صادرات زعفران با حذف قوانین دست‌وپاگیر ۸۰ درصد افزایش می‌یابد/ ضرورت رفع موانع ارزی و خودتحریمی‌ها

علی حسینی‌گازار، عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران در گفت‌وگو با میزان، با اشاره به آمار تولید زعفران اظهار کرد: متأسفانه تولید زعفران در سال ۱۴۰۴ در بسیاری از مناطق عمده زعفران‌کاری کشور با کاهش مواجه بوده است. این کاهش تولید بین حداقل ۲۰ درصد تا حداکثر ۶۰ درصد در برخی مناطق متغیر است.

وی مهم‌ترین عوامل این کاهش را خشکسالی‌های پی‌درپی، تنش‌های گرمایی و سرمایی و مهم‌تر از همه، ضعف در سیستم آموزشی کشاورزان دانست و تأکید کرد: آموزش، کلید اصلی افزایش عملکرد در واحد سطح است. در حال حاضر، عملکرد متوسط ما در هر متر مربع ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم زعفران خشک است، در حالی که با توجه به میزان پیاز زعفران کاشته شده، حداقل باید بتوانیم یک گرم در هر متر مربع تولید کنیم.

عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران با اشاره به آمار غیرواقعی سطح زیر کشت، گفت: با وجود اینکه وزارت جهاد کشاورزی پنج سال است سطح زیر کشت را ۱۲۰ هزار هکتار اعلام می‌کند، اما روند افزایش سطح زیر کشت متوقف نشده و این آمارها واقعی نیست. 

وی ادامه داد: اگر سطح زیر کشت را همین ۱۲۰ هزار هکتار در نظر بگیریم و به‌ازای هر متر مربع یک گرم تولید کنیم، باید سالانه ۱۲۰۰ تن زعفران داشته باشیم، در حالی که تولید فعلی حدود ۳۰۰ تن است. این یعنی منابع، سرمایه و نیروی انسانی خود را برای تولید ۱۲۰۰ تن صرف کرده‌ایم اما فقط ۳۰۰ تن محصول گرفته‌ایم.

حسینی‌گازار گفت: ۴۰ سال پیش با وجود خشکسالی‌های شدید، عملکرد متوسط در هر هکتار بین ۶.۵ تا ۷ کیلوگرم بود، اما امروز این عملکرد به کمتر از ۳ کیلوگرم کاهش یافته است. هنوز آمار دقیق تولید سال ۱۴۰۴ از سوی وزارت جهاد کشاورزی اعلام نشده و چندین ماه پس از پایان برداشت، فعالان این حوزه از آمار رسمی بی‌اطلاع هستند.

افزایش صادرات زعفران در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۴ 

نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان زعفران خراسان جنوبی در ادامه به موضوع صادرات اشاره کرد و گفت: خوشبختانه صادرات زعفران در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل از ۱۳۰ تن به حدود ۱۵۰ تن افزایش یافته که نشان‌دهنده وجود تقاضای جهانی و رشد آن است. با این حال، ما نتوانسته‌ایم از این فرصت برای مدیریت صحیح صادرات و افزایش سهم خود از ارزش افزوده استفاده کنیم.

وی با اشاره به کشورهای هدف صادراتی، افزود: در سال ۱۴۰۳، پنج کشور اول واردکننده زعفران ایران، اسپانیا، چین، امارات، افغانستان و تایوان بودند، اما در سال ۱۴۰۴، امارات، اسپانیا، چین، ترکیه و هند به ترتیب واردکننده زعفران ایرانی بودند. 

به گفته حسینی‌گازار نکته مهم و نگران‌کننده این است که کشور افغانستان که خود تولیدکننده زعفران است و با استفاده از دانش فنی و پیازهای قاچاق رفته از ایران، تولید خود را به حدود ۲۰ تن رسانده، همچنان جزو واردکنندگان عمده از ایران است و سپس محصول خریداری‌شده را با نشان تجاری خود به کشورهای دیگر صادر می‌کند.

حسینی‌گازار در این زمینه هشدار داد: ما برای کشوری در همسایگی خود که با دست خودمان رقیب ساختیم، بازارسازی می‌کنیم. افغانستان سال گذشته ۶۷ تن زعفران صادر کرد و آرام‌آرام بازارهای ما را تصاحب می‌کند. این در حالی است که ما باید مانند اسپانیا عمل می‌کردیم که از تولید انبوه دست کشیده اما تجارت جهانی زعفران را در اختیار دارد.

عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران با اشاره به چالش خام‌فروشی در این صنعت، تصریح کرد: ما دانش فنی، امکانات و ابزار لازم برای بسته‌بندی و فرآوری زعفران را داریم، اما نتوانسته‌ایم بازارهای مصرف مویرگی (بسته‌بندی‌های زیر ۱۰ گرم) را به درستی توسعه دهیم. 

وی ادامه داد: عمده صادرات ما در بسته‌بندی‌های بالای ۳۰ گرم (۱۰۰، ۲۰۰ و ۵۰۰ گرمی) است در حالی‌که بسته‌بندی‌های کوچک ارزش افزوده بسیار بالاتری ایجاد می‌کنند. باید با ایجاد شبکه‌های توزیع در کشورهای هدف، محصول خود را با برند ملی به مردم جهان معرفی کنیم.

حسینی‌گازار درباره تأثیر نوسانات نرخ ارز بر صادرات زعفران گفت: یکی از چالش‌های اصلی تولیدکنندگان و صادرکنندگان در سال‌های اخیر، مقررات مربوط به برگشت ارز حاصل از صادرات با نرخ نیما است. 

عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران تاکید کرد: دولت باید برای محصولات کشاورزی این مقررات را حذف کند. تا زمانی‌که این چالش وجود دارد، صادرکننده با احتیاط عمل می‌کند و این موضوع نهایتاً به تولیدکننده ضربه می‌زند.

وی تصریح کرد: بخشی از مشکلات ما «خودتحریمی» است. اگر موانع صادراتی و مشکلات سیستم بانکی برطرف شود، می‌توانیم شاهد جهش ۷۰ تا ۸۰ درصدی صادرات باشیم. هم خریدار وجود دارد و هم توانایی تأمین محصول، اما قوانین و مقررات دست‌وپاگیر مانع اصلی هستند.

جهش قیمت زعفران پس از برداشت محصول

نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان زعفران خراسان جنوبی در رابطه با نوسانات قیمت زعفران در سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: تا پیش از برداشت محصول (اواخر مهر سال گذشته)، قیمت هر کیلوگرم زعفران بین ۹۰ تا ۱۰۵ میلیون تومان نوسان داشت، اما از آبان‌ با جهش ۲برابری مواجه شد و تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان نیز پیش رفت اما پس از آن در محدوده ۱۶۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان در نوسان است.

حسینی‌گازار تاکید کرد: در شرایط فعلی، بازار تحت تأثیر خریداران افغانستانی قرار گرفته است. آنها با ورود به بازار ایران، زعفران را از کشاورزان خریداری کرده و به افغانستان منتقل و از آنجا به کشورهای دیگر صادر می‌کنند. ما باید این روند را مدیریت کنیم تا ارزش واقعی محصول به کشور بازگردد و کشاورزان، صادرکنندگان و صنایع داخلی از منافع آن بهره‌مند شوند.

انتهای پیام/