از اقتدار کشتی تا شگفتی روئینگ؛ ناگویا آینه تمامنمای ورزش ایران/ واکاوی عملکرد کاروان «فرشتگان میناب»
پرونده بیستمین دوره بازیهای آسیایی آیچی ناگویا در حالی بسته شد که کاروان «فرشتگان میناب» با کسب ۵۲ مدال، شامل ۱۹ طلا، ۱۸ نقره و ۱۵ برنز، جایگاه ششم را در جدول نهایی به دست آورد. ایران در مقایسه با بازیهای آسیایی هانگژو یک پله صعود کرد و تعداد مدالهای طلای خود را از ۱۳ به ۱۹ رساند؛ افزایشی که نشان میدهد عملکرد کاروان فقط به افزایش تعداد مدالها محدود نبود و در مهمترین بخش جدول یعنی طلاها نیز پیشرفت ثبت شد. با این حال، رتبه ششم بهتنهایی نمیتواند تصویر کاملی از عملکرد ورزش ایران ارائه دهد؛ چراکه بررسی سهم رشتهها، کیفیت مدالها، انتظارات پیش از اعزام و ناکامیهای پرهزینه تصویری دقیقتر از حاصل این رقابتها به دست میدهد.

کشتی؛ ستون اصلی موفقیت ایران
در میان رشتههای اعزامی، کشتی با کسب ۷ مدال شامل شش طلا و یک برنز موفقترین رشته کاروان ایران بود. سهم کشتی از مجموع ۱۹ مدال طلا، بیش از ۳۱ درصد است؛ آماری که جایگاه تعیینکننده این رشته را در صعود ایران به رتبه ششم نشان میدهد. آزادکاران ایران در روز پایانی با قهرمانی یونس امامی و امیرعلی آذرپیرا، ۲ طلای مهم دیگر به حساب کاروان واریز کردند و پیش از آن نیز امیرحسین زارع و محمد نخودی روی سکوی نخست ایستاده بودند. در کشتی فرنگی هم علیرضا عبدولی با پیروزی مقابل نائو کوساکا قهرمان المپیک، یکی از نتایج شاخص رقابتها را رقم زد. البته حتی موفقیت کشتی نیز نباید به معنای نادیده گرفتن حذف برخی مدعیان و ضرورت بررسی عملکرد تکتک اوزان باشد، اما در ارزیابی کلی کشتی روشنترین پاسخ را به انتظارات مدالآوری داد.
روئینگ؛ تاریخسازی با محوریت فاطمه مجلل
روئینگ یکی از مهمترین برندگان این دوره برای ورزش ایران بود. قایقرانان ایران با کسب ۲ طلا، ۳ نقره و یک برنز، شش مدال به دست آوردند و در میان رشتههای موفق کاروان قرار گرفتند. فاطمه مجلل با کسب طلای روئینگ تکنفره سبکوزن بانوان نام خود را در تاریخ این رشته ثبت کرد؛ طلایی که در کنار قهرمانی کیمیا زارعی و زینب نوروزی در روئینگ دونفره سبکوزن نخستین طلاهای تاریخ روئینگ زنان ایران در بازیهای آسیایی را رقم زد. مجلل همچنین در رقابت دیگری به مدال برنز رسید و زارعی و نوروزی نیز در بخش دونفره مدال نقره گرفتند. نقره روئینگ چهارنفره بانوان و نقره تکنفره سبکوزن مردان کارنامه این رشته را کامل کرد. این نتایج نشان داد روئینگ برخلاف تصور رایج درباره محدود بودن شانس مدال ایران به چند رشته سنتی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از منابع پایدار مدال را دارد؛ البته تداوم این موفقیت به حمایت، اردوهای منظم و حفظ نسل فعلی وابسته است.
کاراته، وزنهبرداری و ووشو؛ سهم رشتههای مدعی
کاراته با ۲ طلا، ۳ نقره و ۵ مدال در مجموع، یکی از رشتههای پربازده ایران بود. وزنهبرداری نیز با ۲ طلا و ۲ برنز، چهار مدال به دست آورد و بار دیگر بخشی از ظرفیت سنتی ایران برای حضور در بالاترین سطح آسیا را به نمایش گذاشت. ووشو با یک طلا و ۳ نقره، مجموع مدالهای خود را به چهار رساند و در جمع رشتههای موفق قرار گرفت. کوراش نیز با یک طلا، یک نقره و یک برنز، ۳ مدال کسب کرد. این چهار رشته در کنار کشتی و روئینگ نشان دادند که بخش مهمی از موفقیت کاروان از رشتههایی حاصل شده که سابقه رقابت در سطح بالای قاره را دارند؛ با این تفاوت که برخی مانند روئینگ در ناگویا فراتر از سابقه پیشین خود ظاهر شدند. در سوی دیگر ژیمناستیک هنری با ۲ نقره و تکواندو با ۲ طلا، یک نقره و یک برنز، سهم مهمی در تکمیل مدالهای ایران داشتند.
طلای ورزش الکترونیک؛ مدالی فراتر از انتظار سنتی
یکی از اتفاقات قابل توجه ناگویا، قهرمانی ایران در فوتبال الکترونیک بود. حسن پاجانی و ابوالفضل آقایینسب با عبور از رقبای خود و شکست مالزی در فینال، مدال طلای این رشته را به دست آوردند. ارزش این نتیجه تنها در افزودن یک طلا به جدول خلاصه نمیشود؛ ورزش الکترونیک نشان داد که میتوان در رشتههای جدیدتر نیز با برنامهریزی، انتخاب درست نمایندگان و آمادگی رقابتی به سکوی نخست آسیا رسید. این مدال در شرایطی به دست آمد که نگاه عمومی به موفقیت ورزش ایران همچنان بیشتر متوجه رشتههای سنتی است. البته قهرمانی در یک رقابت به تنهایی برای نتیجهگیری درباره توسعه ساختاری یک رشته کافی نیست، اما میتواند نشانهای از ظرفیتهایی باشد که در صورت پشتیبانی اصولی امکان تکرار موفقیت را دارند.
۲۱ رشته مدالآور؛ موفقیت گسترده، اما نه یکدست
بر اساس جدول نهایی ارائهشده، ایران در ۲۱ رشته ورزشی موفق به کسب مدال شد؛ از کشتی، روئینگ، کاراته و وزنهبرداری گرفته تا دوومیدانی، تکواندو، ووشو، ژیمناستیک، کبدی، پدل، سنگنوردی، تنیس روی میز، شمشیربازی، تیراندازی، بوکس، قایقرانی آبهای آرام، بسکتبال، بسکتبال سهنفره و ورزش الکترونیک. این گستردگی نکته مثبت مهمی برای کاروانی است که با ۳۰۵ ورزشکار در ۳۸ رشته حضور داشت. با این حال تعداد رشتههای مدالآور نباید جای تحلیل کیفیت عملکرد را بگیرد. بعضی رشتهها چند مدال و حتی چند طلا به دست آوردند، در حالی که تعدادی دیگر فقط یک مدال برنز یا نقره کسب کردند. ۸ فدراسیون ورزشی در این دوره از بازیها موفق به کسب مدال طلا شدند. فدراسیونهایی نظیر دوومیدانی (یک طلا)، کاراته (۲ طلا)، روئینگ (۲ طلا)، تکواندو (۲ طلا)، والیبال (یک طلا)، وزنهبرداری (۲ طلا)، کشتی (۶ طلا) و ووشو (یک طلا) مجموعاً ۱۷ مدال طلا در بخش فدراسیونها کسب شد و ۲ طلا نیز در کوراش و فوتبال الکترونیک که در بخش انجمنها هستند به دست آمد.
از لحاظ تعداد مدال نیز ووشو در بازیهای آسیایی ۲۰۲۲ هانگژو با کسب هفت مدال، بهترین عملکرد خود در یک دوره را ثبت کرد. نمایندگان کشورمان در هانگژو موفق به کسب دو مدال طلا، چهار مدال نقره و یک مدال برنز شدند. در دوره گذشته، انجمن کوراش زیر نظر فدراسیون ووشو فعالیت میکرد و نمایندگان ایران در این رشته نیز موفق به کسب یک مدال طلا، سه مدال نقره و یک مدال برنز شدند که با احتساب این مدالها، مجموع مدالهای ووشو و کوراش ایران در هانگژو به ۱۲ مدال رسید.
رشتههای تیمی؛ یک طلای شیرین و چند نتیجه متفاوت
در میان رشتههای تیمی، والیبال با کسب مدال طلا یکی از موفقترین نمایندگان ایران بود. بسکتبال و بسکتبال سهنفره نیز هر کدام به مدال برنز رسیدند و کبدی با ۲ مدال نقره، سهم قابل توجهی در کارنامه کاروان داشت. این نتایج نشان دادند که تیمهای ایران در برخی رشتهها توانایی رقابت با قدرتهای قاره را دارند؛ با این حال وضعیت فوتبال امید در نقطه مقابل این موفقیتها قرار گرفت. تیم ایران که پیش از آخرین مسابقه مرحله گروهی در موقعیت مناسبی برای صعود قرار داشت با شکست سنگین چهار بر یک برابر کره شمالی از دور رقابتها کنار رفت. چنین نتیجهای آن هم در شرایطی که صعود در دسترس به نظر میرسید، یکی از تلخترین اتفاقات کاروان بود. حذف فوتبال امید صرفاً از دست رفتن یک فرصت مدالی نبود؛ بلکه پرسشهایی درباره آمادگی ذهنی، مدیریت مسابقه و کیفیت عملکرد تیم در بازی سرنوشتساز ایجاد کرد که فدراسیون فوتبال در این آزمون یک نمره منفی بزرگ کسب کرد.
ناکامان و چهرههای شاخص؛ مدال همه ماجرا نیست
در ارزیابی فردی، فاطمه مجلل یکی از چهرههای برجسته کاروان بود؛ ورزشکاری که در رشتهای کمتر برخوردار از توجه عمومی به طلای تاریخی رسید و در کنار آن مدال برنز نیز کسب کرد. در سوی دیگر تیم فوتبال امید را میتوان یکی از ناکامان اصلی کاروان دانست؛ نه صرفاً به دلیل حذف بلکه به خاطر شکست چهارگله در مسابقهای که نتیجه آن سرنوشت صعود را تعیین میکرد. در رشتههای دیگر نیز نتایج باید با توجه به سطح رقبا رکوردهای قبلی و هدفگذاری پیش از اعزام سنجیده شود. در این بین در رشته تالو انتظارات زیاد بود و بسیاری از کارشناسان بر این عقیده بودند که در این رشته نیز مدال طلا در دسترس بود که از دست رفت. در رشته هندبال نیز علیرغم اینکه تغییراتی در کادرفنی ایجاد شده بود، اما این رشته همچنان در سکوت مدالی به سر برد و بدون کسب مدال از بازیها خداحافظی کرد.
ناگویا؛ پایان مسابقات، آغاز حسابکشی
رتبه ششم و ۵۲ مدال، کارنامهای قابل اعتنا برای ورزش ایران است؛ بهویژه آنکه تعداد طلاها نسبت به هانگژو افزایش یافت و مدالآوری در ۲۱ رشته گسترش پیدا کرد. با این حال این نتیجه نباید پایان بحث باشد. اکنون زمان آن است که فدراسیونها عملکرد خود را با هدفهای اعلامشده پیش از اعزام مقایسه کنند، درباره ناکامیها توضیح دهند و روشن کنند کدام نتایج حاصل برنامهریزی بلندمدت بوده و کدام موفقیتها بیشتر به درخشش فردی ورزشکاران وابسته بوده است. کشتی و روئینگ الگوهای موفق این دوره بودند؛ ورزش الکترونیک نیز از ظرفیت تازهای خبر داد؛ اما حذف فوتبال امید یادآور شد که نام و سابقه رشتهها تضمینکننده نتیجه نیست. ارزش واقعی ناگویا زمانی مشخص میشود که مدالها به برنامهای روشن برای آینده تبدیل شوند و نقاط ضعف، بهجای فراموش شدن در جشن پایان مسابقات، در دستور کار اصلاح قرار گیرند.
انتهای پیام/