آنچه باید درباره صدور گواهی انحصار وراثت از طریق سامانه ثبت احوال بدانید

گواهی انحصار وراثت از اسناد مهم حقوقی برای تعیین وضعیت اموال و دارایی‌های افراد پس از فوت است. در این گواهی، وراث قانونی متوفی و میزان سهم‌الارث هر یک مشخص می‌شود و اشخاص با استناد به آن می‌توانند حقوق قانونی خود را نسبت به ماترک مطالبه و پیگیری کنند.

پیش از اجرای قانون جدید، صدور این گواهی در صلاحیت مراجع قضایی و شورا‌های حل اختلاف بود و متقاضیان باید مراحل اداری و قضایی مربوط را طی می‌کردند؛ اما در راستای تسهیل ارائه خدمات، کاهش مراجعات مردم و بهره‌گیری از ظرفیت سامانه‌های الکترونیکی، مسئولیت صدور گواهی انحصار وراثت به سازمان ثبت احوال کشور منتقل شده است.

انتقال مسئولیت صدور گواهی انحصار وراثت به سازمان ثبت احوال 

جواد زارعی، سرپرست مجتمع قضایی دادگاه‌های صلح و شورا‌های حل اختلاف شهرستان سمنان، در گفت‌و‌گو با میزان با تشریح ابعاد این تغییر قانونی اظهار کرد: گواهی انحصار وراثت سندی رسمی است که پس از فوت هر شخص، تعداد وراث قانونی و میزان سهم‌الارث هر یک از آنان را مشخص می‌کند و افراد با در اختیار داشتن این گواهی می‌توانند حقوق قانونی خود را نسبت به اموال و دارایی‌های به‌جامانده از متوفی پیگیری و مطالبه کنند.

وی افزود: با توجه به ضرورت تسهیل امور مردم و کاهش مراجعات غیرضروری به دستگاه قضایی، از تاریخ سوم مردادماه ۱۴۰۴، مسئولیت صدور گواهی انحصار وراثت از مراجع قضایی به سازمان ثبت احوال کشور منتقل شده است تا این خدمت با استفاده از اطلاعات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی و به صورت الکترونیکی در اختیار شهروندان قرار گیرد.

صدور خودکار گواهی انحصار وراثت؛ بدون نیاز به درخواست وراث 

زارعی با اشاره به تکلیف قانونی سازمان ثبت احوال در این زمینه گفت: بر اساس ماده ۱۰ آیین‌نامه اجرایی بند «ث» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، سازمان ثبت احوال مکلف است با استفاده از داده‌ها و اطلاعات موجود، گواهی انحصار وراثت هر متوفی را بدون نیاز به درخواست وراث یا سایر اشخاص ذی‌نفع تنظیم و صادر کند.

وی ادامه داد: این گواهی باید به وراث قانونی و اشخاص ذی‌نفعی که اطلاعات آنها در سازمان ثبت احوال موجود است و ذی‌نفع بودنشان احراز شده، به‌صورت الکترونیکی ابلاغ شود. بنابراین، در حالت عادی، وراث برای آغاز فرایند صدور گواهی نیازی به ثبت درخواست جداگانه یا مراجعه حضوری به دادگاه ندارند.

سرپرست مجتمع قضایی دادگاه‌های صلح و شورا‌های حل اختلاف شهرستان سمنان با تأکید بر مهلت قانونی صدور این گواهی تصریح کرد: سازمان ثبت احوال مکلف است حداکثر ظرف ۲۰ روز پس از ثبت واقعه فوت، گواهی انحصار وراثت را صادر و ابلاغ کند. این موضوع می‌تواند در کاهش زمان انتظار مردم برای تعیین وضعیت حقوقی وراث و پیگیری امور مربوط به ماترک متوفیان مؤثر باشد.

زارعی همچنین با اشاره به وضعیت موارد خاص بیان کرد: چنانچه وارثی شناسایی نشود یا یکی از وراث محجور باشد، مطابق مقررات، گواهی صادرشده به دادستان محل ابلاغ می‌شود.

مهلت ۱۰ روزه برای اعتراض به گواهی انحصار وراثت 

زارعی در تشریح سازوکار قانونی اعتراض به گواهی انحصار وراثت گفت: صدور گواهی از سوی سازمان ثبت احوال به معنای سلب حق اعتراض اشخاص ذی‌نفع نیست و قانون‌گذار برای افرادی که نسبت به مفاد گواهی اعتراض یا ادعایی دارند، مسیر مشخصی پیش‌بینی کرده است.

وی افزود: هر شخصی که به گواهی صادرشده اعتراض داشته باشد، می‌تواند ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض خود را در هیئت حل اختلاف ثبت احوال مطرح کند. این هیئت پس از دریافت اعتراض، دلایل و مدارک ارائه‌شده را بررسی و درباره آن تصمیم‌گیری می‌کند.

وی با اشاره به مصادیق احتمالی اعتراض اظهار کرد: برای مثال، ممکن است فردی مدعی باشد با وجود داشتن رابطه وراثت با متوفی، نام او در گواهی درج نشده است یا سهم‌الارث وراث به‌درستی منعکس نشده باشد. چنین اشخاصی می‌توانند با رعایت مهلت قانونی، اعتراض خود را به هیئت حل اختلاف ثبت احوال ارائه کنند.

وی ادامه داد: رأی هیئت حل اختلاف باید علاوه بر شخص معترض، به تمام افرادی که پیش‌تر گواهی انحصار وراثت به آنها ابلاغ شده است نیز ابلاغ شود تا اشخاص ذی‌نفع از نتیجه رسیدگی مطلع شوند.

زارعی خاطرنشان کرد: چنانچه معترض نسبت به رأی هیئت حل اختلاف نیز اعتراض داشته باشد، می‌تواند ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی، اعتراض خود را در دادگاه صالح مطرح کند. همچنین باید مدرک ثبت اعتراض در دادگاه را در مهلت قانونی به سازمان ثبت احوال ارائه دهد.

تکلیف صدور گواهی برای متوفیان پیش از سوم مرداد ۱۴۰۴ چیست؟ 

سرپرست مجتمع قضایی دادگاه‌های صلح و شورا‌های حل اختلاف شهرستان سمنان در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت افرادی پرداخت که پیش از سوم مردادماه ۱۴۰۴ فوت کرده‌اند، اما تاکنون گواهی انحصار وراثت آنها صادر نشده است.

وی در این خصوص گفت: برای این دسته از متوفیان نیز راهکار قانونی پیش‌بینی شده است و وراث یا اشخاص ذی‌نفع می‌توانند درخواست صدور گواهی را به سازمان ثبت احوال ارائه کنند. همچنین صدور گواهی در این موارد می‌تواند به دستور مرجع قضایی انجام شود.

زارعی افزود: سازمان ثبت احوال مکلف است حداکثر ظرف ۲۰ روز از تاریخ وصول درخواست یا دستور قضایی، نسبت به صدور گواهی انحصار وراثت اقدام کند.

وی با اشاره به نقش اطلاعات موجود در پایگاه‌های سازمان ثبت احوال در صدور این گواهی تصریح کرد: چنانچه اطلاعات کافی درباره متوفی یا وراث قانونی وی در اختیار سازمان نباشد و امکان صدور گواهی فراهم نشود، ثبت احوال مکلف است حداکثر ظرف ۲۰ روز، عدم امکان صدور گواهی را به متقاضی اعلام کند.

در صورت نبود اطلاعات وراث، امکان مراجعه به دادگاه وجود دارد

زارعی با تشریح راهکار قانونی در مواردی که ثبت احوال امکان صدور گواهی را ندارد، گفت: صدور گواهی عدم امکان صدور انحصار وراثت به معنای پایان فرایند پیگیری حقوقی نیست؛ بلکه متقاضی می‌تواند با در اختیار داشتن این گواهی، برای دریافت گواهی انحصار وراثت به دادگاه صالح مراجعه کند.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی، دادگاه پس از انجام تحقیقات و بررسی‌های لازم درباره هویت متوفی و شناسایی وراث قانونی وی، اقدامات قانونی لازم را برای صدور گواهی انجام خواهد داد.

سرپرست مجتمع قضایی دادگاه‌های صلح و شورا‌های حل اختلاف شهرستان سمنان تأکید کرد: بنابراین، در مواردی که اطلاعات مربوط به متوفی یا وراث در سامانه‌های ثبت احوال وجود ندارد یا به هر دلیل امکان صدور گواهی از طریق این سازمان فراهم نیست، مسیر مراجعه به مرجع قضایی همچنان برای متقاضیان پیش‌بینی شده است.

خبرگزاری میزان؛ درگاهی رسمی برای معرفی سامانه‌های قضایی و حقوقی 

زارعی با اشاره به اهمیت آشنایی مردم با سامانه‌های الکترونیکی و خدمات غیرحضوری اظهار کرد: اطلاع‌رسانی درباره این خدمات می‌تواند در کاهش مراجعات، صرفه‌جویی در وقت و هزینه و تسریع انجام امور قانونی نقش مؤثری داشته باشد.

وی با اشاره به نقش خبرگزاری میزان در معرفی سامانه‌های قضایی و خدمات الکترونیکی مورد نیاز مردم گفت: یکی از اقدامات مفید این خبرگزاری، معرفی و تبیین سامانه‌هایی است که شهروندان برای انجام امور قضایی و حقوقی خود به آنها نیاز دارند. چنین اطلاع‌رسانی‌هایی می‌تواند آگاهی عمومی را افزایش دهد و مردم را با ظرفیت خدمات غیرحضوری دستگاه‌های اجرایی و قضایی آشنا کند.

سرپرست مجتمع قضایی دادگاه‌های صلح و شورا‌های حل اختلاف شهرستان سمنان افزود: سامانه سهیم سازمان ثبت احوال از جمله سامانه‌های کاربردی در این زمینه است که شهروندان می‌توانند برای دسترسی به خدمات مرتبط با انحصار وراثت از آن استفاده کنند. در مواردی که ثبت درخواست ضرورت داشته باشد، متقاضیان می‌توانند اطلاعات مربوط را به‌صورت الکترونیکی ثبت و فرایند مربوط را مطابق مقررات پیگیری کنند.

زارعی تأکید کرد: آگاهی از نحوه استفاده از سامانه‌های خدمات‌رسان، در کنار تسهیل دسترسی مردم به خدمات الکترونیکی، می‌تواند از مراجعات غیرضروری جلوگیری کند و زمینه بهره‌مندی سریع‌تر شهروندان از حقوق قانونی خود را فراهم آورد. از این رو، نقش رسانه‌ها، به‌ویژه خبرگزاری میزان به نشانی  www.mizanonline.ir، در معرفی این ظرفیت‌ها و آگاه‌سازی مردم اهمیت دارد.

حذف مراجعات حضوری و کاهش فرایند‌های اداری با صدور الکترونیکی گواهی

زارعی در تشریح مزایای انتقال مسئولیت صدور گواهی انحصار وراثت به سازمان ثبت احوال اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین نتایج این تغییر، فراهم شدن امکان دریافت و پیگیری سریع‌تر و آسان‌تر خدمات مرتبط با انحصار وراثت از طریق سامانه سهیم است.

وی حذف اسناد کاغذی و الکترونیکی شدن فرایند صدور گواهی را از دیگر مزایای این طرح دانست و افزود: با الکترونیکی شدن این فرایند، بسیاری از مراحل اداری و استعلام‌های دستی که پیش از این موجب طولانی شدن روند رسیدگی می‌شد، حذف یا تسهیل خواهد شد و خدمات در زمان کوتاه‌تری در اختیار مردم قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: استفاده از امضای دیجیتال در گواهی‌های صادرشده نیز می‌تواند به افزایش امنیت اسناد، ارتقای قابلیت استناد و کاهش احتمال جعل کمک کند.

از سوی دیگر، کاهش ضرورت مراجعه حضوری به دادگاه‌ها و رفت‌وآمد‌های اداری، در صرفه‌جویی وقت و هزینه شهروندان مؤثر خواهد بود.

زارعی در پایان تأکید کرد: مجموعه این اقدامات در راستای هوشمندسازی خدمات، کاهش فرایند‌های غیرضروری و تسهیل دسترسی مردم به خدمات حقوقی و اداری انجام شده است و آگاهی شهروندان از مقررات و نحوه استفاده از خدمات الکترونیکی می‌تواند به بهره‌مندی بهتر آنان از این ظرفیت‌ها کمک کند.

انتهای پیام/