یک صلح یار: صلحیاران جز جلب رضای خداوند و گسترش صلح و سازش انتظار دیگری ندارند

خبرگزاری میزان-اسماعیل کریمی نسب متولد ۱۳۴۰ و ساکن خوزستان است که با تشکیل اولین ستاد ویژه عشایر این استان در سال ۱۳۷۲، فعالیت خود را با شورا‌های حل اختلاف آغاز کرد و در سال ۱۳۹۲ با تشکیل شورا‌های حل اختلاف کشور، به عنوان دبیر شعب تخصصی ویژه عشایر این شورا در خوزستان، فعالیت خود را ادامه داد.

کریمی یکی از اعضای فعال در مرکز توسعه حل اختلاف استان خوزستان است که با همکاری سایر دوستان خود، موفق به سازش در پرونده‌های متعددی در استان خوزستان شده است. که در ادامه مصاحبه خبری میزان با وی خواهد آمد.

• چه چیزی باعث شد که به شورا‌های حل اختلاف وارد شوید؟

پیش از این که وارد شور‌های احل اختلاف شوم، در شرکت فولاد خوزستان مشغول به خدمت بودم و با توجه به مسئولیتی که در آن شرکت داشتم، با مردم روستاها، فرهنگ آن‌ها و مطالباتشان از نزدیک آشنایی داشتم و همین مسئله موجب شد وقتی از سوی محل خدمت خود به ستاد ویژه عشایر استان مامور به خدمت شدم، با کمال میل استقبال کنم.

• در این مدت کدام پرونده بیشتر توجه شما را به خود جلب کرد؟

هر پرونده‌ای ویژگی‌های خاص خود را دارد که آن را از پرونده‌های دیگر متمایز می‌کند. به‌ویژه اینکه ماهیت پرونده‌های مربوط به عشایر، از ویژگی‌های خاصی برخوردار هستند. در یکی از این پرونده‌ها باتوجه به اختلافات پیش آمده و درگیری مسلحانه بین طرفین، یکی از فرودگاه‌های استان برای ساعاتی به حالت نیمه تعطیل درآمد که با ورود به موقع صلح‌یاران و ایجاد آشتی بین افراد درگیر با یکدیگر، در کوتاه‌ترین زمان مشکل مرتفع و پرواز‌ها از سر گرفته شد و اختلاف میان طرفین در جلسات بعدی حل و فصل شد. از سوی دیگر برخی پرونده‌ها گستره جغرافیایی وسیع‌تری دارد و نیاز به رفت و آمد‌های مکرر میان چند شهرستان است.

• هزینه این سفر‌ها را چه کسی تقبل می‌کند؟

کار در شورا‌های حل اختلاف یک کار دلی و ذوقی است. چه کسانی که برای ایجاد سازش اقدام می‌کنند و چه بزرگان و معتمدینی که میزبان این جلسات هستند، همه برای رضای خداوند و ایجاد صلح تلاش می‌کنند که صرف هزینه‌های مادی بخشی از تلاش‌های آنان است؛ لذا برای این اقدامات جز رضای خداوند و گسترش صلح در میان مردم، انتظار دیگری ندارند. البته امیدواریم با معرفی بیشتر تلاش این عزیزان به جامعه و با هدف گسترش فعالیت‌های موجود، شاهد کمک‌های نوع دوستانه برخی نهاد‌ها و موسسات در این زمینه باشیم.

• ورود شورا‌های حل اختلاف چه میزان در پیشگیری از وقوع جرائم و تخلفات می‌تواند موثر باشد؟

برخی اختلافات مثل آتش زیر خاکستر هستند که هنوز به مرحله وقوع جرم نرسیده‌اند و با ورود به موقع، می‌توان جلوی گسترش آن‌ها را گرفت. به طور مثال در یک پرونده، دو طایفه بر سر ساخت مسکن در نزدیکی زمین‌های کشاورزی خود اختلافاتی داشتند که با ورود صلح‌یاران شورای حل اختلاف، مکان جدیدی برای احداث مسکن پیشنهاد و از سوی طرفین پذیرفته شد و موضوع با سازش طرفین ختم به خیر شد. چه بسا اگر این اختلاف ادامه می‌یافت، تبدیل به نزاع گسترده و درگیری فیزیکی میان اعضای دو طایفه می‌شد.

• حل و فصل دعاوی در شورا‌های حل اختلاف و محاکم قضایی چه تفاوتی با هم دارد؟

در شورا‌های حل اختلاف مشکلات به صورت ریشه‌ای حل می‌شود و طرفین با رضایت کامل از هم جدا می‌شوند، اما در دادگاه‌ها، طرف پیروز هم ادعا دارد که به طور کامل به حق خود نرسیده است. در واقع صحبت‌هایی که در جمع دوستانه با طرفین یک اختلاف می‌شود، آنان را به هم نزدیک‌تر کرده و سازش نیز با رضایت قلبی ایجاد می‌شود و همانطور که می‌بینید نه تنها نیاز به تجدینظر و اعتراض خواهی پیدا نمی‌کند، بلکه گاهی موجب ایجاد وحدت و دوستی میان طرفین می‌شود.

• در مدت فعالیت شما در شورا‌های حل اختلاف استان، پیش آمده که رسوم اشتباهی حذف شود؟

بله. در گذشته رسم ناپسندی به اسم خون‌بس در میان برخی طوایف وجود داشت که برای گذشت از خون ریخته شده، ازدواجی میان دو نفر از دو طایفه صورت می‌گرفت. باتوجه به اجباری که در این پیوند وجود داشت، اختلافات زناشویی متعددی را شاهد بودیم. اکنون به لطف خداوند این رسم تقریبا حذف شده است و آشتی و صلح با رضایت بی‌قید و شرط و یا برقرای شرایط موجه دیگری اتفاق می‌افتد. یکی دیگر از رسوم ناپسند، ممانعت از ازدواج به ویژه ازدواج برون عشیره‌ای بود که باتوجه به افزایش تحصیلات علمی و رشد فکری جوانان و توجه به مسائل متعدد در امر ازدواج، این رسم نیز حذف شده است و امروز ازدواج‌ها از روی آگاهی و تفاهم زوجین صورت می‌گیرد. از سوی دیگر در راستای پیشگیری از وقوع برخی جرائم عمد، این شورا جهت گرفتن بخشش برای مجرمان جرائمی مانند قتل عمد که با هدف قبلی صورت گرفته است، پیش قدم نمی‌شود مگر اینکه طرفین خود مایل به سازش باشند.

• باتوجه به تجربه شما در جلسات صلح و سازش و باتوجه به صحبت‌های طرفین، دلیل اصلی اختلافات را در چه چیز‌هایی می‌بینید؟

متاسفانه امروزه آستانه تحمل مردم پایین آمده است و صبر و گذشت کمتری نسبت به یکدیگر دارند. گاهی شعله یک اختلاف و درگیری با خطای کوچک و یا حتی سهل انگاری روشن می‌شود و چون طرفین حاضر به عذرخواهی و یا گذشت و بخشش نیستند، این اختلافات به خانواده و طوایف آنان نیز کشیده می‌شود که در برخی موارد منجر به قتل شده است. از سوی دیگر افزایش نرخ بیکاری جوانان موجب شده که وقت فراغت بیشتری داشته باشند به طوری که گاهی به بیهودگی گذرانده شده و همین امر موجب بروز جرائم و آسیب‌های اجتماعی می‌شود. یکی دیگر از عوامل، مشکلات اقتصادی و افزایش نرخ دیه در سال‌های اخیر است که در کنار بازدارندگی خاص خود، باعث شده پس از وقوع جرم افراد کمتر گذشت کرده و برای دریافت دیه به طرح دعوا در محاکم قضایی اقدام کنند. همین مسئله منجر به ادامه یافتن اختلافات می‌شود.

• نقش نهاد‌های جدید جایگزین قضایی در کنار شورا‌های حل اختلاف را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

نهاد‌های جدید مانند ستاد صبر، داوری و میانجی‌گری همه قابل احترام و قطعا موثر هستند، اما این نهاد‌ها به‌ویژه برای جامعه عشایر استان نیاز به تعریف دارد و باید جامعه به کارکرد آن‌ها آشنا شود. شورا‌های حل اختلاف سال‌هاست در میان مردم استان فعالیت می‌کند و ارتباط تنگاتنگی با سران عشایر و اقوام دارد. به طور مثال رسوم «عطوه» به معنای مهلت گرفتن یا آتش‌بس، و «رایت العباس» به عنوان یک اهرم بازدارنده بی‌نظیر در میان عشایر با بیش از ۷۰۰ سال قدمت، از رسومی هستند که در میان عشایر استان جاافتاده و قابل پذیرش است. اکنون اگر به دنبال استفاده از ظرفیت نهاد‌های جایگزین جدید هستیم، باید این نهاد‌ها و عملکرد آن‌ها را به طور دقیق و کاربردی به جامعه معرفی کنیم.

• به‌عنوان یک صلح‌یار باتجربه چه انتظاری از دستگاه قضایی دارید؟

ضمن قدردانی از حمایت‌ها و همکاری‌های مسئولین قضایی استان و شهرستان‌ها به ویژه رئیس کل دادگستری، رئیس مرکز توسعه حل اختلاف استان و دادستان‌ها، مهم‌ترین خواسته ما صلح‌یاران همکاری قضایی در استمهال برای برخی محکومین و یا حتی برخی متهمین است. در برخی دعاوی، مهلت دادن و یا پذیرش وثیقه وی، موجب می‌شود که خشم اطرافیان کاسته شود و آرامش به جامعه بازگردد. برخی موارد نیز نیاز به مهلت بیشتر برای ایجاد سازش دارد تا از قصاص یک فرد جلوگیری و حیات تازه‌ای به او و خانواده‌اش بخشیده شود.

انتهای پیام/