رفح کجاست و درباره گذرگاه آن چه می‎دانیم

خبرگزاری میزان – انتشار خبر حمله زمینی رژیم صهیونیستی به رفح، جنوبی‌ترین منطقه در نوار غزه، سبب شد تا این منطقه بار دیگر در دوران چهارماهه دور جدید جنگ رژیم صهیونیستی علیه غزه به صدر اخبار بیاید.

غزه، نوار زمینی فلسطینی به وسعت ۳۶۲ کیلومتر مربع که از شرق و شمال با اراضی اشغالی، از جنوب با مصر و از غرب با دریای مدیترانه هم مرز است، از سال ۲۰۰۷ تحت محاصره رژیم صهیونیستی قرار گرفته است.

در پی آغاز دور جدید حملات رژیم صهیونیستی به نوار غزه، بیش از ۲۸ هزار نفر از جمعیت ۲.۳ میلیون نفری غزه شهید شدند؛ رژیم صهیونیستی آب و برق این منطقه را قطع و از ورود موادغذایی، دارو و سوخت به این منطقه که پس از محاصره ۱۶ ساله اکنون تحت محاصره کامل قرار گرفته، جلوگیری می‌کند.

بیش از یک میلیون فلسطینی بر اثر بمباران شدید غزه از سوی رژیم صهیونیستی آواره شده‌اند؛ امکانات پزشکی در غزه در حال فروپاشی است؛ غذا و دارو در حال اتمام است؛ همه این‌ها در کنار هم نگرانی‌ها درباره وقوع یک فاجعه انسانی فزاینده در پی اعمال مجازات دسته‌جمعی را افزایش داده است؛  ...

سازمان‌های امدادی و گروه‌های حقوق بشری مرتبا درباره بحران بشردوستانه در غزه هشدار می‌دهند و به شکل فزاینده‌ای خواستار ایجاد یک کریدور بشردوستانه به غزه هستند.

رفح در چهار ماه گذشته به جغرافیای مهمی در غزه تبدیل شد؛ نخست به دلیل گذرگاه رفح برای ورود کمک‌های بشردوستانه، دو به دلیل طرح حمله رژیم صهیونیستی به این منطقه به‌عنوان آخرین پناهگاه آوارگان فلسطینی.

رفح کجاست؟

رفح جنوبی‌ترین استان غزه با مرکزیت شهری با همین نام است؛ این شهر گذرگاه معروف رفح، متصل‌کننده نوار غزه به سینای مصر را در خود جا داده است.

آخرین پناهگاه آوارگان فلسطینی، مرز نوار غزه و مصر همسایه استان سینای شمالی این کشور است.

رفح ۶۴ کیلومتر مربع وسعت دارد.

جمعیت این استان که پیش از دور جدید جنگ رژیم صهیونیستی علیه غزه ۲۷۵ هزار نفر بود، در پی حملات بی‌امان رژیم صهیونیستی به نوار غزه به‌عنوان منطقه امن معرفی شد و همین امر سبب شد تا جمعیتش در حال حاضر به ۱.۴ میلیون نفر برسد.

طرح رژیم صهیونیستی برای حمله به رفح چیست؟

رژیم صهیونیستی مدعی است که بخشی از مقاومت فلسطین در رفح حضور دارد و از این بهانه برای توجیه حملات هوایی و حمله زمینی برنامه‌ریزی شده خود علیه این منطقه استفاده می‌کند؛ ادعایی که برای توجیه حملات مرگ‌بار به دیگر مناطق غزه نیز مورد استفاده قرار گرفته بود.

کابینه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی همچنین مدعی است که طرح‌هایی برای تخلیه رفح دارد، اما جزییاتی از این طرح‌ها ارائه نکرده است.

این در حالی است که فلسطینی‌ها که تجربه نه چندان دوری از آوارگی گسترده دارند، به هیچ‌وجه حاضر به خروج از غزه نیستند.

در سال ۱۹۴۸ حدود ۷۵۰ هزار فلسطینی به دست رژیم صهیونیستی از خانه‌ها و زمین‌های خود رانده شدند تا این رژیم بتواند راه را برای استقرار جعلی خود باز کند.

بسیاری از ساکنان غزه نوادگان آوارگان سال ۱۹۴۸ موسوم به روز نکبت هستند و نمی‌خواهند فلسطین را ترک کنند؛ آن‌ها اطمینان دارند که رژیم صهیونیستی به آن‌ها اجازه بازگشت نمی‌دهد و بازگشتشان به خانه غیرممکن خواهد بود.

اعلام طرح حمله زمینی به رفح از سوی رژیم صهیونیستی از همان ابتدا با موج منسجمی از انتقاد‌ها و محکومیت‌ها مواجه شد.

در رفح چه می‌گذرد؟

در حال حاضر بیش از یک میلیون فلسطینی در جنوبی‌ترین نقطه غزه یعنی رفح گرفتار شده‌اند؛ این در حالی است که ارتش رژیم صهیونیستی برای حمله به این شهر آماده می‌شود.

رژیم صهیونیستی در روز‌های اخیر به‌طور متوسط روزانه ۱۰۰ حمله هوایی علیه رفح انجام داده است؛ آوارگان فلسطینی که از این حملات جان سالم به در می‌برند، در شرایط بسیار دشواری در چادر‌ها زندگی می‌کنند.

تصاویر ماهواره‌ای به‌دست‌آمده از رفح، منطقه‌ای را نشان می‌دهد که در حال حاضر در نقطه شکست و فروپاشی قرار دارد؛ در هر کیلومتر مربع رفح در حال حاضر حدود ۲۲ هزار نفر حضور دارند.

ازدحام بیش از حد جمعیت در رفح، منجر به گسترش بیماری شده است و مقام‌های بهداشتی از شیوع هپاتیت خبر می‌دهند.

در عین حال، از آنجایی که جداسازی بیماران غیرممکن است، امید چندانی به جلوگیری از شیوع این بیماری یا موارد دیگر مانند گال که با کمبود دوش یا توالت‌های بهداشتی بدتر شده‌اند، وجود ندارد.

واکنش مصر به طرح حمله رژیم صهیونیستی به غزه چیست؟

از آنجا که آوارگان فلسطینی گرفتار در مرز با مصر تحت فشار هستند، به نظر می‌رسد رژیم صهیونیستی قصد هل دادن آن‌ها به سینای مصر را دارد.

گمانه‌زنی‌ها در این باره که چشم‌اندازی از ورود بیش از یک میلیون آواره فلسطینی به مصر را نمایان می‌کند، سبب نگرانی‌های جدی این کشور شده است.

مصر هشدار داده است که هرگونه حمله زمینی رژیم صهیونیستی به رفح پیامد‌های فاجعه‌بار خواهد داشت و هدف رژیم صهیونیستی برای بیرون راندن فلسطینی‌ها از سرزمینشان، توافق صلح ۴۰ ساله کمپ دیوید بین دو کشور را تهدید می‌کند.

گذرگاه رفح چیست؟

گذرگاه رفح، واقع در بخش جنوبی غزه در مرز شبه جزیره سینا مصر، تنها راه عبور برای غزه از مصر است و به‌عنوان یک رابط حیاتی بین غزه و دیگر نقاط جهان عمل می‌کند؛ در واقع، این گذرگاه، جنوبی‌ترین پست خروجی از غزه و هم مرز با شبه جزیره سینا مصر است.

به عبارت دیگر، رفح تنها دروازه غزه به جهان است که مستقیما از سوی رژیم صهیونیستی کنترل نمی‌شود.

غیر از رفح، فقط ۲ گذرگاه مرزی دیگر از نوار غزه و به داخل نوار غزه وجود دارد؛ یکی «اریز»، گذرگاهی که شمال غزه را به اراضی اشغالی مرتبط می‌کند و دیگری «کرم شالوم» که نقطه عبور کالا‌های تجاری از اراضی اشغالی به جنوب غزه است.

رژیم صهیونیستی پس از آغاز عملیات طوفان الاقصی این ۲ گذرگاه را تا اطلاع ثانوی بسته و گذرگاه رفح را به‌عنوان تنها گذرگاه موجود برای مردم غزه باقی گذاشت.

اکنون رفح، تنها گذرگاه کمک‌های بشردوستانه به غزه است.

در حالی که مصر از عملیاتی نگه داشتن این گذرگاه سخن می‌گوید، حملات مکرر رژیم صهیونیستی به رفح، آسیب‌های قابل‌توجهی به این گذرگاه زده است.

از زمان آغاز دور جدید حملات رژیم صهیونیستی به نوار غزه، عملیات تردد و حمل‌ونقل در رفح مختل شده است؛ در عین حال، گزارش‌های متناقضی درباره وضعیت رفح منتشر می‌شود.

تاریخچه گذرگاه رفح

شبه جزیره سینا که با اراضی اشغالی هم مرز است، بین دریای مدیترانه از شمال و دریای سرخ در جنوب قرار دارد؛ این منطقه، به‌عنوان تنها بخشی از مصر که در آسیا قرار دارد، پل زمینی بین آسیا و آفریقاست.

سینا تا قرن نوزدهم تحت کنترل امپراتوری عثمانی بود و متعاقبا به دست قدرت استعماری انگلیس افتاد که تا اواسط قرن بیستم کنترل خود را بر آن حفظ کرد؛ قرارداد عثمانی و انگلیس در اول اکتبر ۱۹۰۶ مرزی را بین فلسطین که در آن زمان توسط امپراتوری عثمانی اداره می‌شد و مصر که در آن زمان توسط انگلیس اداره می‌شد، ایجاد کرد.

سینا در پی جنگ شش روزه با کشور‌های عربی در سال ۱۹۶۷ به تصرف رژیم صهیونیستی درآمد؛ این رژیم پس از توافق کمپ دیوید با میانجیگری آمریکا، سینا را به مصر بازگرداند و مصر نخستین کشور عربی بود که رسما رژیم صهیونیستی را به‌عنوان بخشی از قرارداد‌های صلح به رسمیت شناخت.

خروج کامل رژیم صهیونیستی از سینا تا سال ۱۹۸۲ به درازا انجامید؛ در ادامه، نوار غزه که از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۷ تحت کنترل مصر بود، به اشغال رژیم صهیونیستی درآمد و این رژیم تا ۴۰ سال پیش که در پی فشار بین‌المللی ناچار به خروج از غزه شد، بر این منطقه کنترل داشت.

توافق غزه-جریکو در سال ۱۹۹۴، پس از انتفاضه اول، نقطه عطفی بود که به فلسطین خودمختاری داد و سیستم جدیدی از کنترل مشترک بر گذرگاه رفح ایجاد کرد؛ این سیستم به تشکیلات خودگردان فلسطین کنترلی بر رویه‌های امنیتی و غربالگری می‌داد، اما رژیم صهیونیستی کنترل بیشتر امنیت و عملیات گذرگاه و همچنین قدرت بازرسی و ممانعت از دسترسی به هر کسی را در دست داشت.

این بخش از موافقتنامه بعدا باطل شد و تقریبا با همان زبان در قرارداد اسلو ۲ جایگزین شد.

در سپتامبر ۲۰۰۰، آریل شارون، سیاستمدار راستگرای صهیونیست، از محوطه مسجد الاقصی سومین مکان مقدس در اسلام بازدید کرد؛ این اقدام از سوی فلسطینی‌ها یک اقدام تحریک‌آمیز تلقی شد که باعث انتفاضه دوم شد؛ این موضوع بر پیچیدگی‌های گذرگاه رفح تاثیر بیشتری گذاشت.

در سال ۲۰۰۱، رژیم صهیونیستی کارکنان فلسطینی را از کار در گذرگاه رفح منع کرد و آن را به کنترل انحصاری این رژیم بازگرداند؛ این نتیجه مستقیم انتفاضه دوم بود.

در سال ۲۰۰۵، رژیم صهیونیستی و تشکیلات خودگردان فلسطین توافقنامه حرکت و دسترسی (AMA) را امضا کردند که گذرگاه را تحت کنترل کامل فلسطینی‌ها قرار داد، اما با یک شرط بزرگ؛ بر اساس این توافق، رژیم صهیونیستی این حق را برای خود محفوظ می‌دارد که هر زمان که بخواهد، مرز‌ها را ببندد و افراد را از عبور از آن منع کند.

در ژوئن ۲۰۰۶، به اسارت گرفته شدن گیلعاد شالیت، سرباز صهیونیست به دست مقاومت، سبب شد تا رژیم صهیونیستی گذرگاه رفح را به مدت یک سال ببندد.

پیروزی حماس در انتخابات سال ۲۰۰۶ غزه را تحت محاصره رژیم صهیونیستی قرار داد؛ از آن زمان تا سال ۲۰۰۹، مصر و غزه این گذرگاه را به‌ندرت و به‌طور نامنظم باز کردند.

از سال ۲۰۱۱ تاکنون رفح مرتبا به دلایل سیاسی از سوی مصر باز و بسته شد؛ تنها موردی که غزه خود اقدام به بستن این گذرگاه کرد، در سال ۲۰۲۰ و در پی شیوع کرونا بود.

یک سال بعد، این گذرگاه مجددا در پی مذاکرات طرفین بازگشایی شد.

گذرگاه رفح معمولا چگونه استفاده می‌شود؟

رژیم صهیونیستی مدعی است که به ساکنان غزه برای خروج از این منطقه هشدار داده است، اما ساکنان غزه می‌گویند که این هشدار گام نخست برای رقم زدن آوارگی اجباری آن‌ها است و به همین دلیل حاضر به ترک غزه نیستند.

در عین حال، ترک غزه از مسیر رفح برای فلسطینی‌ها آسان نیست؛ فلسطینی‌هایی که مایل به استفاده از رفح هستند، باید ۲ تا چهار هفته قبل در مراکز محلی فلسطین درخواست خود را ثبت کنند و ممکن است که این درخواست از سوی مقام‌های فلسطینی یا مصری رد شوند.

آیا رفح مسیر نجات غزه است؟

بیمارستان‌های غزه در پی کمبود شدید تجهیزات پزشکی و آب در مسیر فروپاشی قرار دارند؛ دسترسی ساکنان غزه به آب آشامیدنی قطع شده است؛ بیش از یک میلیون نفر از ساکنان غزه آواره شده‌اند؛ کمبود مواد غذایی آزاردهنده شده است.

سخنگوی یونیسف می‌گوید که این آژانس برای کمک رسانی به کودکان غزه با کمبود منابع مواجه شده و خواهان ایجاد کریدور‌های بشردوستانه است.

یکی از مدیران شورای پناهندگان نروژ تاکید دارد که بدون وجود کریدور‌های بشردوستانه یا تضمین‌های ایمنی امکان کمک‌رسانی به غزه وجود ندارد.

سازمان بهداشت جهانی تاکید دارد که تجهیزات پزشکی برای حدود ۳۰۰ هزار بیمار در غزه باید وارد این منطقه شود.

سخنگوی صلیب سرخ جهانی با اشاره به اینکه این نهاد، پرسنل و تدارکات مورد نیاز برای کمک رسانی به غزه را دارد، گفت که برای ارائه کمک‌های بشردوستانه به ضمانت‌های ایمنی و فضای بشردوستانه نیاز داریم.

آنروا، آژانس کاریابی و کمک رسانی به آوارگان فلسطینی سازمان ملل، تاکید کرد: ساکنان غزه به‌شدت به آب آشامیدنی تمیز نیاز دارند و در حال حاضر در بهترین حالت فقط ۳۰ دقیقه در روز در خطوط لوله آب وجود دارد که آن هم مخلوط به فاضلاب است.

در یک کلام، همگی بر یک موضوع کلیدی تاکید دارند؛ رفع محاصره یعنی بازگشایی گذرگاه رفح.

این در حالی است که رژیم صهیونیستی نه تنها با بازگشایی گذرگاه رفح جهت ورود کمک‌های بشردوستانه مخالفت کرده، بلکه از ارائه ضمانت‌های مبنی بر عدم بمباران کامیون‌های حامل تجهیزات امدادی نیز خودداری کرده است.

با در نظر داشتن واقعیت‌های میدانی باید گفت که در حال حاضر رفح نه راهی برای کمک به غزه و نه مسیری برای نجات فلسطینی‌ها است.

به گفته مارکو ساسولی، کارشناس حقوق بین‌الملل و استاد دانشگاه ژنو در سوئیس، ایجاد یک کریدور بشردوستانه به داخل منطقه تحت محاصره پرجمعیت چالش‌برانگیز است، زیرا به نوعی آتش‌بس نیاز است و چنین آتش‌بسی مستلزم توافق میان طرفین است.

رژیم صهیونیستی عامل اصلی مسدود ماندن رفح همچنان از این گذرگاه به‌عنوان یک سلاح علیه ساکنان غزه استفاده می‌کند.

انتهای پیام/