نویسنده رادیو تهران: قلم در بحران، سنگر است/ از ادبیات دفاع به روایت اقتدار رسیدیم

محبوبه نجفعلی، نویسنده جوان رادیو تهران که این روزها نویسندگی ویژه برنامه‌های «بهار اقتدار» و «جان من ایران» را بر عهده دارد، با اشاره به نقش راهبردی نویسندگی در شرایط بحران گفت: نویسندگی در بحران، مثل راه رفتن روی لبه تیغ می‌ماند. جملات باید کوتاه، کوبنده و سرشار از «امید آگاهانه» باشند. اولین رسالت ما در رادیو، امید و آگاهی دادن است. 

وی با بیان تفاوت نویسندگی در شرایط عادی و بحرانی افزود: در برنامه‌های عادی مجال برای توصیفات شاعرانه و آرامش‌بخش فراهم است، اما در زمان بحران، واژه‌ها باید نقش «سنگر» و «سلاح» را ایفا کنند. تفاوت اصلی در «سرعت انتقال معنا» و «تأثیرگذاری آنی» است. نویسنده بحران باید بتواند اضطراب جامعه را مهار کرده و آن را به نیروی محرک مقاومت تبدیل کند. 

شعار سال؛ نقشه راه نویسندگی در «بهار اقتدار» 

نجفعلی با اشاره به جایگاه شعار سال ۱۴۰۵ در برنامه‌های رادیو تهران تصریح کرد: شعار «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» یک نقشه راه روشن برای همه نهادها و از جمله رسانه‌هاست. در ویژه برنامه «بهار اقتدار»، ما تلاش می‌کنیم این شعار را در قالب روایت‌های ملموس و زندگی‌یافته به تصویر بکشیم. یعنی نشان دهیم که چگونه وحدت ملی می‌تواند پشتیبان اقتصاد مقاومتی باشد و چگونه امنیت ملی بستر تحقق این اقتصاد را فراهم می‌کند. 

وی افزود: وظیفه ما به عنوان نویسنده این است که این شعار را از سطح یک عبارت شعاری خارج کنیم و آن را در جان و زندگی مردم جاری سازیم. ما به سراغ سوژه‌هایی می‌رویم که مصداق عینی اقتصاد مقاومتی هستند؛ از کارآفرینانی که با اتکا به دانش بومی اشتغال‌آفرینی کردند تا واحدهای تولیدی که با وجود تحریم‌ها خط تولید خود را متوقف نکردند. روایت این موفقیت‌ها، خودش بزرگترین پیام امید را به جامعه منتقل می‌کند و نشان می‌دهد که وحدت ملی و امنیت ملی چگونه پشتوانه این حرکت‌ها هستند. 

تحول گفتمانی؛ از مظلومیت به اقتدار

نجفعلی یکی از مهم‌ترین تحولات ۲۵ روز گذشته را تغییر گفتمان رسانه‌ای دانست و تصریح کرد: در این بازه زمانی، به وضوح از ادبیات «مظلومیت و دفاع» به ادبیات «اقتدار و فتح» تغییر مسیر داده‌ایم. اگر در ابتدا تمرکز بر تاب‌آوری بود، امروز قلم‌ها به سمت روایتِ پیشروی چرخیده‌اند. ما دیگر فقط از ماندن حرف نمی‌زنیم، بلکه از «ساختن دنیای پس از پیروزی» و تحقق وعده‌های صادق سخن می‌گوییم؛ این یک تحول گفتمانی بزرگ در رسانه است. 

این نویسنده رادیو تهران با تأکید بر نقش رادیو در انعکاس اقتدار ملی گفت: رادیو تهران همواره نبض تپنده پایتخت و انعکاس‌دهنده غیرت ملی بوده و هست. در طول سال‌ها، نقش ما از یک اطلاع‌رسان ساده به یک منبع هویت‌بخش تغییر پیدا کرده. رادیو با حضور لحظه‌ای و پیوند عاطفی با مخاطب، توانسته اقتدار را نه فقط در تجهیزات نظامی، بلکه در ایستادگی مردم کوچه و بازار روایت کند. 

قلم در جستجوی حماسه روزمره

نجفعلی در تشریح رویکرد نویسندگی خود گفت: من تلاش می‌کنم با قلمم، «حماسه» را در متن زندگی روزمره جستجو کنم. اقتدار تنها در شلیک موشک نیست، بلکه در استواری پدری است که فرزندش را راهی می‌کند و لبخند مادری که به شهر امید می‌دهد. قلم یک نویسنده متعهد در این دوران درست مثل یک اسلحه عمل می‌کند. نویسنده‌ای که درک درست از موقعیت داشته باشد، با برجسته‌سازی نقاط قوت ملی و بازخوانی تاریخ پایداری، سعی می‌کند به مخاطب یادآوری کند که ما وارثان فاتحان خیبر هستیم و هیچ بن‌بستی برای این اراده وجود ندارد. 

وی با اشاره به تکنیک‌های تبدیل مفاهیم پیچیده به زبان حماسی افزود: ما از تکنیک «تصویرسازی ملموس» استفاده می‌کنیم. به جای تحلیل‌های خشک و نظامی، از استعاره‌های پیونددهنده با طبیعت و تاریخ بهره می‌بریم. استفاده از «ضرب‌آهنگ حماسی» در متون و پیوند دادن اخبار پیروزی به غرور ملی، مفاهیم پیچیده سیاسی را به یک «شور شعورمند» تبدیل می‌کند تا برای همه، از هر قشری، قابل درک و افتخارآمیز باشد. 

پرهیز از شعارزدگی با تکیه بر تجربه‌های زیسته

نجفعلی درباره نحوه پرهیز از شعارزدگی در متون رادیویی گفت: عناصر هویتی مثل فرهنگ انتظار، ریشه‌های عمیق ما هستند که در بحران‌ها به دادمان می‌رسند. برای پرهیز از شعارزدگی، این مفاهیم را در قالب «تجربه‌های زیسته» بیان می‌کنیم. مثلاً به جای تکرار کلمه پایداری، از «ایثار» در رفتار روزمره مردم یا «امید» در دعاهای سحر می‌نویسیم. وقتی مفاهیم مقدس با رنج و عشق واقعی مردم گره بخورد، از حالت شعار خارج شده و به «باور» تبدیل می‌شود. 

نقش رادیو تهران در روایت وحدت ملی

این نویسنده رادیو تهران در پایان با اشاره به جایگاه رادیو در شرایط بحران خاطرنشان کرد: آنچه رادیو تهران را در این روزها متمایز می‌کند، ادامه مسیر تعهد و صداقت در روایت است. ما آموخته‌ایم که اگر با قلبمان بنویسیم، واژه‌ها خود راهشان را به جان شنونده پیدا می‌کنند. انعکاس این حضور و پای کار بودن مردم با ماست. ما صدای وحدتی هستیم که هیمنه دشمن را در ذهن‌ها می‌شکند و باورِ «ما می‌توانیم» را به یک یقین عمومی تبدیل می‌کند. رسانه در زمان بحران، نه فقط یک ابزار، بلکه قلب تپنده یک ملت است که باید منظم و پرقدرت بزند تا امید در رگ‌های جامعه جاری بماند. 

گفتنی است؛ رادیو تهران روی موج FM ردیف ۹۴ مگاهرتز و AM ردیف ۱۳۳۲ کیلوهرتز شنیده می‌شود و علاقه مندان می‌توانند، علاوه بر امواج رادیو از طریق برنامه کاربردی ایرانصدا، شنونده این شبکه رادیویی و با عضویت در کانال رادیو تهران در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ با تولیدات رادیو تهران همراه باشند. سامانه پیامکی ۳۰۰۰۰۹۴ نیز پل ارتباطی مخاطبان با مجموعه برنامه‌های رادیو تهران است.