شان نظری دارند، می‌دانید که تمام ابواب فقهی ما یک رساله دارد ولی حج خودش یک مناسک بزرگ دارد. در مسئله ۱۳۹۸ در بحث استطاعت حج از مراجع عظام تقلید در رابطه با خوف سوال کردند، چون مسئله این افراد به خوف بر می‌گردد. در صورتی که فردی خوف عقلایی داشته باشد در رابطه با سفر استطاعت از او حذف می‌شود ولی اگر خوف عقلایی نداشته باشد استطاعتش را دارد و می‌تواند مشرف شود. مراجع عظام تقلید هم که خداوند همه ایشان را حفظ کند، زحمت کشیدند و مسائل و احکام شرعی را بیان کردند. می‌فرمایند اگر فردی خوف عقلایی دارد یا جدی خوف دارد استطاعت ندارد. بعنوان مثال برخی درهمین قضایای حملات دشمن که اتفاق افتاد و یا دردوران دفاع مقدس یا جنگ تحمیلی خانواده‌هایی بودند که می‌ترسیدند و خانواده‌هایی هم بودند که نمی‌ترسیدند. این جا هم همین طور است آن کسی که خوف و وحشت دارد یا نمی‌تواند اعمال را انجام بدهد و برای او مشکل است استطاعت ندارد، ولی کسی که می‌گوید نه من می‌روم و مسئله‌ای نیست و توانایی‌های روحی بالایی دارد و اعتماد به نفس او خوب است بر او واجب است و باید برود.

نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت در پاسخ به اینکه آیا تشخیص این خوف عقلایی با خود فرد است؟ گفت: با خود فرد است. مراجع عظام تقلید حکم مسئله را کلی بیان می‌کنند ولی در رابطه با این که هر کسی چگونه است تشخیص با خود فرد است مثل روزه، روزه برای کسی که احساس می‌کند هر زمان روزه می‌گیرد مشکلاتی دارد و پزشک هم اظهار نظر کرده روزه بر او حرام است، ولی کسی که  می‌تواند، روزه باید بگیرد. افرادی هستند که نزدیک به صد سالشان است و روزه می‌گیرند، چون توانایی اش را دارند ولی افرادی هم ۵۰-۶۰ سالشان است و نمی‌توانند روزه بگیرند، کسالت دارند، این موارد شخصی است، اگر تشخیص خود فرد این بود که نه مسئله‌ای نیست، می‌تواند برود و از افرادی هم که آشنا با مسئله هستند می‌تواند استفسار کند.

وی در پاسخ به مجری که سوال کرد الان تفاوت این است که من برای تشخیص خوف باید شرایط کشور میزبان را بدانم، ولی اصلا نمی‌دانم عربستان شرایطش به گونه‌ای است که من خوف خواهم داشت یا نخواهم داشت، و این مورد را به سازمان حج و زیارت واگذار کرده و می‌گوید اگر شما تضمین جانی برای من دارید من حرفی ندارم و می‌آیم ولی اگر نباشد خوب من هم خوف خواهم داشت، از نظر سازمان حج و جمهوری اسلامی ایران که دارد این کار را انجام می‌دهد آیا  ضمانتی برای  زائری که مشرف می‌شود وجود دارد، گفت: شما اگر بخواهید در داخل ایران اسلامی از تهران به مشهد بروید چه کسی می‌تواند ضمانت کند که این ماشین به مشهد می‌رود و تصادف نمی‌کند؟

کسی نمی‌تواند ضمانت بدهد، ما و خود آقایان بررسی کردیم. وضعیت، وضعیت خوبی است. همین امروز اولین پرواز که به مدینه رفت از ایشان استقبال و احترام کردند، چون عربستان مسائل حج را با تمام مسائل سیاسی جدا کرده است. ما چند سال بود که بعد از تعطیلی عمره سفارت و کنسولگری در عربستان نداشتیم ولی حج انجام می‌گرفت. در سال ۹۸ و همین طور سال بعد از آن  و سال ۱۴۰۱ که ما هنوز کنسولگری و سفارت نداشتیم ولی حج انجام می‌گرفت، بین مسائل سیاسی با مسائل حج فرق است. این جا هم ما وقتی بررسی می‌کنیم می‌بینیم شرایط موجود است ولی خود مردم انتخاب کنند بهتر است. در سال ۹۴ که قضیه منا را داشتیم و سال ۹۵ حج تعطیل شد، سال ۹۶ مردم می‌ترسیدند حتی آن‌قدرمی‌ترسیدند که قیمت فیش حج ارزان شد، آن زمان از مراجع سوال کردند. در مسئله ۱۳۹۸  برخی از مراجع می‌فرمایند برای افراد مستطیع رفتن به حج واجب است و شایعات بی اساس مانع رفتن به حج نمی‌شود یا برخی از مراجع دیگر می‌فرمایند کسانی که نام شان برای حج درآمده ترس به خود راه ندهند و توکل بر خدا کنند و به حج بروند. خود مراجع دارند می‌فرمایند، مسئله ۱۳۹۸ مناسک، ولی الآن به عهده خود فرد است، خود فرد اگر توانایی آن را داشته باشد بررسی و سوال کند و اگر می‌تواند برود.

رشیدیان هم در جواب این سوال که در این شرایط چه اصراری است ۳۰ هزار نفر را برای انجام مناسک حج به عربستان بفرستیم آیا صرفا بحث واجب شرعی فرد مستطیع است یا اهداف دیگری داریم؟ اظهار داشت: من یک مقدار آن سوال قبلی را پاسخ بدهم. درحج قبلی  زمان بازگشت حجاج با جنگ ۱۲ روزه مواجه شد یعنی در واقع ما یک فضای جنگی را برای حجاج مان درک کرده بودیم. برای همین هم وقتی با پیام اقای رئیس جمهور من باب تقدیر و تشکر از همکاری کشور عربستان در رابطه با بازگشت حجاج ایرانی برای مذاکره به کشورعربستان رفتیم آنجا مذاکراتی را  با وزیر حج و عمره و کشور عربستان داشتم و همین مسائل  راجع به عزت، کرامت، امنیت و سلامت زائرین مان مطرح بود و مطابق همه ساله که جزو موضوعات خاص مذاکره ما با طرف عربستانی بود این انجام شد.

همان‌طور که نماینده ولی فقیه اشاره کرد دولت عربستان حتی در زمانی که ما با همدیگر قطع رابطه بودیم، راجع به استمرار موضوع حج و تفکیک آن از مسائل سیاسی بین دو کشور با تاکید بر حفظ سلامت و امنیت حجاج بعنوان یک تکلیف برای حکومت و کسی که مسئولیت ارائه خدمات به حجاج را دارد، نگاه می‌کرد. ما هم در تمام ملاقات‌ها و نشست‌هایی که با مسئولین مختلف عربستانی داشتیم به این موضوع تاکید داشتیم و آنها هم راجع به این موضوع همراهی و تاکید می‌کردند. ما بعنوان سازمان حج و زیارت وظیفه‌مند بودیم که کلیه اقدامات لازم را برای سفر توام با امنیت، سلامت و کرامت حجاج مان انجام بدهیم.

برنامه ریزی‌ها کاملا بر اساس این مطلب انجام شد و با وقوع جنگ تحمیلی سوم کلیه اقدامات متوقف شد تا زمانی که به ما مجوز شروع سفر‌ها را دادند. در آن زمان مجددا ما مذاکره‌ای را با وزارت حج عمره عربستان داشتیم و در آنجا به همین نگرانی اشاره شد. معاون وزیر حج و عمره عربستان هم به این تاکید کرد که ما بعنوان دولت عربستان خدمت به حجاج را شرف خودمان می‌دانیم و برای همین به حجاج ایرانی اهلا و سهلا می‌گوییم. برای همین تمام تمهیداتی که از این بابت باید صورت می‌گرفت، چه از طرف سازمان حج و زیارت و چه از طرف وزارت امور خارجه، که سفیر محترم آقای عنایتی در عربستان و کنسولگری مان و همه دستگاه‌ها پیگیراین مطلب هستند که این سفر توام با حفظ امنیت و سلامت و کرامت حجاج ایرانی انجام بشود. اما این که چرا ۳۰ هزار نفر شد؟ توافقنامه ما با عربستان بر اساس توافق سازمان کنفرانس اسلامی ۸۵ هزار نفر و ۱۶۰۰ نفر هم کارگزار بود، اما با توجه به مشکلاتی که برای انتقال وجوه به عربستان داشتیم و نتوانستیم به موقع انتقال وجه را انجام دهیم، بر اساس موجودی مان در عربستان در ۱۹ ماه رمضان مجبور بودیم تعداد را قطعی کنیم که تعداد بر اساس موجودی به ۳۰ هزار نفر کاهش پیدا کرد. البته ما درخواست کرده‌ایم که در صورت رفع موانع و امکان انتقال وجوه بتوانیم این تعداد را افزایش دهیم. با توجه به جمیع جهات در نهایت به این ختم شد که ما همین ۳۰ هزار زائر را ببریم. البته  فقط بحثی را داشتیم راجع به سفر زمینی که الحمدالله با توجه به رفع مشکل پروازی کشور زمینه اعزام هوایی فراهم شده است و امیدواریم  بتوانیم زائرین مان را هوایی ببریم و ان‌شاالله هوایی  برگردانیم.

رشیدیان در پاسخ به این سوال که برخی می‌گویند بدلیل نوع رابطه عربستان با آمریکا و شرایط جنگی، این نگرانی وجود دارد  که نکند زائران به گروگان گرفته شوند یا حداقل مورد آزار و اذیت قرار بگیرند، آیا با تعاملات، صحبت‌ها، جلسات و مذاکراتی که داشتید، چنین نگرانی عملا وجود دارد یا نه؟  گفت: ما تا بیست و سوم، چهارم ماه رمضان یعنی در زمان جنگ، معتمر درعربستان داشتیم، اگر قرار بود آزار و اذیتی نسبت به معتمرین یا حجاج ایرانی باشد برای افرادی که در زمان جنگ آنجا بودند، می‌توانست اتفاق بیافتد. باید به اینها یک جسارتی ویا توهینی می‌شد و یا گروگان گرفته می‌شدند که این واقع نشد. همانطور که گفتم دولت و پادشاهی عربستان افتخار و عنوان خود را خادم الحرمین می‌داند و حتی در زمان جنگ با یمن شاهد بودیم که یمنی‌ها به حج می‌آمدند با این که با عربستان در جنگ بودند.

نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت هم در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه اگر استطاعت از کسی به دلیل خوف برداشته شود، تکلیفش برای سال‌های بعد چیست؟ گفت:  همه کسانی که انصراف می‌دهند به نوبت مرحله بعد  می‌روند. وقتی هم که اعلام می‌کنند  فرد انصراف داده و نمی‌خواهد بیاید در برنامه‌ای که در روال سال‌های بعد است ثبت نام می‌کند و هزینه اش را بر اساس همان سال می‌پردازد و مشرف می‌شود.

افرادی هم ازهمین ۸۲ هزار نفری که رقم طلب گرفتند اگر الان انصراف بدهند عینا پولشان عودت داده می‌شود و فیش شان پایدار می‌گردد و برای نوبت بعد در سال آینده می‌توانند ثبت نام کنند و اعزام شوند.

وی در مورد محور‌های شعار حج امسال  و اینکه چه محور‌هایی را به زائران ایرانی در حج امسال متذکر می‌شود و مجموع فعالیت‌های فرهنگی  در حج امسال هم افزود: قطعا مردم جهان وقتی با زائر ایرانی رو‌به‌رو می‌شوند، رشادت ملت مسلمان ایران و حرکت کشور ما برای آنها بسیار زیبا خواهد بود و از آنها استقبال می‌کنند. با توجه به شرایط کنونی هم در شعار حج امسال سلوک قرآنی، رحمت نبوی و وحدت امت اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین امسال هزار و پانصدمین سالگرد ولادت پیامبر اسلام است و به یاد پیامبر گرامی اسلام عنصر رحمت نبوی در شعار گنجانده شده است. رحمت نبوی  یک ائتلافی برای مسلمانان ایجاد می‌کند و وحدت امت اسلامی نیز همیشه مد نظر امام رحمت الله علیه و رهبر شهید انقلاب، بوده، اتحاد، وحدت، همدلی، همبستگی و انسجام جهان اسلام همواره جزو شعار‌ها و صحبت‌ها بوده و این سه عنصر تشکیل دهنده شعار حج امسال است.

نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت درخصوص برگزارنشدن کلاس‌های آموزشی از اسفند ماه و اینکه آیا برای انجام اعمال زائران مشکلی بوجود نمی‌آید و یا این آموزش‌ها جبران خواهد شد، گفت: قبل از شروع حج، برنامه‌های مقدماتی و ثبت نام‌ها شروع می‌شود، در زمانی که کاروان‌ها شکل می‌گیرد، روحانی کاروان برای زائران کلاس‌ها را تشکیل می‌دهد، بعضی از کاروان‌ها از ده جلسه هفت جلسه داشتند، امسال هم زائرین، چون مدینه قبل هستند همه فرصت بیشتری برای آموزش دارند.

رئیس سازمان حج و زیارت هم در خصوص تفاوت‌های حج امسال با حج‌های قبلی و خدماتی که به زائران ارائه خواهد شد، ادامه داد: در مذاکراتی که با وزیر کشورعربستان داشتیم، ایشان مثال می‌زد، حجاج ایرانی در نظم و انضباط و رفتارو حضورشان در عربستان مصداق یک حاجی منظم بودند، چه در برنامه‌های رفت و آمدی و چه در رفتار‌های اجتماعی و حضورشان در حرم‌ها که امیدواریم امسال همین مطلب را داشته باشیم.

حجاج ما هم مظهر نظم و پیام آور وحدت امت اسلامی در روز‌هایی خواهند بود که بیشترین نیاز جامعه اسلامی  وحدت و اتحاد و همبستگی است و امیدواریم این حادث شود.

در مورد برنامه ریزی‌های اجرایی با توجه به این که برنامه ریزی اولیه برای حدود ۸۶ هزار نفر بوده است وقتی این تعداد به ۳۰ هزار نفر تقلیل یافت، تعداد هتل‌ها نیز کاهش پیدا کرد و در مکه از بیش از ۵۰ هتل به ۲۳ هتل رسید.

همه هتل‌هایی هم که نگه داشته شده‌اند هتل‌های با کیفیتی هستند که در قرارداد‌های اولیه انتخاب کرده بودیم و هتل‌هایی هم که سطح پایین تری داشتند لغو قرارداد شدند، بنابراین هتل‌ها  در مکه به لحاظ اقامتی کیفیت بهتری دارند. نماینده ولی فقیه هم اشاره کرد که  ۴-۵ روز برنامه اقامت در مدینه به شش شب و هفت روز افزایش پیدا کرده و با توجه به این که یکی از خواسته‌های حجاج ایرانی همیشه اقامت بیشتر در مدینه بوده است و خواستار اقامت و ماندن بیشتر برای زیارت حرم نبوی و خانم فاطمه زهرا سلام الله علیها و ائمه بقیع بودند  این مطلب پیش بینی شده  و برای زیارت دوره هم برنامه ریزی لازم صورت می‌گیرد.

درباره موضوع انتقال حجاج از مدینه به مکه هم مطابق سنوات قبل از قطار سریع السیر استفاده خواهد شد و مسائل اتوبوس و بین راهی را نخواهیم داشت  و زائران خیلی سریع به مکه می‌رسند و خستگی نخواهند داشت. اقامت شان درهتل‌های مکه نیز با کیفیت مناسبی است و در آشپزخانه مرکزی در مکه غذای مورد نیاز حجاج پخت می‌شود، در مسائل بهداشتی و درمانی هم ۵ درمانگاه در مکه و یک مرکز بستری کوتاه مدت و همکاری با بیمارستان‌های سعودی پیش بینی شده است تا از ظرفیت‌های آنان هم برای ارائه خدمات به زائرین بتوانیم استفاده کنیم.

اولین گروه زائرین هم قراراست هفتم اردیبهشت ماه، عازم شوند و اولین گروه نیزاگر اسلت‌های پروازی به موقع صادر شود، ۱۱ خرداد بازخواهند گشت.

در خصوص اینکه اگر اشکالی پیش بیاید هم باید بگویم پیرو دستورالعملی که داشتیم همه سناریو‌های مختلف را پیش بینی و برنامه ریزی کردیم. مذاکراتی با کشور دوست و برادر عراق داشتیم، با دستور نخست وزیر عراق  کمیته مشترکی تشکیل شد، با وزیر کشور عراق جلسه داشتیم و دستوراتی از مرز تا مرز در رفت پیش بینی شد که زائرین از دو مرز تعیین شده وارد عراق شوند. زائرانی که راهشان دورترست، با قطار وآن‌ها که مسیر‌شان نزدیک‌تر است با اتوبوس به مرز منتقل شوند و از آن جا با اتوبوس‌های عراقی به مرز عرعر و سپس با هواپیما به مدینه  منتقل شوند و در برگشت هم از فرودگاه جده به مرز عرعر بروند  و با یک شب اقامت و زیارت نجف و یا کربلا  به مرز ایران بیایند و با همان وسایلی که پیش بینی شده به شهرشان برگردند. در این صورت  با استراحت‌هایی که در بین راه پیش بینی شده بود به طول سفر سه روز هم اضافه می‌شد.

حجت الاسلام والمسلمین نواب هم در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو در خصوص برنامه‌های پیش بینی شده برای  زائران اهل سنت اظهار داشت: در حوزه برنامه‌های فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری برای زائران ایرانی ۱۱ برنامه و محصولات فرهنگی ۵۲ مورد پیش بینی شده است. در همین قالب برای برادران و خواهران اهل سنت نیز برنامه ریزی خاص خودشان انجام شده است و سال‌ها باتوجه به رهنمود‌های مقام معظم رهبری، سعی ما بر این بوده که اینها عملیاتی شود، مثلا در ارتباط با ابراهیم شناسی که ایشان فرمودند، کتاب تهیه و در اختیار زائر گذاشته شده است. در رابطه با پیامبر رحمت نیز که هزار پانصدمین سالروزشان است تفسیر سوره محمد (ص) و همین طور پیامبر در نهج البلاغه  را داریم و از کتاب‌هایی که تهیه شده زائران استفاده خواهند کرد و در ارتباط با این امر مسابقاتی گذاشته شده است.

همایش‌هایی هم در رابطه با مسائل فرهنگی انجام می‌گیرد و تاکنون ۸۰ مقاله رسیده که برنامه مربوطه در مکه انجام خواهد شد.

همه برنامه‌ها به روز و فعالیت‌ها زیاد است. مسابقات انجام خواهد شد و فیلم‌ها و کلیپ‌های آموزشی تهیه شده و در فضای مجازی و کانال‌های فرهنگی و همین طور رادیوی مناسک که در اختیار زائراست و مناسک پخش می‌شود و استفاده می‌کنند. برای زائران  در این سال‌ها خیلی فعالیت‌های فرهنگی و اجرایی انجام گرفته است، خدا رحمت کند شهید دکتر بیات را که سال گذشته ریاست سازمان حج را به عهده داشت بود، و برای زائران حتی بسته‌های همراه اول تهیه کرد تا زائر در کشور میزبان بتواند با خانواده اش صحبت کند و در مسجد الحرام تصویری با خانواده اش و بچه هایش در تماس باشد.

فعالیت زیاد شده است، آن چه مهم است زائر امسال باید نشان بدهد که از ایران اسلامی آمده کشوری که توانسته به یاری خدا برخی از دشمنان اسلام را سرجای شان بنشاند.

رئیس سازمان حج و زیات هم ادامه داد: یکی از نگرانی‌های حاجیان که به سفر رفته و برمی گردند، مسئله ارتباط بود لذا بسته اینترنتی شامل ۶۰ دقیقه مکالمه و ۵ گیگ اینترنت و سی پیامک از طریق همراه اول برای همه حجاج پیش بینی کردیم که همراه شان باشد. با بانک مرکزی نیز هماهنگ شده که ارز مورد نیاز زائرین به میزان ۵۰۰ یورو از طریق بانک ملی و بانک عامل در اختیارشان قرارگیرد. جدای از آن هم می‌توانند ارز سالانه مسافرین خارج از کشور را تهیه کنند.

به زائرین توصیه می‌کنیم به شایعات توجه نکنند و بدانند که من و حاج آقای نواب از کسانی هستیم که اول از همه می‌رویم و آخرین نفر به حول و قوه الهی برخواهیم گشت و حتما  وظیفه مان است که زمینه حضور توام با حفظ کرامت، عزت، سلامت و امنیت شان را فراهم کنیم.

در این‌باره، همه اقدامات صورت گرفته و مطمئن باشند که همه تلاش‌ما، دولت جمهوری اسلامی ایران و دست اندرکاران برای این است که این حج توام با عزت و کرامت برای زائرین باشد. اقدامات لازم انجام شده است و امیدواریم با رعایت نظم و انضباط مثال زدنی حجاج ایرانی بتوانیم یک حج توأم با عزت و سربلندی برای زائران ایرانی داشته باشیم.

سرپرست حجاج ایرانی هم در پایان از زائرین خواست با عطوفت با زائرین دیگر برخورد کنند، با لبخند، ارتباط بگیرند و سعی کنند محاوره‌ها کوتاه باشد و اگر احیانا در رابطه با وضعیت داخل کشورسوال کردند نکاتی را که مجاز است بیان کنند، چون امکان دارد برخی از افراد هم بیایند و از زائران احتمالا در خصوص مسائل مهم امنیتی کشور سوال کنند. حجاج ایرانی مدیریت کنند در ارتباط و تعارف‌های معمول با زائران کشور‌های دیگر، خوبی‌های کشورشان را برای آنها بیان کنند که ارزشمند است.

انتهای پیام/