سال آبی سختی را در پیش‌رو داریم

: مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران گفت: امسال با سخت‌ترین شرایط طی هشت سال خشکسالی مواجهیم و تا به امروز نسبت به برنامه‌ریزی سال آبی جاری 10 درصد کاهش بارش داشته‌ایم.

به گزارش میزان به نقل از پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو، محمد حاج‌رسولی‌ها، امروز (دوشنبه) در نشست خبری با اشاره به تدوین برنامه اجرایی طرح احیا و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی از ابتدای سال آینده اظهار داشت: هم‌اکنون حدود 110 میلیارد مترمکعب برداشت اضافه از آب‌های زیرزمینی و استراتژیک خود داشته‌ایم که در اثر این برداشت‌های بی‌رویه علاوه بر کاهش کیفیت آب‌های زیرزمینی و نشست گسترده دشت‌ها، آب‌دهی چاه‌ها، چشمه‌ها و قنات‌ها اتفاق افتاده و در چنین شرایطی متعاقب تصویب طرح جامع برخورد قانونی با برداشت‌های غیرمجاز و عادل بخشی بین منابع و مصارف آب های زیرزمینی در هشتمین جلسه شورای عالی آب تصویب شد و از ابتدای سال آینده اجرایی خواهد شد.

وی این طرح را شامل 15 پروژه عنوان کرد و ادامه داد: از این طرح‌ها می‌توان به حفر 5200 چاه پیزومتری در دشت‌های کشور، نصب 21 هزار مورد تجهیزات اندازه‌گیری منابع آب بر روی پیزومترها و چاه‌های اکتشافی، تهیه بیلان و بانک اطلاعاتی 609 محدوده‌های مطالعاتی به صورت برخط (آنلاین) و پهنه‌بندی و بررسی مخاطرات ناشی از فرونشست زمین در 609 محدوده مطالعاتی اشاره کرد.

حاج‌رسولی‌ها ادامه داد: با اجرای این پروژه‌ها آمار و اطلاعات منابع آب کشور در 609 ممنوعه مطالعاتی به‌روز و دقیق شده و با استفاده از مدل‌های مفهومی می‌توان ضمن به‌روز کردن بیلان آب کشور در شرایط تغییر الگوی کشت دشت‌های کشور و همچنین خشک‌سالی در تصمیم‌گیری و مدیریت بهینه منابع آب از این سامانه استفاده کرد.

وی به ایجاد و استقرار 1200 بازار محلی آب و ایجاد 1200 مورد تشکل‌های آب‌بران با مشارکت وزارت جهاد کشاورزی اشاره کرد و افزود: خرید چاه‌های کم بازده کشاورزی برای تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی و ساماندهی و تعیین صلاحیت شرکت‌های حفار، نصب 1300 دستگاه GPS بر روی دستگاه‌های حفاری، تقویت و استقرار 600 گروه گشت و بازرسی در سراسر کشور و کنترل،‌ نظارت و مسدود کردن چاه‌های فاقد پروانه از دیگر طرح‌هایی است که در کنترل برداشت‌های اضافه از چاه‌های مجاز و هم‌چنین انسداد چاه‌های غیرمجاز موثر خواهد بود.

حاج‌رسولی‌ها یکی دیگر از طرح‌های مهم طرح را جایگزینی پساب با چاه‌های کشاورزی در دشت‌های ممنوعه عنوان کرده و افزود: نصب 360 هزار کنتور حجمی و هوشمند آب و برق، اطلاع‌رسانی و ایجاد سامانه پایش و کنترل برداشت از چاه‌ها، اجرای 400 پروژه تغذیه مصنوعی و پخش سیلاب در دشت‌های ممنوعه و اجرای پروژه‌های آبخیزداری نیز در این طرح دیده شده است.

وی در خصوص اهداف کمی این طرح گفت: با اجرای طرح انتظار می‌رود به طور متوسط 4.6 میلیارد مترمکعب در هر سال از کسری حجم مخزن دشت‌های دارای بیلان منفی جبران شود که این جبران از طریق 80 درصد انسداد چاه‌های غیرمجاز و جلوگیری از اضافه برداشت چاه‌های مجاز، 4 درصد تغذیه مصنوعی، 5 درصد خرید چاه های کشاورزی کم‌بازده، 5 درصد جایگزینی پساب با چاه‌های کشاورزی در دشته‌های ممنوعه و 6 درصد آبخیزداری پیش بینی شده است.

حاج‌رسولی‌ها با اشاره به کاهش محسوس بارش در سال آبی جاری و تشدید وضعیت خشکسالی در کشور گفت: در زمان حاضر به دلیل کاهش روان‌آب‌ها، آورد سدهای کشور 50 درصد نسبت به درازمدت و 22 درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته که در برخی حوضه‌ها این کاهش 20 برابر کمتر از سال‌های نرمال است.

وی ادامه داد: میزان بارش‌های کشور تا به امروز حدود 92 میلی متر ثبت شده که این رقم نسبت به سال گذشته 26 درصد و نسبت به دراز مدت 29 درصد کاهش یافته است که در رتبه بندی 47 ساله وضعیت بارش، در بارندگی در رتبه 33 در جریان آب سطحی رتبه 45 را داریم.

مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران با بیان اینکه تا به امروز 10 درصد کاهش بارش نسبت به برنامه‌ریزی سال آبی جاری داریم، افزود: ‌هم‌اکنون در حوضه‌هایی مانند ارومیه 26 درصد و در حوضه دریای خزر 29 درصد افزایش نسبت به دراز مدت داشته‌ایم، اما در حوضه‌هایی مانند فلات مرکزی 40 درصد و یا حوضه خلیج فارس و دریای عمان 49 درصد کاهش بارش داشته‌ایم که باید توجه داشت 50 درصد سدهای کشور در حوضه آبریز خلیج فارس است.

وی ادامه داد: پوشش برفی کشور نیز در زمان حاضر 60 هزار کیلومتر مربع است که سال گذشته در همین زمان 205 هزار کیلومتر مربع بود و حدود 20 درصد کاهش را نشان می‌دهد، در آب معادل برف نیز 15 درصد کاهش داریم و تمام نشانه‌ها بیانگر یک سال آبی سخت و شرایط بحرانی است.

حاج رسولی‌ها در خصوص مدیریت آب‌های سطحی در کشور گفت: هم اکنون حدود 1570 هزار هکتار زمین کشاورزی تحت پوشش شبکه‌های مدرن آبیاری و زهکشی است و در برنامه ششم توسعه دیده شده که نقاط کلیدی این شبکه‌ها باید به ابزارهای اندازه‌گیری مجهز شوند.

وی ادامه داد: طرح تجهیز شبکه‌های آبیاری و زهکشی از سال جاری در دست اجرا قرار گرفته و برنامه‌های آن تدوین شده و تاکنون نیز در 180 نقطه به صورت پایلوت نصب شده است. پیش‌بینی ما این است که پس از آغاز طرح احیا و تعدل بخشی آب‌های زیرزمینی در ابتدای سال آینده، این طرح نیز از نیمه دوم سال 94 اجرایی شود.