دوبله «آخرین مبارز سامورایی» در میانه بحران جنگی/ خدادادبیگی: دوبله هر فیلمی یک امتحان تازه است

حسین خدادادبیگی که سابقه چندین دهه فعالیت حرفه‌ای در دوبله انواع آثار سینمایی و تلویزیونی از کشورهای مختلف جهان را در کارنامه خود دارد، در گفت‌وگو با میزان به تشریح جزئیات دوبله سریال «آخرین مبارز سامورایی» پرداخت.

۴۰ سال تجربه و نگاه به هر فیلم به‌مثابه یک امتحان جدید

وی با اشاره به پیشینه طولانی خود در عرصه دوبله اظهار کرد: من حدود ۴۰ سال است که در این حرفه مشغول به کارم. در این سال‌ها، فیلم‌های بسیار متفاوتی از سراسر جهان کار کرده‌ام؛ از آثار شرقی ژاپن، کره، مالزی، اندونزی گرفته تا فیلم‌های روسی، لهستانی، کشورهای عربی، اروپای شرقی و غربی، فرانسه، انگلستان و آمریکا. با این سابقه و تجربه، معمولاً چالش خاصی برایم تعریف نمی‌شود، اما نکته مهم این است که هر فیلم یا سریالی را یک امتحان تازه می‌دانم. 

خدادادبیگی افزود: روال همیشگی من این است که سعی می‌کنم کل فیلم یا سریال را از اول تا آخر ببینم. اگر به دلیل مشغله زیاد این امکان نباشد، حداقل یک‌سوم یا یک‌چهارم آن را تماشا می‌کنم تا بفهمم فضای اثر چیست، شخصیت‌ها چه خصوصیاتی دارند، چه نوع صداهایی برای آن‌ها مناسب است و کاراکترهای مثبت، منفی یا معتدل هرکدام چه لحنی نیاز دارند. بعد از این بررسی، معمولاً وارد کار می‌شوم و چالش خاصی پیش نمی‌آید. 

این مدیر دوبلاژ باسابقه در ادامه با تأکید بر این که هر پروژه جدید یک حرکت حرفه‌ای تازه محسوب می‌شود، بیان کرد: برای من و همکارانم، هر فیلم یا سریالی یک امتحان است. همیشه این دغدغه وجود دارد که بتوانیم هم از سوابق حرفه‌ای خود استفاده کنیم و هم کار را به بهترین شکل ممکن انجام دهیم. سریال «آخرین مبارز سامورایی» هم از این قاعده مستثنا نبود؛ چالش‌های خاص خودش را داشت و زحمت خودش را طلب می‌کرد، اما در نهایت تلاش کردیم یک دوبله خوب تحویل بدهیم. 

وی در پاسخ به این سؤال که تفاوت دوبله فارسی با زیرنویس چیست و چرا دوبله به نفع مخاطب ایرانی تمام می‌شود، توضیح داد: مخاطبان ایرانی از قدیم عادت نداشته‌اند فیلم را با زیرنویس ببینند. این در حالی است که در برخی کشورهای عربی یا حتی کشورهای اروپای شرقی مثل روسیه و لهستان، مردم راحت‌تر می‌توانند با زیرنویس فیلم تماشا کنند. اما در ایران، وقتی مخاطب مشغول خواندن زیرنویس می‌شود، عملاً صحنه فیلم را نمی‌بیند. نمی‌فهمد چه کسی دارد چه جمله‌ای را در چه حالتی می‌گوید. به همین دلیل، دوبله برای او بسیار راحت‌تر، ملموس‌تر است. 

خدادادبیگی با اشاره به مشکلات خاص زبان‌های شرقی در ترجمه و دوبله گفت: فیلم‌های شرقی مثل کره‌ای، ژاپنی و چینی از نظر زبانی با فارسی تفاوت‌های بنیادی دارند. مثلاً کره‌ای‌ها کلمات خودشان را می‌کشند و حالت‌های خاصی دارند، ژاپنی‌ها چکشی حرف می‌زنند و چینی‌ها اغلب دندان و دهان خود را بسته نگه می‌دارند. متأسفانه تعداد مترجم‌هایی که مستقیماً و به‌طور مسلط از زبان اصلی کره‌ای، ژاپنی یا چینی ترجمه کنند، بسیار کم است. بیشتر مترجمان مجبورند از روی زیرنویس انگلیسی کار کنند. همین مسئله گاهی باعث پرگویی یا خلاصه‌نویسی می‌شود. بعضی مترجمان به جای ترجمه دقیق، شرح ماجرا می‌دهند یا جملات را گسترده‌تر از اصل می‌کنند. ما در دوبله سعی می‌کنیم جملات را طوری تنظیم کنیم که هم با لب و دهان بازیگر بخورد و هم مفهوم اصلی حفظ شود. 

انتخاب صدا، هماهنگی گویندگان و نقش مدیر دوبلاژ

این پیشکسوت عرصه گویندگی درباره فرآیند انتخاب صدا برای شخصیت‌های مختلف گفت: تمام تلاش ما این است صدایی را انتخاب کنیم که برای مخاطب ایرانی ملموس و آشنا باشد. صدا باید با چهره بازیگر همخوانی داشته باشد، با نقشی که دارد (مثبت، منفی یا معتدل) هماهنگ و با سن و جنسیت شخصیت (کودک، جوان، پیر، زن یا مرد) متناسب باشد. 

وی در ادامه به چالش‌های هماهنگی بین گویندگان پیشکسوت، متوسط و جوان اشاره کرد و گفت: برقراری تعادل بین صدای پیشکسوت‌هایی است که از بلوک شرق می‌آید؛ کار روی آن‌ها سخت‌تر است، اما زنده‌یاد جلال مقامی که همه با چهره و صدای‌شان آشنا هستند در کلاس‌های آموزشی می‌گفتند: «ما با فیلم‌های خوب شروع کردیم و با فیلم‌های خوب رشد پیدا کردیم.» در آن زمان، سینما و تلویزیون کیفیتی داشت که مردم جذب فیلم‌های دوبله شده می‌شدند و دست مترجم، گوینده و مدیر برای خلق یک کار باکیفیت باز بود، اما به مرور زمان و با ورود فیلم‌های شرقی، کره‌ای، چینی و ژاپنی شرایط سخت‌تر شد. خوشبختانه الان سریال‌هایی مثل «یانگوم» و «جومونگ» جای خود را بین مردم باز کرده‌اند و مردم به آن‌ها عادت کرده‌اند. همان‌طور که استاد مقامی می‌گفت، اگر می‌خواهید گوینده و مدیر خوبی شوید، باید تلاش بیشتری کنید تا از پس فیلم‌های سخت شرقی، روسی، ژاپنی و کره‌ای بربیایید و آنچه را آموخته‌اید به نسل بعدی منتقل کنید. 

جزئیات فنی و زمان‌بندی دوبله «آخرین مبارز سامورایی» 

خدادادبیگی در بخش پایانی گفت‌وگو، به طور مشخص درباره سریال «آخرین مبارز سامورایی» توضیح داد: این سریال ۶ قسمتی بود و ماهیت آن اکشن، جنگی و شمشیربازی بود. داستان بیشتر با درگیری‌های رزمی پیش می‌رفت و از دیالوگ کمتری برخوردار بود. به همین دلیل، چالش اصلی در هماهنگی حرکات دهان با دیالوگ‌ها نبود، بلکه بیشتر هماهنگی زمانی و وجود شرایط جنگی کار را سخت کرده بود. 

وی درباره زمان‌بندی انجام کار گفت: فرآیند کلی دوبله این سریال حدود ۵ تا ۶ روز زمان برد. مرحله ضبط دیالوگ با همکاری گویندگان در عرض سه روز انجام شد. حدود دو یا سه روز هم صرف کارهای فنی از جمله میکس، تنظیم افکت‌ها و هماهنگی نهایی با شبکه پخش‌کننده شد. در مجموع ظرف یک هفته کار تحویل داده شد. البته باید تأکید کنم که طبق برنامه اولیه، قرار بود این کار در هفته اول یا دوم اسفند ماه انجام و تحویل شود، اما به دلیل شرایط جنگی پیش‌آمده، این اتفاق نهایی در هفته آخر فروردین ماه افتاد. 

مدیر دوبلاژ سریال «آخرین مبارز سامورایی» در پایان با تشکر از همکارانش به ویژه افرادی که هماهنگی‌های لازم را انجام دادند، برای همه مخاطبان آرزوی سلامتی کرد و گفت: تمام تلاش‌مان را کردیم تا یک دوبله خوب، یکدست و قابل قبول برای مخاطبان عزیز ارائه دهیم. امیدوارم این اثر مورد توجه قرار گیرد.

انتهای پیام/