داده‌های قضایی در خدمت توسعه هوش مصنوعی؛ روایت دانش‌بنیان‌ها از یک همکاری نوآورانه

رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی) در پیامی به مناسبت هفته قوه قضاییه، بهره‌گیری صحیح از فناوری‌های نوین و هوشمندسازی امور را از الزامات تحقق عدالت و مبارزه با فساد برشمردند. این تاکید در کنار سیاست‌های تحولی دستگاه قضایی، مسیر حرکت به سمت استفاده هدفمند از فناوری برای تسهیل دسترسی عموم مردم به خدمات حقوقی را شفاف‌تر کرده است.

دستگاه قضایی طی سال‌های اخیر با عبور از مرحله «الکترونیکی‌سازی فرآیندها»، وارد عرصه «هوشمندسازی» شده است. در این رویکرد، هدف صرفاً کاهش مراجعه حضوری یا حذف کاغذ نیست، بلکه بهره‌برداری ضابطه‌مند از داده‌های قضایی برای افزایش سرعت، دقت و شفافیت در ارائه خدمات حقوقی دنبال می‌شود. در این میان، مشارکت با بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان به یکی از محور‌های اصلی سیاست‌های فناوری قوه قضاییه تبدیل شده است.

اشتراک‌گذاری ۱۰ میلیون رأی گمنام‌سازی‌شده با زیست‌بوم فناوری

یکی از کلیدی‌ترین اقدامات در این مسیر، فراهم کردن دسترسی ضابطه‌مند شرکت‌های دانش‌بنیان به داده‌های قضایی گمنام‌سازی‌شده است. بر اساس اعلام رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، بیش از ۱۰ میلیون دادنامه گمنام‌سازی‌شده (با رعایت کامل حریم خصوصی و الزامات امنیتی) در اختیار مجموعه‌های فناور قرار گرفته تا زمینه برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و توسعه دستیار‌های هوشمند حقوقی فراهم شود.

این رویکرد، در واقع تلاش برای تبدیل «داده قضایی» به «محصول و خدمت قضایی» است که پس از گمنام‌سازی و آماده‌سازی، می‌توانند مبنای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و طراحی ابزار‌هایی قرار گیرند که مسیر‌های حقوقی و قضایی را برای مردم روشن‌تر و دسترسی آنان به اطلاعات و خدمات را آسان‌تر کنند. راهنمای هوشمند قضایی مردم نیز در همین چارچوب و با هدف افزایش آگاهی حقوقی و تسهیل دسترسی مردم به اطلاعات و مسیر صحیح انجام امور قضایی، طراحی و رونمایی شد و هوش مصنوعی را به لایه تعامل مردم با خدمات قضایی وارد کرده است.

ارتقای خدمات دستیاری حقوقی؛ تسهیل امور شهروندان

حرکت به سمت هوشمندسازی به خدمات مشاوره‌ای محدود نمانده و در حال ورود به عرصه انجام مستقیم امور است. توسعه خدمات هوشمند برای راهنمایی در تنظیم اولیه اظهارنامه‌ها و لوایح، به شهروندانی که فاقد دانش تخصصی حقوقی هستند کمک می‌کند تا فرآیند‌های اداری خود را با درک بهتری از مسیر قانونی پیگیری کنند.

فعالان دانش‌بنیان: قوه قضاییه در بهره‌گیری از هوش مصنوعی پیشرو است/همکاری دستگاه قضایی با شرکت‌های دانش‌بنیان مورد توجه فعالان این عرصه قرار گرفته است

علیرضا بهرامی، نماینده یکی از شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی مولد، با اشاره به تعامل مستمر با مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه گفت: دستگاه قضایی علاوه بر ارائه داده‌های گمنام‌سازی‌شده، در تعیین چارچوب‌های فنی و استاندارد‌های توسعه محصول نیز تعامل سازنده‌ای داشته است.

محمد رجبی، از فعالان حوزه حقوق و فناوری نیز با اشاره به اهمیت دسترسی به داده‌های ساختاریافته برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی اظهار داشت: پیش از این تلاش شده بود از ظرفیت هوش مصنوعی در خدمات برخی نهاد‌های حاکمیتی استفاده شود، اما مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در این زمینه رویکردی کاملاً پیشرو و عملیاتی داشته است.

رجبی با اشاره به دسترسی این شرکت به میلیون‌ها سند قضایی برای ارتقای دقت مدل‌های پردازشی، تصریح کرد: در یک قدمی ارائه خدمت تنظیم و ارسال اظهارنامه هوشمند قرار داریم. فراهم شدن چنین بستری به شرکت‌های فعال کمک می‌کند تا سرمایه‌گذاری‌های خود را توسعه داده و خروجی آن را مستقیماً در خدمت رفاه مردم قرار دهند.

تکمیل زنجیره ارزش «داده تا خدمت» در دستگاه قضایی

اقدامات انجام‌شده نشان‌دهنده شکل‌گیری زنجیره‌ای کامل از «داده قضایی»، «تخصص دانش‌بنیان» و «توسعه محصول کاربردی» است. قوه قضاییه با رعایت الزامات امنیتی و حفظ حریم خصوصی، بستری امن برای فعالیت بخش خصوصی فراهم آورده و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز در حال تبدیل این ظرفیت به ابزار‌هایی کاربردی برای تسهیل تجربه حقوقی شهروندان هستند.

انتهای پیام/