جایگاه «جوانان» در اندیشه رهبر شهید ایران

رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران بار‌ها با تأکید بر نقش جوانان در پیشرفت علمی کشور، آنان را «مایه افتخار» و «نماد عزت ملی» خوانده‌اند. ایشان در دیدار با خانواده شهید مصطفی احمدی روشن، دانشمند جوان هسته‌ای، فرمودند: «ارزش وجودی این شهدا از دو بُعد قابل توجه است، جنبه اول؛ فعالیت‌های علمی و تحقیقی و تسلط آنان به کار‌های مهم و حساس است که نشان از استعداد برتر و نخبگی آنان دارد و جنبه دوم؛ ابعاد الهی و معنوی این جوانان است که همین عامل زمینه را برای شهادت آنان آماده می‌کند.»

ایشان با اشاره به تلاش دشمنان برای توقف پیشرفت علمی ایران تأکید کردند: «جوانان کشور با مجاهدت و تصرف عرصه‌های علمی و به میدان آوردن حرف نو و ظرفیت‌های بالای خود، این تهمت دشمن را باطل کردند.» 

جوانان، معجزه جاری انقلاب

در حوزه دفاع مقدس و مقاومت، رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران با تعبیری رسا، حرکت عظیم جوانان را «معجزه انقلاب اسلامی» نامیده‌اند. ایشان در دیدار با دست‌اندرکاران کنگره شهدای مازندران فرمودند: «عرصه دفاع مقدس زمینه‌ای فراهم کرد تا از این جوانان، استراتژیست‌ها و فرماندهان زبده نظامی ساخته شود که بتوانند یک ارتش مجهز پشتیبانی شده از سوی قدرت‌های بزرگ را با آن همه ساز و برگ نظامی در محاصره بیاندازند.»

همچنین در مورد شهید محسن حججی، که به عنوان نماد نسل جوان انقلابی شناخته می‌شود، ایشان فرمودند: «خداوند به‌واسطه مجاهدت محسن عزیز، ملت ایران را عزیز و سربلند کرد و او را نماد نسل جوان انقلابی و معجزه جاری انقلاب اسلامی قرار داد.» 

جوانان، صاحبان مطالبه و تغییر

رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران در دیدار با دانشجویان و فعالان تشکل‌های دانشجویی در سال ۱۳۸۶، رویکردی بنیادین نسبت به نقش سیاسی جوانان ارائه کردند. ایشان فرمودند: «ما باید از روزی بترسیم که جوانان و دانشجویان ما انگیزه پرسشگری و طرح مطالبات جدید نداشته باشند… جوانان باید صاحب‌نظر و صاحب‌خواسته باشند. آنها باید احساس کنند که این مطالبات ارزشمند و ثمربخش است.»

ایشان همچنین بر نقش مؤثر جوانان در شکل‌دهی به گفتمان‌های عمومی جامعه تأکید کردند: «اگر شعار عدالت که فلان مسئول مطرح می‌کند، دنبال نشود، هیچ‌کس پرچم عدالت را در جامعه برنمی‌افرازد. شما جوانان این کار را کردید. این جوانان متدین، متعهد و مسئولیت‌پذیر بودند که این مسئله را در دانشگاه‌ها مطرح کردند.» 

جنگ رمضان امروز و میدان‌داری جوانان

رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران در دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع) در ۳ خردادماه ۱۳۹۵ مصلدف با سالروز آزادسازی خرمشهر با اشاره به تحولات منطقه و تغییر ماهیت تقابل‌ها، از تعبیری عمیق و راهبردی استفاده کردند. ایشان فرمودند: «جوانان عزیز! بچه‌های عزیز من! فردا مال شما است، آینده مالِ شما است؛ شما هستید که باید این تاریخ را با عزّتش محفوظ نگه دارید؛ شما هستید که این بارِ مسئولیّت را بردوش دارید؛ خرّمشهر‌ها در پیش است؛ نه در میدان جنگ نظامی، بلکه در یک میدانی که از جنگ نظامی سخت‌تر است. البتّه ویرانی‌های جنگ نظامی را ندارد؛ بعکس، آبادانی به دنبال دارد، امّا سختی‌اش بیشتر است. جنگ نظامی به معنای متعارف نیست؛ این جنگ، جنگ اراده‌ها، جنگ شناختی و جنگ تبیین است. امروز میدان اصلی، میدان روایت‌هاست و در این میدان، جوانان انقلابی با سلاح بصیرت و آگاهی در خط مقدم جهاد تبیین قرار دارند.»

این تعبیر نشان می‌دهد که ایشان نه تنها دفاع نظامی، بلکه تمامی عرصه‌های کنونی از جمله جنگ رسانه‌ای، جنگ روایت‌ها و جنگ شناختی را نیز با همان رویکرد دفاع مقدس می‌بینند و همچنان جوانان را محور این نبرد‌های پیچیده می‌دانند. 

نگاه فراگیر و فراقشری

یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران به جامعه، پرهیز از نگاه قشری و جناحی است. ایشان بار‌ها تأکید کرده‌اند که همه آحاد جامعه اعم از جوان و پیر، زن و مرد، فارغ‌التحصیل و کارگر، همگی «فرزندان ایران» و «سرمایه‌های انقلاب» هستند. نمونه بارز این نگاه، حضور پرشور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ بود؛ ایشان پس از راه‌پیمایی ضمن تشکر از اقشار مختلف، فرمودند: «من امروز از همه مردم عزیز ایران، از جوانان شجاع، از زنان مؤمن، از کارگران خدوم، از کشاورزان زحمتکش، از دانشجویان فهیم و از همه کسانی که در این صحنه عظیم حضور یافتند، صمیمانه تشکر می‌کنم. شما نشان دادید که ملت ایران یکپارچه و متحد است.» 

ایشان همواره در بیانات متعدد بر حفظ وحدت ملی به عنوان خط قرمز نظام تأکید کرده و نسبت به هرگونه شکاف‌افکنی و ایجاد دوگانه‌های ساختگی هشدار داده‌اند. 

چرا رهبر شهید انقلاب بر حضور و مدیریت جوانان تأکید داشتند؟ 

رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران در مواجهه با شور و هیجان جوانان، هرگز آن را تهدید تلقی نکردند. ایشان در دیدار با دانشجویان فرمودند: «من بار‌ها گفته‌ام که ما باید از روزی بترسیم که جوانان ما انگیزه پرسش‌گری نداشته باشند.» این نگاه، نشان‌دهنده رویکردی فرصت‌محور است که انرژی جوانان را برای هدایت در مسیر سازندگی و پیشرفت می‌داند. 

تجربه عینی استعداد‌های بروز یافته در دوران دفاع مقدس

تجربه جنگ تحمیلی ثابت کرد که جوانان ایرانی در سخت‌ترین شرایط، توانایی فرماندهی، مدیریت و ایثار را دارند. رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران با اشاره به فرماندهان شهیدی همچون باکری، خرازی و باقری، این دوره را «آزمونی برای بروز استعداد‌های برجسته» دانستند. این تجربه تاریخی، اعتماد ایشان به توانمندی‌های نسل جدید را تقویت کرده است. 

ضرورت «آینده‌سازی» و تداوم انقلاب

رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران بار‌ها تأکید کرده‌اند که «آینده کشور در دست جوانان است». ایشان با نگاه راهبردی به مقوله «انتقال نسلی»، معتقدند که اگر نسل جوان امروز برای اداره کشور آماده نشود، انقلاب اسلامی با خطر انقطاع نسل‌ها مواجه خواهد شد. از این رو، واگذاری مسئولیت‌ها به جوانان را نه یک انتخاب سیاسی، بلکه یک ضرورت تاریخی می‌دانند. 

اعتماد به جوانان به عنوان سرمایه معنوی و انقلابی

در بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران، جوانان صرفاً نیروی انسانی تلقی نمی‌شوند، بلکه دارای «سرمایه معنوی» و «اخلاص» ویژه‌ای هستند. ایشان در مورد شهدای جوان فرمودند: «ابعاد الهی و معنوی این جوانان… زمینه را برای شهادت آنان آماده می‌کند». این نگاه، جوانان را از یک نیروی صرفاً مادی به «سرمایه‌ای الهی» برای تداوم راه انقلاب تبدیل می‌کند. 

 رویکرد غیرقشری و تأکید بر وحدت ملی

نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران به جامعه، هرگز محدود به یک قشر یا گروه خاص نیست. ایشان با تأکید بر اینکه «همه ایرانیان فرزندان این سرزمین هستند»، همواره از هرگونه شکاف طبقاتی، قومی یا نسلی پرهیز کرده‌اند. در شرایط بحرانی کنونی که دشمنان به دنبال ایجاد دوگانه‌های ساختگی و تضعیف انسجام ملی هستند، تأکید ایشان بر وحدت بیش از پیش حیاتی می‌شود. نگاه فراگیر به جامعه، پاسخی راهبردی به پروژه دشمن برای «شکاف‌اندازی» میان اقشار مختلف است. 

مقابله با «شکست‌خوردگی» و امیدآفرینی

رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران با آسیب‌شناسی فضای جامعه به تلاش دشمنان برای ایجاد «یأس و ناامیدی» در میان جوانان اشاره کرده و آن را «طراحی دشمن» می‌دانستند. ایشان با تأکید بر پیشرفت‌های علمی و حضور مؤثر جوانان در عرصه‌های مختلف، به دنبال ایجاد امید و انگیزه در نسل جدید بودند. 

از اعتماد به جوانان تا انتخاب رهبری

نگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران به نسل جوان، تنها در بیانات ایشان خلاصه نمی‌شد، بلکه در ساختار مدیریتی کشور نیز تبلور یافته است. تا جایی که امروز شاهد هستیم که مدیریت نهاد‌های کلیدی همچون سپاه پاسداران، نیرو‌های مسلح، بسیاری از وزارتخانه‌ها و نهاد‌های علمی و فناوری در اختیار فرماندهان و مدیرانی قرار دارد که در سنین جوانی به این مسئولیت‌ها منصوب شده‌اند. حتی در جنگ رمضان نیز امروز شاهد آن هستیم که پس از شهادت فرماندهان عالی‌رتبه کشور جوانان گمنام در مسیر حرکت فرماندهان شهیدشان حرکت می‌کنند و در همین راستا حرکت می‌کنند و میدان‌دار جنگ هستند.

حضور جوانان در عرصه علمی با رشد چشمگیر شرکت‌های دانش‌بنیان و جوانان نخبه همراه بوده است؛ همان مسیری که رهبر شهیدمان بار‌ها بر آن تأکید کرده‌اند. 
همین اندیشه توجه ویژه رهبر شهیدمان طی ۴ دهه رهبری در نهاد‌های حاکمیتی کشور نهادینه شده است. تا جایی که پس از به شهادت رسیدن ایشان بلافاصله توسط مجلس خبرگان، حضرت آیت‌الله العظمی سید مجتبی حسینی خامنه‌ای به عنوان جانشین پدر بزرگوارشان به عنوان سومین رهبر انقلاب اسلامی برگزیده شدند. رهبر جدید انقلاب اسلامی به عنوان رهبری جوان و دانش آموخته پدر بزرگوارش تا سالیان سال می‌تواند کشتی کشور را از اقیانوس‌های پرتلاطم و بزنگاه‌های مختلف سیاسی، نظامیی، فرهنگی و... به سلامت به ساحل آرامش هدایت کند.

انتخاب رهبر معظم انقلاب به عنوان ولی امر مسلمین به عنوان «رهبری جوان» با سرمایه شناختی تازه، حساسیت بالا به تحولات فناورانه و توان در مدیریت شبکه‌های پیچیده اجتماعی بسیار حائز اهمیت است. جوانی رهبر انقلاب اسلامی به دلیل قرارگرفتن در عصر اطلاعات، الگوی تصمیم‌گیری سریع‌تر، تکیه بر داده‌محوری و ارتباطات با نخبگان کارشناسی از ویژگی‌های ایشان است. رهبران جوان در بازسازی روایت حکمرانی، بازتعریف مقبولیت و ایجاد پیوند‌های ارتباطی جدید میان نهاد قدرت و جامعه چابک‌تر عمل خواهد کرد؛ «رهبر جوان» انقلاب اسلامی ایران امروز در حساسترین برهه تاریخ این کشور فرماندهی کل قوا را بر دوش دارد پویاترین سیاست‌ها را در کشور اعمال کرده‌اند.

وحدت ملی، ضرورت امروز

در شرایط حساس کنونی که کشور با پیچیده‌ترین تهدیدات داخلی و خارجی مواجه است، تأکید رهبر معظم انقلاب بر پرهیز از شکاف‌افکنی و حفظ وحدت بیش از هر زمان دیگر اهمیت می‌یابد. ایشان با نگاه فراگیر خود، همواره تأکید کرده‌اند که جوانان انقلابی نه به معنای حذف دیگر اقشار، بلکه به عنوان پیشگامان و پرچم‌داران حرکت جمعی ملت هستند. همانگونه که در ۲۲ بهمن از همه مردم تشکر کردند و همه را «فرزندان ایران» خواندند، امروز نیز عبور از بحران‌ها مستلزم آن است که با الهام از این نگاه وحدت‌آفرین، از هرگونه دوگانه‌سازی و دامن زدن به اختلافات پرهیز کنیم. تجربه انقلاب اسلامی نشان داده است که هرگاه ملت ایران با حفظ انسجام ملی پای کار بوده. 

تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران بر حضور و مدیریت جوانان در همه عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی، ریشه در نگاهی عمیق و راهبردی دارد که از یک سو مبتنی بر تجربه موفق دفاع مقدس و از سوی دیگر معطوف به آینده‌سازی و تداوم انقلاب است. ایشان جوانان را هرگز تهدید تلقی نمی‌کردند، بلکه همواره جوانان را فرصت می‌دانستند و معتقد بودند که با اعتماد به آنان و فراهم کردن بستر‌های لازم، می‌توان از «معجزه جاری انقلاب» برای پیشرفت کشور بهره گرفت. 

همزمان، نگاه فراگیر و غیرقشری ایشان به جامعه، تأکید بر این نکته را ضروری می‌سازد که جوانان انقلابی نه به معنای کنار گذاشتن سایر اقشار، بلکه به عنوان نیروی پیشران در مسیر وحدت ملی و انسجام اجتماعی عمل می‌کنند. این رویکرد که امروز به یک سنت تثبیت‌شده در نظام جمهوری اسلامی تبدیل شده، در عمل نیز نشان داده است که نسل جوان ایران توانایی اداره کشور و دفاع از ارزش‌های انقلاب را دارد. انتخاب رهبری جوان در ابتدای انقلاب و تداوم سپردن مسئولیت‌های کلان به مدیران جوان، گواه این باور است که نظام اسلامی بر روی نیروی شاداب، متعهد و انقلابی برای حفظ و تداوم مسیر خود حساب ویژه‌ای باز کرده است. در شرایط بحرانی کنونی، تأکید بر وحدت ملی و پرهیز از شکاف‌افکنی، امتداد همان نگاه راهبردی است که تداوم انقلاب را در گرو انسجام همه فرزندان ایران می‌داند.

انتهای پیام/