«دا» به مخاطب باج نمیدهد اما حرف دلش را میزند....
به گزارش ایرج افشاری اصل؛ نویسنده و کارگردان تئاتر معتقد است با توجه به نیاز نسل امروز که بیشتر از یک نگاه هیجانی و احساسی بدنبال ساختار، تکنیک و شیوه ی رواییِ تازه ای در آثار دفاع مقدس می گردد، افتِ کمّیِ آثار ادبی دفاع مقدس امری کاملا طبیعی است.
افشاری اصل در گفتگو با ، پایین آمدن تعداد آثار منتشر شده در حوزه ادبیات دفاع مقدس را پدیده ای طبیعی دانست و درباره ی دلایل بروز این مسئله چنین گفت: « آثار ادبیات دفاع مقدس در این سالها از نظر کمّی سیر نزولی داشته اما خوشبختانه کیفیت کارها بهتر شده. البته پایین آمدن تعداد آثار تا اندازه ای قابل پیش بینی بوده. نه تنها در مورد دفاع مقدس، بلکه از هر پدیده ای که فاصله میگیریم، نگاه ها جلایافته تر و عقلانی تر می شوند و به مرور لایه های پنهانی که تا آن زمان صحبتی از آن نشده، خودش را آشکار میکند. زمانی که جنگ شد، در هنر شاهد یک دوره ی احساسی و هیجانی بودیم. به تبع انبوه سوژه ها هم با نگاهی احساسی پرداخت می شدند. وقتی با فاصله 34 ساله به جنگ و هشت سال دفاع مقدس نگاه میکنیم زوایای تازه ای از این اتفاق که تا حالا بازگو نشده اند، پیش روی ما قرار میگیرند که با توجه به نیازِ نسل امروز، که بیشتر از یک نگاه هیجانی و احساسی، به دنبال تکنیک و ساختار در آثار می گردد، نیاز به پرداخت دقیق و اصولی دارد. این مسئله زمان می طلبد.»
وی در ادامه با یک مثالِ شعری، تفاوت ادبیات سالهای جنگ و ادبیاتِ امروز را بیان کرد: « گفتم کجا؟ / گفتا به خون/ گفتم چرا؟ / گفتا جنون / گفتم که کی؟ / گفتا کنون/ گفتم مرو/ خندید و رفت...
ببینید حتی شعرها هم برآمده از افکار و باورهای مردمانِ آن زمانه است. شاعر، هیجان زمانه را با واژه ها درآمیخته. داستان نویسان هم از همین روش استفاده میکردند. هیجانِ دوران را با واژه ها و جملات می آمیختند و داستان پردازی میکردند. شاید زمانی یک بیت شعر، بیانگر اتفاقات آن دوره بود اما امروز مردم بیشتر از حس گرایی در کارها به دنبال تکنیک، ساختار و زیبایی شناسی هستند.»
خیلی ها به اشتباه تصور میکنند بعد از سال 67 همه چیز تمام شده
افشاری اصل با بیان این مطلب که نباید از تاثیرات جنگ در هنر و ادبیات غافل شد، عنوان کرد: « خیلی ها به اشتباه تصور میکنند بعد از سال 67 همه چیز تمام شده درحالیکه اگر واقع بین باشیم می بینیم که جنگ، کم کم تاثیراتش را در هنر، ادبیات، اقتصاد و حتی در خلق و خوی نسل جدید نشان داده است. به روحیات نسل سومی ها دقت کنید. ما همیشه گلایه داریم که چرا این نسل، تندخو است و روان ارامی ندارد. اما غافلیم که این خصوصیات، تاثیرات ناشی از جنگ است. در هنر و ادبیات هم شاهد بروز چنین تغییراتی هستیم. کارهایی که در دهه های 50 و 60 نوشته شده با پسند مخاطب امروز همراه نیست. چون به دنبال هیجانات متنی نیست. برای نسل امروز، تکنیک و زیبایی شناسی ارجحیت دارد. هنرمندان هم به دنبال بیانِ هنری تری از وقایع جنگ هستند، در گذشته پرسه می زنند، کنکاش میکنند، تا وقایع را از دیدِ تازه تری برای مخاطبان روایت کنند و این خودش نیازمندِ صرف زمان است.»
افشاری اصل یادآور شد که نویسندگان باید با ابزار و زبان امروزی وقایع جنگ را روایت کنند تا بتوانند با نسل امروز ارتباط بگیرند. افشاری اصل با بیان این مطلب افزود: «زمانی تصور میشد مطالعه کردن یعنی فقط و فقط کتاب خواندن. اما در این زمانه مطالعه تعاریف مختلفی پیدا کرده. مثلا می شود از طریق رسانه ها، فضاهای مجازی، دیدن تئاتر و فیلم و حتی شنیدن یک قطعه شعر هم مطالعه کرد. بعد از گذشت سه دهه، تعاریف تغییر کرده اند. دفاع مقدس هم خارج از این قاعده نیست. باید براساس تعاریف امروز به پدیده دفاع مقدس نگاه کرد و در پرداخت داستان های مقاومت، باید از زبان و ابزار امروزی بهره برد. نویسندگان هم باید مخاطب شناسی خوبی داشته باشند تا بتوانند با خواننده ارتباط بگیرند. تا زمانیکه مخاطب را نشناسیم نمیتوانیم با او ارتباط بگیریم. رسانه در ایجاد این ارتباط، موثرند اما اثری که تکنیک و محتوای خوبی داشته باشد، به راحتی مخاطبش را پیدا میکند. مثلا کتاب «دا» خیلی راحت توانست جایگاهش را بین مردم پیدا کند. روایت درست، عامل اصلی دیده شدن این اثر بود. به مخاطب باج نمیدهد اما حرف دلش را میزند.»
وی در پایان به سه اثر جدیدش که قرار است در قالب نمایشنامه و با محور دفاع مقدس منتشر شود اشاره کرد و گفت: « نمایشنامه «الله بنده سین» بخشی از فرازهای زندگی سردار شهید مهدی باکری است. «از خرما تا زیتون» روایت جنگ از نگاه یک دختربچه است که بصورت تک گویی نوشته شده و نمایشنامه «عبور از میدان تردید» داستان رزمنده ای را بازگو میکند که برای رفتن به جبهه دچار شک شده و با نفس اماره اش درگیر است. این نمایشنامه را به علیرضا لطف خدایی، از پیشگامان تئاتر دفاع مقدس تقدیم کرده ام.»
