نگاهی حقوقی به حمله آمریکا به دبستان میناب؛ نقض آشکار حقوق بین‌الملل 

امیر بی‌پروا، پژوهشگر حقوق بین‌الملل در یادداشتی برای خبرگزاری میزان، حمله آمریکا به دبستان میناب را نقض حقوق بین‌الملل خواند؛ در این یادداشت آمده است: 

در ۲۸ فوریه ۲۰۲۸در نخستین ساعت تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران دبستان شجره طیبه شهر میناب به‌صورت متعدد هدف حمله موشک های تاماهاک آمریکا قرار گرفت که در طی این حمله موشکی ۱۶۸ کودک‌ دانش‌آموز و تعدادی از معلمان و‌ افراد غیرنظامی دیگر به شهادت رسیدند.

این اتفاق یکی از غم‌انگیزترین لحظات این جنگ غیرقانونی بود که به‌عنوان یک اقدام وحشیانه در حافظه افکار عمومی جهان ‌‌ناظران بین‌المللی ثبت شد.

حقوق بین‌الملل عهده‌دار حفظ صلح و‌ امنیت بین‌المللی و حمایت از فرد انسانی است و دارای قواعد برجسته در حمایت از افراد به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر به‌ویژه کودکان در مخاصمات مسلحانه است.

۲ موضوع مهم در این رابطه باید مورد بحث قرار گیرد؛ نخست، در حمله موشکی آمریکا به دبستان میناب چه میزان حقوق بین‌الملل بشردوستانه نقض شده است؟ ثانیا حقوق بین‌الملل چه حمایت‌هایی برای تحقق عدالت بین‌المللی و کودکان قربانی این جنایت وحشیانه می‌تواند فراهم سازد؟

اولا، به موجب ماده ۲۷ کنوانسیون چهارم ژنو تمام افراد غیرنظامی باید از خشونت در مخاصمات مسلحانه معاف شوند؛ ماده ۲۷ کنوانسیون چهارم ژنو دلالت بر اصل تمایز در حقوق بین‌الملل بشردوستانه دارد که هدف قراردادن دانش‌آموزان مدرسه نقض فاحش اصل تمایز به‌عنوان یکی از اصول عرفی حقوق بین‌الملل بشردوستانه و ماده ۲۷کنوانسیون چهارم ژنو است.

علاوه بر این به موجب مفاد مواد ۵۱ و ۵۷ پروتکل اول الحاقی کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو حمله مستقیم به غیرنظامیان ممنوع است و‌ طرفین درگیری ملزم به انجام اقدام‌های احتیاطی در هدف قرار دادن غیرنظامیان است که این مطلب موید اصول عرفی تمایز و احتیاط در حقوق بین‌الملل بشردوستانه است.

به موجب ماده ۷۷ پروتکل اول الحاقی کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو دولت‌ها تعهد به حفاظت ویژه از کودکان در مخاصمات مسلحانه دارند.

کنوانسیون حقوق کودک به‌عنوان سند الزام‌آور بین‌المللی که بیشتر محتوای آن ارزش حقوق بین‌الملل عرفی را دارد، هدف قرار دادن و استفاده از کودکان را در مخاصمات مسلحانه را ممنوع کرده است؛ به موجب ماده ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک هدف قرار دادن کودکان در مخاصمات مسلحانه ممنوع است.

در حمله آمریکا به دبستان میناب حقوق بین‌الملل بشر دوستانه به‌صورت فاحش نقض شده و این نقض آشکار جنایت جنگی است.

موشک‌های تاماهاک آمریکا یک دبستان را هدف قرار داده است که تعداد موشک‌های مورد استفاده دلیل بر عمدی بودن ارتکاب جنایت جنگی است.

موشک‌های تاماهاک به یک دبستان اصابت کرده است که دبستان دارای دیوار بوده و از کلیه اماکن مجاور آن به وسیله دیوار جدا شده بوده است و دارای ورودی جدا از اماکن همجوار بوده است و ورودی مجزا از خیابان است که تصاویر ماهواره‌ای از سال‌های قبل دلالت بر این دارند که دبستان از کلیه اماکن مجاور آن جدا بوده است.

در زمان حمله دانش‌آموزان در مدرسه بوده‌اند که حضور تعداد بالای دانش‌آموز در مدرسه موید کاربری آموزشی مدرسه است؛ بنابر گزارش دیده‌بان حقوق بشر عکس‌های ماهواره‌ای در زمان حمله و مدت‌ها قبل از حمله نشان می‌دهند که سال‌ها است که محل مورد اصابت موشک‌ها، مدرسه است.

در هدف قرار دادن مدرسه میناب اصول ذیل نقض شده است:

-اصل تمایز یا تفکیک نقض شده است، زیرا که حسب تصاویر ماهواره‌ای مدرسه مشخص است و از دهه‌های قبل مدرسه از اماکن مجاور جدا بوده و با توجه با اینکه شلیک آمریکایی‌ها با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و هوش مصنوعی بوده است، تفکیک برای آن‌ها بسیار ساده بوده است و‌ با وجود تکنولوژی پیشرفته و دقت اصل تفکیک را نقض کرده‌اند.

-اصل احتیاط نقض شده است؛ به موجب قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه در صورت هدف قراردادن اهداف نظامی که در نزدیکی آن‌ها اماکن غیرنظامی است و همچنین بنابر مفاد قطعنامه ۲۶۰۱ شورای امنیت، باید کلیه اقدام‌های احتیاطی انجام شود تا به اماکن و اشخاص غیرنظامی آسیبی واردنشود.

-اصل تناسب ایجاد می‌کند که آسیب‌های ناشی از اقدام نظامی متناسب باشد، اما حمله به مدرسه و کشتن دانش ‌آموزان با اصل تناسب مغایرت دارد و نقض فاحش حقوق بین‌الملل بشردوستانه است.

ثانیا، حقوق بین‌الملل چه حمایت‌هایی برای تحقق عدالت نسبت به جنایت میناب و کودکان حقوق بین‌الملل بشردوستانه می‌تواند فراهم سازد؟

درباره حمایت‌های قضایی در حقوق بین‌الملل، به نظر می‌رسد اعمال صلاحیت جهانی در کشور هایی که جنایت جنگی را در حقوق کیفری خود جرم‌انگاری کرده و نسبت به آن صلاحیت جهانی قائل شده‌اند، می‌تواند در تعقیب و محاکمه جنایت‌کاران آمریکایی موثر باشد که نمونه پرونده حسن هابره در بلژیک در این باره مثال مناسبی است.

حمایت‌های غیرقضایی در سطح بین‌المللی عبارت از این است:

یک، شورای حقوق بشر در این باره در ۲۷ مارس جلسه‌ای برگزار کرد که در آن جلسه اعضای شورا به اتفاق اعلام کردند که حمله به دبستان میناب نقض فاحش حقوق بشر است، اما عدم صدور قطعنامه و عدم تشکیل کمیته حقیقت‌یاب از نظر حقوقی موضع شورا را منفعل و قابل انتقاد جدی نشان می‌دهد.

دوم، حق وتو آمریکا در شورای امنیت مانع جدی شورای امنیت است و ‌شورای امنیت در این زمینه ناکارآمد است.

سوم، مجمع عمومی این ظرفیت را دارد تا با مشارکت افکار عمومی و دولت‌ها علیه آمریکا یک اجماع سیاسی در محکومیت جنایت جنگی آمریکا فراهم سازد.

با توجه با مدارک موجود و آستانه اقدام‌های آمریکا نقض فاحش حقوق بین‌المللل بشردوستانه صورت گرفته و حمله آمریکا به دبستان میناب مصداق آشکار جنایت جنگی است.

آمریکا همیشه تلاش می‌کند که از چنگال عدالت بین‌المللی از طریق عدم پذیرش مسئولیت و تعهدات بین‌المللی فرار کند که لازم است بازیگران بین‌المللی با همکاری و مشارکت موجبات حمایت از قربانیان این جنایت جنگی را فراهم سازد.

انتهای پیام/