روزنامه «صدای ایران» شماره ۴۹۵| معمار نظم جدید

چهارصد و نود و پنجمین شماره روزنامه اینترنتی «صدای ایران» رسانه KHAMENEI.IR با عنوان «معمار نظم جدید» منتشر شد.

نسخه PDF را از  اینجا دریافت کنید.

تأکید رهبر معظم انقلاب بر بایسته‌های استقلال و امنیت منطقه

حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب، در دیدار دبیر شورای‌عالی امنیت ملی بر حفاظت از امنیت ملی و منطقه‌ای با اِعمال مدیریت بر تنگه هرمز و تحکیم روابط دوجانبه با کشور‌های همسایه بر پایه‌ی منافع پایدار و متقابل تأکید کردند. این نکته مورد تأکید رهبر معظم انقلاب را در یک جمله می‌توان به‌عنوان بخشی از مختصات نظم جدید منطقه‌ای توصیف کرد.

تحولات ۸ ماه اخیر نشان داده است که امنیت منطقه خلیج فارس را نمی‌توان بر حضور نظامی آمریکا و وعده‌های واشنگتن بنا کرد. تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، برخلاف محاسبات اولیه متجاوزان، به شکست راهبردی آنها انجامید و معادلات امنیتی منطقه را با تحولی اساسی مواجه کرد. این تحولات بیش از هر زمان دیگری ضرورت شکل‌گیری نظمی مستقل از قدرت‌های فرامنطقه‌ای را آشکار ساخته است؛ نظمی که در آن، کشور‌های منطقه به‌جای اتکا به قدرت‌های خارجی، بر ظرفیت‌های بومی و همکاری‌های متقابل تکیه کنند.

در این میان، ایران با برخورداری از توان دفاعی، موقعیت ژئوپلیتیکی و ظرفیت‌های دیپلماتیک می‌تواند نقش محوری در شکل‌دهی به نظم جدید منطقه‌ای ایفا کند. این نظم بر دو پایه اساسی استوار است: مدیریت تنگه هرمز در چارچوب حفاظت از امنیت ملی و منطقه‌ای و تحکیم روابط دوجانبه با کشور‌های همسایه بر مبنای منافع پایدار و متقابل. این دو مؤلفه مکمل یکدیگرند و در کنار هم می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری معماری امنیتی جدیدی در منطقه باشند.

ایران توانست با پاسخ نظامی خود به تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های نظامی آمریکا در منطقه را آشکار کند و هزینه‌های سنگینی بر حضور نظامی این کشور تحمیل کند. پایگاه‌هایی که واشنگتن آنها را نماد قدرت و ابزار تضمین امنیت متحدانش معرفی می‌کرد، خود در معرض ضربات ایران قرار گرفتند. این واقعیت، پرسش‌های جدی درباره اعتبار تعهدات امنیتی آمریکا و توانایی آن برای حفاظت از نیرو‌ها و شرکای منطقه‌ای‌اش ایجاد کرده است.

کشور‌های عربی خلیج فارس که طی دهه‌های گذشته بخش مهمی از محاسبات امنیتی خود را بر همکاری نظامی با آمریکا استوار کرده بودند، اکنون با پرسشی اساسی روبه‌رو هستند: اگر حضور گسترده نظامی آمریکا نتواند امنیت پایگاه‌های خود این کشور را تضمین کند، تا چه اندازه می‌توان به آن برای تأمین امنیت دیگر کشور‌ها اتکا کرد؟ این پرسش نشان می‌دهد هزینه‌ها و مخاطرات اتکای یک‌جانبه به قدرت‌های خارجی بیش از گذشته در محاسبات منطقه‌ای اهمیت یافته است.

در چنین شرایطی، مدیریت تنگه هرمز جایگاهی تعیین‌کننده در راهبرد امنیت ملی ایران دارد. این آبراه یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان است و هرگونه اختلال در تردد دریایی آن می‌تواند پیامد‌هایی فراتر از منطقه خلیج فارس داشته باشد. تحولات نظامی اخیر بار دیگر نشان داد که موقعیت جغرافیایی ایران، برخلاف تصور طراحان فشار نظامی، یک مؤلفه بنیادین در قدرت راهبردی کشور است. تلاش‌های آمریکا برای محدودکردن ظرفیت ایران در این آبراه و بازگرداندن شرایط به وضعیت مطلوب واشنگتن نیز اهمیت این واقعیت را برجسته می‌کند.

از این منظر، مدیریت تنگه هرمز موضوعی مرتبط با کشتیرانی و تجارت انرژی نیست، بلکه بخشی از معادله بازدارندگی ایران به شمار می‌رود. کشوری که از موقعیت ژئوپلیتیکی خود به‌درستی بهره بگیرد، می‌تواند محاسبات امنیتی طرف مقابل را تغییر دهد و هزینه هرگونه تجاوز را افزایش دهد. بنابراین، حفظ ظرفیت اِعمال مدیریت مؤثر بر این آبراه، در چارچوب حقوق بین‌الملل و الزامات امنیت ملی، یکی از مؤلفه‌های مهم حفاظت از استقلال و تمامیت ارضی ایران است. هیچ قدرت خارجی نباید تصور کند که می‌تواند با فشار نظامی، ایران را از مزیت‌های راهبردی و حقوق قانونی خود محروم سازد.

بااین‌حال، نظم منطقه‌ای مطلوب ایران تنها با اتکا به قدرت نظامی یا موقعیت جغرافیایی شکل نمی‌گیرد. مؤلفه دوم این نظم، گسترش و تحکیم روابط دوجانبه با کشور‌های همسایه بر پایه منافع پایدار و متقابل است. ایران و همسایگانش در حوزه‌هایی مانند تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، محیط زیست و امنیت مرزی، منافع مشترک گسترده‌ای دارند. تقویت این پیوند‌ها می‌تواند هزینه تنش‌ها را افزایش دهد، زمینه سوءتفاهم‌ها را کاهش دهد و فرصت‌های بیشتری برای همکاری‌های اقتصادی و امنیتی فراهم کند.

انتهای پیام/