«یک وجب خاک»؛ قابی از واقعیت خانواده شهدا/ مستندی متضاد با تصور برخی مخاطبان

نیما مهدیان، درباره محتوا و انتخاب سوژه مستند یک وجب خاک گفت: مسائل اجتماعی، به ویژه مسائل مربوط به قشر گسترده‌ای از خانواده شهدا و فرزندان شهید، همواره مورد توجه من بوده است. متأسفانه در برخی از افکار و نظرات جامعه، این افراد دچار سوتفاهماتی شده‌اند. به واسطه شناختی که از این قشر داشتم، با قهرمان این فیلم صحبت کردم. همکاری با ایشان در ابتدا برای او سخت بود، اما در نهایت پذیرفت با ما همراه شود و به نوعی نماینده این قشر باشد. زندگی این افراد برای اکثریت جامعه و مخاطبان ناشناخته است. بسیاری تصور می‌کنند وضعیت اقتصادی یا جایگاه اجتماعی آنها بسیار بالاست؛ البته از نظر جایگاه اجتماعی احترام ویژه‌ای دارند، اما حمایت‌های لازم از سوی ارگان‌های متولی، مانند بنیاد شهید، هنوز کافی نیست. 

 کارگردان و مستندساز ادامه داد: درحال حاضر، بعد از اکران فیلم، رئیس بنیاد شهید، این فرد را دیده و ابراز تأسف کرده است. ایشان حتی قول داده بود مشکل این فرد حل شود، اما متأسفانه هنوز دسترسی به بنیاد شهید برای او فراهم نیست و تماس‌های تلفنی پاسخ داده نمی‌شود و هیچ‌یک از وعده‌هایی که برای رفع مشکلات قهرمان《یک وجب خاک》داده شده بود، عملی نشد. البته هیچ توقع و انتظاری هم وجود نداشت و هدف از ساخت فیلم، رفع مشکلات شخصی این افراد نبوده است. خود قهرمان فیلم نیز هیچ انتظاری نداشت و تنها بر اساس اعتماد و همکاری با تیم فیلم‌سازی همراهی کرد.

وی بیان کرد: از طرف دیگر این مسیله برای من مهم شد که، یک زن خودسرپرست در جامعه، یا زنی که سرپرست خانواده است، با چه مشکلات و شرایط سختی روبه‌رو می‌شود؟ یا زنی که در شرایطی مجبور به ازدواج می‌شود و مسائلی بر او تحمیل شده، با چه بلا‌هایی مواجه است؟ همچنین قهرمان فیلم ما یک فرد اثرگذار در جامعه است و انسان منفعلی نیست. افرادی همچون او، قدم‌های مثبت در جامعه برمی‌دارند و سعی می‌کنند مشکلات دیگران را حل کنند؛ بنابراین تصمیم گرفتم به سوژه و موصوع بپردازم.

این کارگردان درخصوص واکنش مخاطبان پس از تماشای این مستند، بیان کرد: برای مخاطبان فیلم، این قهرمانان بسیار جذاب و جالب بودند. در اکران‌هایی که صورت گرفت مانند اکران در هجدهمین جشنواره سینما حقیقت، واکنش‌های مخاطبان بسیار مثبت بود و بسیاری از آنها می‌گفتند که تصور نمی‌کردند این افراد، این‌گونه زندگی کنند و از پیش، برداشت‌های منفی زیادی داشتند.

مهدیان با اشاره به چالش‌های ساخت این مستند، افزود: ورود به زندگی یک شخص همیشه کار سختی است، به‌خصوص وقتی آن شخص یک خانم باشد؛ خانمی که همان‌طور که اشاره شد، بسیار شریف است و اعتقادات مذهبی قوی دارد. سوژه ما بار‌ها ایثار کرده و تنها چیزی که او را قانع کرد تا با ما همکاری کند، همین اعتماد و همراهی بود. البته، در طول مسیر، تیم ما و اطرافیان سوژه با متلک‌ها و حرف‌های نادرست مواجه شدند. اکثریت خانواده شهدا به‌سادگی زندگی می‌کنند و این خانم پذیرفت نمایندگی آنها را بر عهده بگیرد. درواقع یکی دیگر از چالش‌ها، فرزند نوجوان ایشان بود که طبیعتا غرور و علامت سؤال‌های بسیار نوجوانی را داشت. همچنین دسترسی به افرادی که باید بسیار صادقانه در مقابل دوربین قرار می‌گرفتند، دشوار بود. برخی از آنها حتی در ابتدا بدبین بودند، اما نهایتاً اعتماد خود را نشان دادند. به عبارتی یکی از سخت‌ترین بخش‌ها، صمیمی شدن با این افراد بود؛ کاری که هدف آن ایجاد ارتباط واقعی با مخاطب بود. برای این منظور، ماه‌ها وقت گذاشتیم و با این افراد رفت‌وآمد داشتیم تا بتوانیم حقیقت و واقعیت زندگی آنها را کشف کنیم و تصویر واقعی‌شان را به مخاطب نشان دهیم.

او اضافه کرد: چالش دیگر، بحث روحی و روانی کار بود که می‌توانم بگویم روح و روانم در این مسئله بطور خاصی درگیر شد. این آسیب ناشی از آن بود که مشکلات را از نزدیک می‌دیدم. با سوژه، قهرمانان فیلم، روز و شب همراه بودم. برای مثال هنگامی که به دنبال پیدا کردن خانه برای او می‌گشتیم، وقتی میکروفون به او وصل بود و من همراهش نبودم، اضطراب و نگرانی سوژه به من هم منتقل می‌شد و من بی‌انصافی‌هایی که بر او وارد می‌شد را می‌دیدم و هنوز هم می‌بینم.

این مستندساز در پایان با بیان آنکه دوست دارد این مستند را مسئولین و متولیان مربوطه تماشا کنند، افزود: باید برخی مسئولین این فیلم را ببینند، شاید غیرت و وجدان‌شان بیدار شود. رفتار مردم عموماً خوب است، زیرا خانواده شهدا از جنس خود مردم هستند و احترام زیادی برای آنها قائلند. با این حال، برخی افراد در جامعه بی‌احساس عمل می‌کنند و به دلیل رسانه‌ها، برخی سوءتفاهم‌ها شکل می‌گیرد و حرف‌هایی زده می‌شود که درست نیست.

من دوست دارم متولیان امر این فیلم را ببینند و یک فکر اساسی به حال وضعیت موجود برای این قشر از جامعه کنند.

یک وجب خاک که تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است، در هجدهمین جشنواره سینماحقیقت جایزه ویژه دبیر برای شخصیت اصلی را دریافت کرد. این مستند در هفته دفاع مقدس در باغ موزه دفاع مقدس روی پرده می‌رود.

انتهای پیام/