جولان شاخص فلاکت در ۲۰ استان
- روزنامه همشهری نوشت: شاخص فلاکت یک نمایه اقتصادی است که از مجموع نرخ بیکاری و نرخ تورم محاسبه میشود. به باور اقتصاددانان نرخ فزاینده تورم با نرخ بیکاری بالا باعث افزایش هزینههای اقتصادی و اجتماعی برای کشورها میشود.
برای نخستینبار محسن رضایی، معاون اقتصادی رئیسجمهوری فعلی ایران، بهعنوان کاندیدای انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸، در یک مناظره تلویزیونی با محمود احمدینژاد، رئیسجمهور وقت، از رسیدن شاخص فلاکت ایران به ۴۰ درصد پرده برداشت.
ایران یکی از کشورهای دارای تورم بالاست و سیاست دولتهای گذشته برای کشاندن نرخ تورم به محدوده تک رقمی در یک بازه زمانی دستکم ۴ ساله به شکست انجامیده است. براساس آخرین برآورد مرکز آمار ایران، نرخ تورم در پایان شهریور به ۴۵.۸ درصد و نرخ بیکاری ۹.۶ درصد رسیده که به این ترتیب شاخص فلاکت در کشور در پایان تابستان امسال به ۵۵.۴ درصد رسیده است.
تنها شاخص فلاکت ۲ استان سمنان و قم پایینتر از ۵۰ درصد قرار دارد و استانهای تهران، مازندران، قزوین، مرکزی، همدان، البرز، اردبیل، خراسان رضوی و جنوبی بهترتیب در پایین جدول شاخص فلاکت و در حوالی رقم ۵۰ درصد قرار دارند.
وضعیت بهتر در مرکز
برآوردها نشان میدهد شاخص فلاکت در استانهای مرکزی ایران، وضع بهتری نسبت به استانهای مرزی در پایان تابستان ۱۴۰۰ داشته است. فارس، گیلان، کرمان، زنجان، گلستان، بوشهر، اصفهان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و یزد هم در محدوده نارنجی یعنی کانال ۵۵ تا ۶۰ درصدی شاخص فلاکت قرار دارند. این گزارش میافزاید: استانهای ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، کردستان، لرستان، خوزستان، خراسان شمالی، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه و هرمزگان در محدوده قرمز بالای ۶۰ درصدی شاخص فلاکت جای گرفتهاند.
یکی از دلایل اصلی وضع بهتر استانهای قم، تهران و سمنان از حیث شاخص فلاکت، نرخ تورم پایینتر از سایر استانها، در پایان تابستان امسال بوده؛ بهگونهای که نرخ تورم ۱۲ماه منتهی به شهریور امسال در استان قم ۴۱.۳ درصد، تهران ۴۱.۸ درصد و سمنان ۴۳.۲ درصد بوده است؛ افزون بر این نرخ بیکاری در این ۳ استان بهترتیب ۸.۵ درصد، ۸.۹ درصد و ۶.۵ درصد برآورد شده است. این در شرایطی است که استانهای کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، آذربایجان شرقی، زنجان، چهارمحال و بختیاری، کردستان، خراسان شمالی و ایلام در شهریورماه با نرخ تورم بالای ۵۰ درصد مواجه شدهاند.
۷ استان ایران شامل استانهای قزوین، مازندران، اردبیل، فارس، سمنان، همدان و زنجان در فصل تابستان امسال نرخ بیکاری کمتر از ۷ درصد را تجربه کردهاند؛ درحالیکه بالاترین نرخ بیکاری در استان هرمزگان ۱۸.۲ درصد به ثبت رسیده و پس از آن استانهای خوزستان ۱۴.۳ درصد، کرمانشاه ۱۴ درصد، یزد ۱۳.۶ درصد، اصفهان ۱۲.۶ درصد، چهارمحال و بختیاری ۱۲.۴ درصد، لرستان ۱۱.۸ درصد، گیلان ۱۱.۶ درصد، خراسانشمالی ۱۱.۴ درصد، سیستان و بلوچستان ۱۱.۲ درصد، کرمان ۱۱.۱ درصد، بوشهر ۱۰.۵ درصد و کهگیلویه و بویراحمد ۱۰.۲ درصد قرار دارند. این گزارش میافزاید: از ۳۱ استان ایران در پایان تابستان امسال ۱۳ استان نرخ تورم دورقمی را تجربه کردهاند.
رتبه هشتم جهان
ایران براساس آخرین برآوردهای صورت گرفته در رتبه هشتم دنیا از حیث شاخص فلاکت در بین ۱۵۶ کشور دنیا پس از ونزوئلا، لبنان، زیمبابوه، سودان، سوریه، آرژانتین و ترکیه قرار دارد.
شاخص فلاکت ایران در پایان سال ۹۸ به ۴۵.۴ درصد رسید و در پایان سال گذشته هم با ثبت رکورد ۴۶.۱ درصدی بالاترین حد نصاب را در دهه ۹۰ بهدست آمد. حالا هم در پایان نیمه نخست سال ۱۴۰۰ آمارها نشان میدهد شاخص فلاکت با ۹.۳ درصد رشد، نسبت به اول امسال، از مرز ۵۵ درصد فراتر رفته و به بالاترین رکورد در پس از انقلاب رسیده است. دلیل اصلی افزایش رتبه ایران در شاخص فلاکت جهانی، نرخ تورم بالاست و به تازگی سیدابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران از بانک مرکزی خواسته تا سیاستهای پولی برای مهار تورم را بهکار ببندند و جلوی رشد سطح عمومی قیمتها را بگیرد. کسری بودجه شدید دولت و ناترازی بانکها ۲ عامل اصلی بالارفتن نرخ تورم است که اثر آن در ترازنامه بانک مرکزی دیده میشود.
شاخص فلاکت یکی از معیارهای سنجش کارایی سیاستهای اقتصادی دولت در مواجهه با تورم و مقابله با فقر و شکاف طبقاتی است. استیو هانکه، استاد اقتصاد دانشگاه جان هاپکینز آمریکا خردادماه امسال گفته بود که تورم بالا اصلیترین دلیل بالا بودن شاخص فلاکت اقتصادی در ایران و کاهش ارزش ریال، مهمترین عامل بالا بودن تورم است. بهگفته او در شرایطی که تأثیر سایر متغیرها را ثابت بدانیم، میزان رضایت مردم یک کشور از وضعیت اقتصادی زمانی به اوج میرسد که شاهد یک رشد اقتصادی قوی، نرخ بیکاری و تورم پایین و نرخ بهره کم باشیم.
استیو هانکه در رابطه با رتبه ایران در شاخص فلاکت طبق شاخص تعدیل یافته فلاکت گفت: در بین ۱۵۶کشور رتبهبندی شده، ایران در رده هشتم قرار میگیرد. بالاترین میزان فلاکت اقتصادی هم مربوط به کشورهای ونزوئلا، لبنان، زیمبابوه، سودان، سوریه، آرژانتین و ترکیه است.
