بیماری‌های مشترک انسان و حیوان؛ از تب مالت و هاری تا سیاه‌زخم و سالک

داوود یاردگاری‌نیا، متخصص بیماری‌های عفونی و استاد دانشگاه شهید بهشتی، در گفت‌و‌گو با میزان درباره بیماری‌های مشترک انسان و حیوانات گفت: بیماری‌های مشترک یا «زئونوزها» از مسیر‌های مختلفی به انسان منتقل می‌شوند. این انتقال ممکن است از طریق مصرف فرآورده‌های دامی آلوده، تماس مستقیم با حیوان، گزش، استنشاق ذرات آلوده، تماس با خاک و آب آلوده یا حتی از طریق حشرات ناقل مانند پشه خاکی رخ دهد.

وی افزود: دامداران، کارکنان کشتارگاه‌ها، روستاییان، کشاورزان، دامپزشکان و حتی افرادی که از حیوانات خانگی مانند سگ و گربه نگهداری می‌کنند، در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی، در معرض خطر بیشتری قرار دارند؛ بنابراین واکسیناسیون حیوانات، معاینه دوره‌ای توسط دامپزشک، شست‌وشوی دست‌ها، پرهیز از تماس با ترشحات حیوان و مصرف نکردن محصولات دامی غیرمطمئن از مهم‌ترین راهکار‌های پیشگیری است.

تب مالت

یاردگاری‌نیا با اشاره به شیوع تب مالت در برخی مناطق کشور گفت: این بیماری بیشتر از طریق مصرف شیر، پنیر تازه، پنیر محلی و سایر فرآورده‌های لبنی غیرپاستوریزه منتقل می‌شود، اما تماس مستقیم با دام آلوده نیز می‌تواند عامل ابتلا باشد. تب‌های متناوب، تعریق به‌ویژه در شب، ضعف، بی‌حالی، درد‌های عضلانی، کمردرد، درد مفاصل و کاهش اشتها از نشانه‌های شایع تب مالت است.

وی ادامه داد: درمان تب مالت با آنتی‌بیوتیک‌های اختصاصی و به‌صورت ترکیبی انجام می‌شود و بیماران باید دوره درمان را کامل طی کنند، زیرا درمان ناقص می‌تواند موجب عود بیماری شود.

هاری

این متخصص بیماری‌های عفونی، هاری را یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های مشترک انسان و حیوان دانست و گفت: هاری معمولاً از طریق گازگرفتگی یا خراش ناشی از حیوان آلوده، به‌ویژه سگ و گربه، منتقل می‌شود. اگر فرد پس از گزش، بلافاصله محل زخم را با آب و صابون شست‌وشو ندهد و سریعاً برای دریافت واکسن و سرم ضد هاری مراجعه نکند، خطر بروز بیماری بسیار بالا می‌رود.

یاردگاری‌نیا تصریح کرد: تب، بی‌قراری، درد یا سوزش در محل گزش، ترس از آب، اختلال عصبی، اسپاسم و علائم مغزی از نشانه‌های پیشرفته بیماری است. هاری پس از بروز علائم بالینی تقریباً درمان‌ناپذیر است، به همین دلیل پیشگیری و اقدام فوری پس از حیوان‌گزیدگی اهمیت حیاتی دارد.

سیاه‌زخم

این استاد دانشگاه با اشاره به سیاه‌زخم گفت: این بیماری بیشتر در افرادی دیده می‌شود که با دام، پوست، پشم یا فرآورده‌های حیوانی آلوده سر و کار دارند. شایع‌ترین نوع بیماری، فرم پوستی است که با یک ضایعه پوستی شروع می‌شود و به‌تدریج به زخم سیاه‌رنگ تبدیل می‌شود. اگرچه این نوع قابل درمان است، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند وارد خون شده و عوارض جدی ایجاد کند. فرم تنفسی و گوارشی سیاه‌زخم بسیار خطرناک‌تر است و می‌تواند با تنگی نفس، تب شدید، علائم گوارشی شدید، شوک و حتی مرگ همراه باشد. درمان سیاه‌زخم با آنتی‌بیوتیک و مراقبت فوری پزشکی امکان‌پذیر است و مراجعه زودهنگام نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش مرگ‌ومیر دارد.

سالک یا لیشمانیوز

وی در ادامه با اشاره به لیشمانیوز یا سالک گفت: این بیماری از طریق گزش پشه خاکی منتقل می‌شود و در برخی مناطق کشور همچنان مشاهده می‌شود.

یادگاری‌نیا افزود: سالک ممکن است به شکل پوستی یا در مواردی به شکل احشایی بروز کند. در نوع پوستی، زخم‌های مزمن و دیرترمیم‌شونده روی پوست ایجاد می‌شود و در نوع احشایی، تب طولانی، کاهش وزن، بزرگ شدن کبد و طحال و ضعف شدید دیده می‌شود.

این متخصص بیماری‌های عفونی گفت: درمان بیماری بسته به نوع آن، نیازمند دارو‌های اختصاصی و پیگیری دقیق پزشکی است و پیشگیری از طریق کنترل ناقل، محافظت فردی و کاهش تماس با محیط‌های آلوده اهمیت زیادی دارد.

وی تاکید کرد: نگهداری سگ و گربه در منزل، تماس شغلی با دام، مصرف لبنیات سنتی غیرپاستوریزه و بی‌توجهی به واکسیناسیون حیوانات از مهم‌ترین عوامل افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مشترک انسان و حیوان به شمار می‌رود.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: آگاهی عمومی، نظارت دامپزشکی، واکسیناسیون حیوانات، پرهیز از مصرف محصولات لبنی غیرپاستوریزه و مراجعه سریع به مراکز درمانی پس از هرگونه تماس مشکوک با حیوان، مهم‌ترین راهکار‌های پیشگیری از بیماری‌های مشترک انسان و حیوان است. توجه به این اصول نه‌تنها از ابتلا به بیماری جلوگیری می‌کند، بلکه از تحمیل هزینه‌های سنگین درمانی و عوارض جبران‌ناپذیر نیز می‌کاهد.

وی درباره را‌ه‌های پیشگیر از بیماری‌های مشترک انسان و حیوانات تصریح کرد: برای قطع چرخه زندگی انگل‌ها و پیشگیری از انتقال بیماری تب خونریزی دهنده کریمه کنگو، ضمن جلوگیری از کشتار قاچاق دام، ضایعات کشتارگاهی بویژه قسمت‌های آلوده به کیست‌های انگلی باید از دسترس حیواناتی مثل سگ و گربه و حیات وحش دور باشد. در عین حال به یاد داشته باشید، گوشت تازه ۲۴ ساعت و جگر و سایر اعماء و احشاء دامی ۴۸ ساعت قبل از مصرف، در دمای ۴ درجه سانتیگراد نگهداری شود، باید از مصرف گوشت و جگر خام و نیم پز خودداری نموده و غذا‌های کاملا پخته شده مصرف کنید.

یادگاری نیا افزود: میوه جات و سبزی‌های آلوده به مدفوع سگ و گربه و حیوانات وحشی دیگر می‌تواند موجب انتقال آلودگی‌های انگلی و میکربی مثل کیست هیداتید، توکسوپلاسموز و عفونت‌ها و مسمومیت‌هایی به انسان شود؛ لذا قبل از مصرف باید با استفاده از چند قطره مایع ظرفشویی در یک ظرف آب کاملا شستشو و با استفاده از مواد ضدعفونی کننده مناسب ضدعفونی و سپس مصرف گردند. همچنین باید مراقب بود آلودگی‌های متقاطع مثل آلودگی ناشی از کارد یا میز آلوده در آشپزخانه اتفاق نیفتد. همچنین گوشت قرمز باید از فروشگاه‌ها و قصابی‌های مجاز که واجد شرایط بهداشتی و دارای مهر دامپزشکی روی لاشه می‌باشند تهیه گردد. مصرف گوشت‌های غیرمطمئن بویژه بصورت کبابی و نیم پز می‌تواند موجب انتقال آلودگی‌های باکتریایی و انگلی به انسان گردد. گوشت طیور فاقد بسته بندی مورد تائید دامپزشکی یا در صورت نگهداری در شرایط نامناسب و انقضای تاریخ مصرف می‌تواند موجب بیماری و مسمومیت‌های غذایی مصرف کننده شود.

انتهای پیام/