مجتمع شوق زندگی حضرت آمنه (س)؛ گامی در مسیر حمایت از کودکان در معرض آسیب/ از تسهیل فرزندخواندگی تا پیگیری بازگشت کودکان به آغوش خانواده

 مجتمع حمایت از اطفال شوق زندگی حضرت آمنه (س) در سال ۱۴۰۲، در راستای اجرای راهکار‌های سند تحول و تعالی قوه قضاییه افتتاح شد؛ مجموعه‌ای با هدف تسهیل فرایند‌های قضایی و حمایتی مرتبط با کودکان و ایجاد هماهنگی میان نهاد‌های مسئول.

این مجتمع در سال‌های فعالیت خود، زمینه‌ساز تسهیل برخی فرایند‌ها از جمله فرزندخواندگی و اخذ شناسنامه کودکان شده است؛ با این‌حال، همچنان چالش‌هایی در زمینه پیگیری وضعیت کودکان تحت مراقبت و فراهم‌کردن زمینه بازگشت آنان به خانواده وجود دارد.

کرباسی، رئیس مجتمع شوق زندگی حضرت آمنه (س) در همین زمینه، اظهار کرد: این مجموعه پیش‌تر شعبه پنجم فرزندخواندگی دادسرای ناحیه ۲۵ بود که به شیرخوارگاه منتقل شد و فعالیت خود را با عنوان مجتمع حمایت از اطفال شوق زندگی حضرت آمنه (س) آغاز کرد.

وی افزود: هر کودکی که از سوی سازمان بهزیستی پذیرش می‌شود، پرونده‌ای دارد که پس از افتتاح مجتمع، رسیدگی به این پرونده‌ها در این مجموعه متمرکز شد.

به گفته رئیس مجتمع شوق زندگی حضرت آمنه (س)، دستور‌های مربوط به پذیرش کودکان و نوجوانان، مرخصی، ترخیص، انتقال به خانواده جایگزین، فرزندخواندگی، تأمین هزینه‌های درمان و مکاتبه با بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، از جمله امور مرتبط با کودکانی است که وارد چرخه نگهداری سازمان بهزیستی می‌شوند و در این مجتمع پیگیری می‌شود.

کرباسی با اشاره به تسهیل فرایند‌های مرتبط با فرزندخواندگی گفت: فرزندخواندگی یکی از فرایند‌های مهمی است که در این مجموعه پیگیری می‌شود و روند آن نسبت به گذشته کوتاه‌تر شده است.

وی توضیح داد: پیش از این، پس از ورود کودک به شیرخوارگاه، انجام آزمایش‌ها و اقدامات اولیه ممکن بود حدود دو ماه زمان ببرد. همچنین بر اساس روال پیشین، در مواردی که والدین کودک پیگیر نمی‌شدند، کودک باید مدت طولانی‌تری در مرکز نگهداری می‌شد تا امکان واگذاری او به فرزندخواندگی فراهم شود.

رئیس مجتمع شوق زندگی حضرت آمنه (س) همچنین از تسهیل فرایند صدور شناسنامه برای کودکان خبر داد و گفت: با برگزاری جلسات متعدد با سازمان ثبت احوال و انجام مکاتبات لازم، فرایند طولانی اخذ شناسنامه تسهیل شده است.

کرباسی با اشاره به آخرین اعلام سازمان بهزیستی درباره کاهش مدت ماندگاری کودکان در شیرخوارگاه‌ها به ۶۰ روز، این موضوع را اتفاقی مثبت ارزیابی کرد و افزود: در حال حاضر، مجتمع آمنه (س) به کودکان سه تا شش سال اختصاص دارد و مجموعه شبیر از شیرخواران تا سه سالگی نگهداری می‌کند.

وی ادامه داد: در مجموعه شبیر، بر اساس شیوه‌نامه مراقبت موقت از کودکان، امکان سپردن کودکان به خانواده‌ها فراهم شده است و در حال حاضر، شیرخواران نیازمند درمان در مرکز نگهداری می‌شوند.

رئیس مجتمع شوق زندگی حضرت آمنه (س) با اشاره به تحقق بخشی از اهداف این مجموعه، تأکید کرد: با وجود موفقیت‌های به‌دست‌آمده، هنوز به همه اهداف موردنظر نرسیده‌ایم. تعداد پرونده‌ها در شعبه بالاست و برخی از آنها به کودکانی مربوط می‌شود که مدت طولانی در مراکز سازمان بهزیستی نگهداری شده‌اند.

وی یکی از دغدغه‌های اصلی خود را ضرورت پایش دقیق این پرونده‌ها دانست و گفت: می‌خواهم فرصت کافی برای رصد وضعیت این کودکان داشته باشم تا اگر پدر یا مادری شرایط خود را اصلاح کرده و صلاحیت نگهداری از فرزندش را به دست آورده است، بتوانیم به بازگشت کودک به خانواده کمک کنیم و زمینه احیای کانون خانواده را فراهم آوریم.

کرباسی با انتقاد از بسنده‌کردن به وضعیت گذشته والدین در برخی پرونده‌ها اظهار کرد: گاهی کودکی وارد سازمان بهزیستی می‌شود و مدت زیادی در آنجا می‌ماند، بدون آنکه پیگیری مؤثری درباره خانواده‌اش صورت گیرد. به‌تدریج این تصور شکل می‌گیرد که پدر کودک به دلیل اعتیاد توان نگهداری و تربیت او را ندارد؛ درحالی‌که ممکن است شرایط تغییر کرده باشد.

وی افزود: باید این شیوه عملکرد اصلاح شود. ممکن است پدری از گذشته خود پشیمان شده، اعتیاد را ترک کرده و صلاحیت نگهداری از فرزندش را به دست آورده باشد. در چنین شرایطی، بررسی دوباره وضعیت خانواده می‌تواند زمینه بازگشت کودک به آغوش خانواده را فراهم کند.

رئیس مجتمع شوق زندگی حضرت آمنه (س) با اشاره به تجربه‌ای تأمل‌برانگیز از فعالیت این مجموعه، از بازگشت پسربچه‌ای به آغوش پدرش پس از ۱۳ سال خبر داد؛ کودکی که پدرش از وجود او اطلاعی نداشت.

کرباسی در تشریح این ماجرا گفت: مادر این کودک پس از تولد او از دنیا رفته بود و به دلایل خانوادگی، پدر از وجود فرزندش بی‌خبر مانده بود. به همت مددکاران، این پدر پس از ۱۳ سال از وجود فرزندش مطلع شد و بی‌درنگ به مجتمع مراجعه کرد، دست فرزندش را گرفت و با خود برد.

وی با اشاره به پرسش‌های تلخی که این ماجرا در ذهنش ایجاد کرده است، اظهار کرد: این پرونده یک علامت سؤال بزرگ برای من به وجود آورد؛ آیا باید ۱۳ سال می‌گذشت تا این کودک از وجود پدرش مطلع شود؟ آیا در تمام این سال‌ها هیچ‌کس سراغی از خانواده این نوجوان نگرفته بود و تلاشی برای یافتن خانواده‌اش نکرده بود؟ این درد بسیار بزرگی است.

رئیس مجتمع شوق زندگی حضرت آمنه (س) با تأکید بر ضرورت پیگیری مستمر وضعیت کودکان تحت مراقبت گفت: دلم می‌خواست فرصت داشتم پشت یک سیستم می‌نشستم و برای تک‌تک بچه‌ها وقت می‌گذاشتم؛ خانواده‌هایشان را پیدا کرده و وضعیت آنها را بررسی می‌نمودم. من اعتقاد دارم حتی از یک کودک هم نباید غافل شد.

وی افزود: کار بسیار بزرگی است که حتی یک کودک به خانواده بازگردد و نجات پیدا کند. اینکه کودکی محکوم به ماندن در بهزیستی باشد، اشتباه بزرگی است. متأسفانه گاهی مراکز نگهداری بر اساس مصلحت‌اندیشی خود درباره ارتباط کودک با خانواده تصمیم می‌گیرند و تعیین می‌کنند که کودک اجازه ملاقات با پدر و مادرش را داشته باشد یا خیر.

کرباسی با اشاره به اهمیت حفظ ارتباط کودکان با والدینشان ادامه داد: حتی اگر مادری در شرایط مطلوبی نباشد، به اعتیاد مبتلا باشد یا صلاحیت نگهداری از فرزندش را نداشته باشد، نباید بدون بررسی دقیق شرایط، ارتباط او با فرزندش نادیده گرفته شود. با این حال، گاهی برخی مددکاران به‌راحتی این حق را از والدین می‌گیرند و به‌گونه‌ای برخورد می‌کنند که پدر یا مادر تا چند سال سراغی از فرزندشان نمی‌گیرند.

وی با بیان اینکه رسیدگی به وضعیت کودکان نیازمند فرصت و پیگیری مستمر است، گفت: مطلوب من این است که روزی همه بچه‌های مراکز را به نام کوچکشان بشناسم؛ بدانم برای هر کودک چه اقداماتی انجام شده و چه اقداماتی باید انجام شود. تحقق این هدف به زمان زیادی نیاز دارد، چراکه تعداد کودکان زیاد است؛ پرونده هیچ کودکی نباید از روند پیگیری خارج بماند و وضعیت خانواده او به‌صورت مستمر مورد بررسی قرار گیرد.

کرباسی در پایان با اشاره به راه‌های ارتباطی مردم با این مجموعه اظهار کرد: مردم در صورت مشاهده کودکانی که در شرایط مخاطره‌آمیز قرار دارند یا در معرض آسیب هستند، می‌توانند موضوع را از طریق اورژانس اجتماعی اطلاع دهند.

وی همچنین با اشاره به مراجعات خانواده‌ها برای فرزندخواندگی گفت: خانواده‌هایی که متقاضی فرزندخواندگی هستند نیز می‌توانند به‌صورت حضوری مراجعه کنند تا درخواست آنها در مسیر قانونی پیگیری شود.

انتهای پیام/