لزوم تجهیز به فناوری‌های نوین واکسن پیش از وقوع پاندمی
رئیس انستیتو پاستور ایران گفت: سرمایه‌گذاری بر سبد مناسبی از پلتفرم‌های واکسن، زمان لازم برای توسعه واکسن‌های جدید را در زمان ظهور بیماری‌های نوپدید کاهش می‌دهد.
خبرگزاری میزان -
به گزارش وبدا، احسان مصطفوی، استاد اپیدمیولوژی و رئیس انستیتو پاستور ایران در یادداشتی نوشت:
ضرورت سرمایه‌گذاری راهبردی، تقویت زیرساخت‌ها و ایجاد اعتماد عمومی برای پاسخ مؤثر به تهدیدات بهداشتی پاندمی‌ها از مهم‌ترین تهدیدات سلامت عمومی هستند که پیامدهای آن‌ها فراتر از نظام سلامت، اقتصاد، امنیت اجتماعی و توسعه ملی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تجربه کووید-۱۹ نشان داد که موفقیت کشورها در مقابله با چنین بحران‌هایی، صرفاً به اقدامات اضطراری پس از ظهور بیماری وابسته نیست؛ بلکه تا حد زیادی به ظرفیت‌ها، زیرساخت‌ها و تصمیم‌های راهبردی اتخاذشده در سال‌های پیش از بحران بستگی دارد.
آمادگی برای پاندمی باید به‌عنوان اولویتی پایدار در سیاست‌گذاری و سرمایه‌گذاری ملی مورد توجه قرار گیرد. توسعه فناوری، ایجاد ظرفیت‌های تولیدی، تقویت نظام‌های مراقبت و تشخیص، تربیت نیروی انسانی متخصص، پایداری زنجیره تأمین و شکل‌گیری اعتماد عمومی، از جمله اقداماتی هستند که نمی‌توان انجام آن‌ها را به زمان وقوع بحران موکول کرد.
آمادگی واقعی مستلزم گذار از رویکرد واکنشی به رویکردی پیش‌نگر است؛ رویکردی که در آن ظرفیت‌های علمی، فناورانه، صنعتی، مدیریتی و اجتماعی پیش از ظهور تهدید ایجاد و حفظ می‌شوند.
سرمایه‌گذاری پیشگیرانه؛ اولویت ملی در امنیت سلامت بسیاری از ظرفیت‌های ضروری برای مقابله با پاندمی، از جمله توسعه پلتفرم‌های واکسن، تقویت آزمایشگاه‌های مرجع و ایجاد شبکه‌های مراقبت، در دوران عادی به‌تدریج شکل می‌گیرند؛ اما ارزش واقعی آن‌ها هنگام وقوع بحران آشکار می‌شود.
به تعویق انداختن این سرمایه‌گذاری‌ها می‌تواند موجب وابستگی به زنجیره‌های تأمین بین‌المللی، محدودیت دسترسی به فناوری و مواد اولیه و تأخیر در تأمین محصولات ضروری شود. بنابراین، آمادگی برای پاندمی باید سرمایه‌گذاری راهبردی در امنیت سلامت تلقی شود، نه هزینه‌ای برای رویدادی نامعلوم.
این رویکرد مستلزم برنامه‌ریزی دراز مدت، تأمین مالی پایدار، مشارکت هدفمند بخش خصوصی، تعیین مسئولیت دستگاه‌ها و تعریف شاخص‌های قابل سنجش برای ارزیابی مستمر آمادگی کشور است.
تقویت نظام مراقبت و شناسایی زودهنگام تهدیدات
شناسایی زودهنگام عوامل بیماری‌زا و ارزیابی سریع خطر، از ارکان اصلی پیشگیری از گسترش طغیان‌های بیماری است. برای تحقق این هدف، شبکه‌های مراقبت انسانی، دامپزشکی و محیطی باید در چارچوب رویکرد «سلامت واحد» تقویت و یکپارچه شوند. توسعه آزمایشگاه‌های مرجع، ارتقای ظرفیت تشخیص مولکولی و توالی‌یابی ژنومی، ایجاد سامانه‌های یکپارچه تبادل داده و استفاده از ابزارهای پیش‌بینی، از اقدامات ضروری در این زمینه هستند.
بااین‌حال، جمع‌آوری داده‌ها به‌تنهایی کافی نیست. اطلاعات باید به هشدارهای معتبر و تصمیم‌های عملیاتی، از جمله شناسایی مناطق پرخطر، مراقبت هدفمند و تخصیص سریع منابع، منجر شوند. همچنین، سازوکارهای مشخصی برای گزارش‌دهی، راستی‌آزمایی هشدارها و تبادل اطلاعات میان مراکز پژوهشی، آزمایشگاه‌ها، دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی ضروری است.
توسعه پلتفرم‌های واکسن پیش از پاندمی
یکی از مهم‌ترین درس‌های کووید-۱۹، اهمیت سرمایه‌گذاری پیشینی بر فناوری‌های واکسن است. در زمان ظهور یک عامل بیماری‌زای جدید، فرصت کافی برای آغاز تمام مراحل پژوهش، توسعه فناوری و ایجاد زیرساخت‌های تولیدی از نقطه صفر وجود ندارد.
سرمایه‌گذاری بر سبد مناسبی از پلتفرم‌های واکسن، شامل فناوری‌های مبتنی بر اسیدهای نوکلئیک، ناقل‌های ویروسی و پروتئین‌های نوترکیب، می‌تواند زمان لازم برای توسعه واکسن‌های جدید را کاهش دهد. انتخاب این پلتفرم‌ها باید بر اساس توان علمی کشور، ظرفیت صنعتی، هزینه تولید، الزامات ایمنی و اثربخشی و امکان تولید در مقیاس بالا انجام شود.
این سرمایه‌گذاری صرفاً به خرید تجهیزات یا احداث کارخانه محدود نیست؛ بلکه باید پژوهش، توسعه فرایند، تأمین مواد اولیه، کنترل کیفیت، مطالعات پیش‌بالینی و بالینی و مسیرهای روشن ارزیابی و صدور مجوز را نیز در بر گیرد.
همچنین، ظرفیت‌های تولیدی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در شرایط عادی برای تولید محصولات مورد نیاز نظام سلامت به کار روند و در شرایط اضطراری، با رعایت الزامات فنی و مقرراتی، قابلیت تطبیق و افزایش تولید داشته باشند.
تقویت توان داخلی در طراحی، توسعه و تولید واکسن، ضمن کاهش آسیب‌پذیری کشور، امکان مشارکت مؤثرتر در همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی را فراهم می‌کند.
آمادگی عملیاتی و تمرین پیش از بحران
وجود برنامه‌های مکتوب به‌تنهایی تضمین‌کننده آمادگی نیست. برنامه‌ها باید در شرایط شبیه‌سازی‌شده آزموده شوند تا ضعف‌های ساختاری، ابهام در مسئولیت‌ها و مشکلات ارتباطی و تأمین منابع پیش از وقوع بحران شناسایی شوند.
برگزاری سالانه رزمایش آمادگی برای پاندمی و مدیریت طغیان بیماری‌ها، با مشارکت وزارتخانه‌ها، نظام سلامت، آزمایشگاه‌های مرجع، مراکز پژوهشی، تولیدکنندگان، نهادهای نظارتی و بخش خصوصی، می‌تواند آمادگی عملیاتی کشور را ارتقا دهد.
این رزمایش‌ها باید سناریوهایی مانند ظهور عامل بیماری‌زای جدید، افزایش ناگهانی موارد ابتلا و نیاز گسترده به واکسن، دارو و تجهیزات تشخیصی را پوشش دهند. پس از هر رزمایش نیز باید گزارش ارزیابی تهیه، اقدامات اصلاحی تعیین و مسئولیت اجرای آن‌ها مشخص شود. تداوم این چرخه، آمادگی را به توانمندی‌ای قابل سنجش و بهبود تبدیل می‌کند.
اعتماد عمومی؛ زیرساخت اجتماعی پاسخ به پاندمی
حتی در صورت دسترسی به واکسن، دارو و روش‌های تشخیصی مناسب، اثربخشی برنامه‌های مقابله با پاندمی به پذیرش اجتماعی و اعتماد مردم به نهادهای مسئول وابسته است. اعتماد عمومی را نمی‌توان صرفاً در میانه بحران ایجاد کرد؛ این سرمایه اجتماعی باید پیش از پاندمی و از طریق عملکرد قابل اتکا، شفافیت، پاسخ‌گویی و ارتباط مستمر با جامعه شکل گیرد.
اطلاع‌رسانی درباره منافع و مخاطرات مداخلات سلامت، توضیح فرایند ارزیابی و تأیید محصولات، انتشار اطلاعات معتبر و پاسخ‌گویی به نگرانی‌های مردم از الزامات این فرایند است. استفاده از ظرفیت متخصصان مورد اعتماد، جامعه پزشکی، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها نیز می‌تواند به تقویت ارتباطات خطر کمک کند.
اعتماد پایدار بر ادعاهای اغراق‌آمیز استوار نیست؛ بلکه از کیفیت محصولات، نظارت مؤثر، صداقت علمی و امکان طرح پرسش و دریافت پاسخ معتبر حاصل می‌شود.
حکمرانی هماهنگ، همکاری بین‌المللی و انعطاف‌پذیری مقرراتی
پاندمی‌ها مرزهای جغرافیایی و اداری را به رسمیت نمی‌شناسند. ازاین‌رو، پاسخ مؤثر نیازمند حکمرانی هماهنگ، تقسیم روشن مسئولیت‌ها و همکاری میان حوزه‌های سلامت، علم و فناوری، صنعت، اقتصاد، محیط‌زیست و مدیریت بحران است. سازوکارهای هماهنگی باید پیش از وقوع بحران طراحی و در رزمایش‌ها آزموده شوند. همچنین، مقررات باید ضمن حفظ استانداردهای علمی، ایمنی و کیفیت، امکان تصمیم‌گیری به‌موقع در شرایط اضطراری را فراهم کنند.
در حوزه مالکیت فکری و دسترسی به فناوری نیز لازم است از پیش راهکارهای حقوقی و قراردادی مناسبی برای تسهیل انتقال فناوری، تولید مشترک و دسترسی به دانش فنی پیش‌بینی شود. این اقدامات باید با رعایت حقوق قانونی و تعهدات بین‌المللی همراه باشند.
همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در تبادل داده، پژوهش مشترک، آموزش نیروی انسانی، توسعه فناوری و تقویت زنجیره تأمین ضروری است. خوداتکایی راهبردی و همکاری بین‌المللی مکمل یکدیگرند و می‌توانند توان کشور را برای مشارکت مؤثر در پاسخ جمعی افزایش دهند.
دولت‌ها باید با ارزیابی آمادگی ملی، تأمین مالی پایدار، توسعه ظرفیت‌های تولید و انتقال فناوری، یکپارچه‌سازی نظام‌های مراقبت، برگزاری رزمایش‌های سالانه، تقویت اعتماد عمومی و گسترش همکاری‌های بین‌المللی، آمادگی برای پاندمی‌ها را تقویت کنند. پایش شاخص‌های کلیدی آمادگی و استفاده از نتایج ارزیابی‌های دوره‌ای نیز برای اصلاح سیاست‌ها و تخصیص مؤثر منابع ضروری است.
بازسازی انستیتو پاستور ایران؛ سرمایه‌گذاری راهبردی برای امنیت سلامت و آمادگی در برابر تهدیدات بهداشتی آینده
انستیتو پاستور ایران، به‌عنوان یکی از مؤسسات ملی بهداشت عمومی کشور، از زمان تأسیس در سال ۱۲۹۹ تاکنون، نقشی مهم در مقابله با تهدیدات بهداشتی و از جمله پاندمی های 106 سال اخیر ایفا نموده است. این مؤسسه با مشارکت در پیشگیری، تشخیص، پایش و کنترل بیماری‌هایی همچون آبله، طاعون، وبا، حصبه، مالاریا، سیاه زخم، هاری، کووید-۱۹ و سایر تهدیدات نوپدید و بازپدید، در کاهش بار بیماری‌ها و ارتقای سلامت عمومی در سطح ملی و مشارکت در تلاش‌های بهداشتی بین‌المللی سهم داشته است.
با توجه به آسیب‌های واردشده به بخشی از زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های این مؤسسه در جنگ رمضان، بازسازی سریع و بازگرداندن توانمندی‌های آسیب‌دیده آن به چرخه عملیاتی، ضرورتی راهبردی برای آمادگی کشور در برابر تهدیدات بهداشتی آینده است. حمایت از بازسازی سریع انستیتو پاستور ایران، در واقع سرمایه‌گذاری برای حفظ امنیت سلامت کشور و تقویت توان پاسخ‌گویی به بحران‌های بهداشتی آینده است.
جمع‌بندی آمادگی برای پاندمی‌ها فرایندی مستمر است که پیش از وقوع بحران آغاز می‌شود و به سرمایه‌گذاری پایدار، توسعه فناوری، تقویت نظام مراقبت، آمادگی عملیاتی، حکمرانی هماهنگ و اعتماد عمومی نیاز دارد.
سرمایه‌گذاری بر نظام‌های تشخیصی، پلتفرم‌های واکسن، زیرساخت‌های پژوهشی و تولیدی، و نیروی انسانی متخصص، امکان می‌دهد کشور در زمان بحران به ظرفیت‌های از پیش ایجادشده تکیه کند، نه اینکه فعالیت‌ها را از نقطه صفر آغاز کند. به همین ترتیب، اعتماد عمومی و همکاری بین‌بخشی نیز باید پیش از نیاز فوری به آن‌ها شکل گرفته باشند.
آمادگی در دوران عادی باید به‌عنوان سرمایه‌گذاری در امنیت سلامت دنبال شود یا در زمان بحران، هزینه‌های بیشتر، محدودیت‌های شدیدتر و فرصت‌های ازدست‌رفته پذیرفته شوند. پاسخ مؤثر به پاندمی آینده، از امروز و با تصمیم‌هایی آغاز می‌شود که پیش از وقوع بحران گرفته می‌شوند.
انتهای پیام/
ارسال دیدگاه
دیدگاهتان را بنویسید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *