بازی هماهنگ دلار و بورس

_ روزنامه رسالت نوشت: رشد قیمت دلار هر بازاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بازار سرمایه هم از این قاعده مستثنی نیست و به اعتقاد بیشتر تحلیلگران، افزایش قیمت دلار بر ارزش سهام شرکت‌های بورسی تأثیر مستقیم گذاشته است. طی ۸ سال گذشته، شرکت‌های بورسی زیادی وارد بازار شدند که از نرخ دلار تأثیر می‌پذیرند و در این میان شرکت‌هایی که درآمد ارزی دارند یا قیمت کالا‌های آن‌ها با قیمت‌های جهانی تعیین می‌شوند، تأثیر پذیری بیشتری از نرخ دلار پیدا می‌کنند که شامل شرکت‌های معدنی، فلزی و پتروشیمی می‌شود. اگرچه ارز نیمایی مبنای تأثیر بر درآمد‌های ارزی شرکت‌های صادراتی است و همچنان نرخ آن از بازار آزاد کمتر است، اما همسو با افزایش قیمت دلار در بازار آزاد، سود شرکت‌های صادراتی یا صنایعی که بر اساس عرضه و تقاضای جهانی قیمت گذاری می‌شوند و صادرات محور هستند و افزایش نرخ ارز برای آن‌ها مزیت صادراتی محسوب می‌شود هم افزایش پیدا کرده است.

با توجه به همبستگی نرخ ارز و بازار سهام در داخل با رشد نرخ ارز، فقط شرکت‌های بزرگ نیستند که تحت تأثیر قرار می‌گیرند بلکه تمام بنگاه‌ها اثرپذیر خواهند بود. این اثرگذاری تا  بدان جاست که به نظر بعضی از فعالان و کارشناسان بازار اگر دلار به رشد قیمت خود ادامه دهد و تا ۳۰ هزار تومان هم برسد، در کنار رشد نقدینگی و تورم بالا دستیابی شاخص به دو میلیون واحد دور از ذهن نخواهد بود. نرخ ارز رابطه مستقیمی با تورم دارد و قیمت کالا‌های داخلی همانند کالا‌های صادراتی با افزایش روبه رو می‌شود؛ بنابراین علاوه بر شرکت‌های صادرات محور و دارای درآمد ارزی، شرکت‌های دارای درآمد ریالی هم با افزایش قیمت محصولات مواجه می‌شوند که در نهایت سود این قبیل شرکت‌ها را نیز بالا می‌برد. اکنون با توجه به تجربه تاریخی تأثیرگذاری نوسان نرخ دلار بر بازار سهام باید منتظر ماند و دید آیا این افزایش نرخ ارز و بالطبع رشد سهام شرکت‌های بورسی تداوم خواهد داشت یا سرنوشت دیگری برای دلار و بازار سهام رقم خواهد خورد؟

رشد بازار سهام نسبت به نرخ ارز عقب‌تر است

علیرضا کدیور، کارشناس بازار سرمایه درباره تأثیرپذیری شرکت‌های بورسی از گرانی دلار گفت: با رشد نرخ ارز سه اتفاق برای شرکت‌های بورسی رخ می‌دهد، اول اینکه شرکت‌هایی که محصولات خود را صادر می‌کنند و یا در داخل بر اساس نرخ‌های جهانی قیمت گذاری می‌کنند مانند شرکت‌های معدنی و پتروشیمی همسو با افزایش نرخ ارز، قیمت محصولات آن‌ها هم بالا می‌رود و در نهایت سود درآمد و سود خالص آن‌ها افزایش پیدا می‌کند.

وی اضافه کرد: افزایش نرخ ارز در میان مدت و بلندمدت تورم ایجاد می‌کند و قیمت محصولات داخلی را بالا می‌برد در نتیجه شرکت‌های بورسی هم که صادرکننده نیستند و محصولات خود را در داخل به فروش می‌رسانند، با افزایش نرخ دلار سود بیشتری کسب می‌کنند.

همچنین اثر دیگری که رشد قیمت دلار بر شرکت‌های بورسی می‌گذارد، افزایش ارزش دارایی آن‌ها مانند زمین، ساختمان و تجهیزات است که به این واسطه قیمت سهام شرکت‌ها رشد پیدا می‌کند.

کدیور با اشاره به اینکه هر عامل تورم زا در اقتصاد کشور به رشد همه دارایی‌ها از جمله سهام می‌تواند منجر شود، افزود: منظور ما از افزایش نرخ ارز در این برهه افزایش پایدار است نه اینکه رشد قیمتی داشته باشد، اما بعد از مدتی افت پیدا کند. این تحلیلگر بورس رشد بازار سرمایه را نسبت به نرخ دلار کمتر عنوان کرد و گفت: با توجه به افتی که شاخص طی یک سال گذشته داشته است و از مردادماه سال گذشته تا خردادماه امسال به طور دائم شاهد افت بازار بودیم، رشد بازار سهام در مقایسه با سایر دارایی‌ها نسبت به نرخ ارز عقب‌تر است و در صورتی‌که نرخ ارز در همین نقطه بماند و یا افزایش پیدا کند باز هم شاهد رشد شاخص سهام خواهیم بود.

رشد هیجانی شرکت‌های بورسی در پی افزایش دلار

فرهاد جوانمردی، کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه شرکت‌های به اصطلاح دلاری مانند شرکت‌های صادرات محور در بورس بر اساس نرخ سامانه نیما فعالیت می‌کنند، گفت: ارز نیمایی اکنون در مرز ۲۳ هزار تومان قرار دارد که افزایش معناداری با نرخ دلار بازار آزاد دارد، بنابراین افزایش نرخ دلار به معنای واقعی زمانی در شرکت‌ها نمایان می‌شود که نرخ نیمایی هم رشد پیدا کرده باشد، درحالی‌که نرخ نیمایی افزایشی نداشته است.

وی ادامه داد: افزایش نرخ دلار در بازار آزاد باعث شد نماد‌ها و صنایع دلار محور به خصوص پتروشیمی ها، پالایشی‌ها و فولادی‌ها در یک ماه اخیر رشد قابل توجهی پیدا کنند، درنتیجه شاید بتوان رشد شرکت‌های بورسی را با توجه به عدم رشد ارز نیمایی، تا قسمتی هیجانی عنوان کرد. در این شرایط سودآوری شرکت‌ها افزایش معناداری پیدا نخواهد کرد مگر اینکه بازار سرمایه منتظر باشد تا ارز نیمایی خود را به نرخ ارز آزاد نزدیک کند که این اتفاق در ماه‌های اخیر رخ نداده و ارز نیمایی در مرز ۲۳ هزار تومان ثابت مانده است.

جوانمردی با اشاره به شرکت‌های برنده و بازنده افزایش نرخ دلار گفت: نماد‌های ریالی که به صورت مستقیم با نرخ دلار ارتباط ندارند مانند شرکت‌های بانکی و خودرویی از این رشد عقب مانده اند و شرکت‌های صادرات محورو دارای درآمد ارزی برنده افزایش اخیر نرخ دلار هستند. این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه اکنون ارزش برخی از نماد‌های پتروشیمی از سقف تاریخی خود در شهریور سال گذشته ۲۰ تا ۳۰ درصد بالاتر هستند، افزود: این مسئله می‌تواند ترسی را برای بازار ایجاد کند، زیرا درصورتی‌که سودآوری این شرکت‌ها تجدیدپذیر باشد مشکلی در بازار ایجاد نخواهد شد، اما بعضی از سودآوری‌ها قابلیت تکرار پذیری ندارند، ولی ارزش بازار آن‌ها را رشد داده است. چنانچه این شرکت‌ها دچار افت شوند، می‌توانند باعث نوسان در همه بازار گردند.

وی تصریح کرد: اگر دولت بتواند نرخ ارز را کاهش دهد و این افت به صورت پایدار باقی بماند، شاهد کاهش ارزش نماد‌های دلار محور و رشد نماد‌های ریالی خواهیم بود، ولی این روند نمی‌تواند افت زیادی را در شاخص ایجاد کند، اما می‌تواند رشد آن را تا حد زیادی متوقف کند.

جوانمردی در پایان با اشاره به ادامه همبستگی نرخ ارز و بازار سهام بیان کرد: با توجه به این که درآمد ارزی شرکت‌های صادرات محور با نرخ نیمایی تعیین می‌شود باید از این نرخ تأثیر بپذیرند، اما همه بازار‌ها از جمله بازار سهام از نرخ دلار در بازار آزاد تأثیر مستقیم می‌گیرند و اثر آن به صورت احساسی بر همه بازار‌ها مشاهده شود درحالی‌که باید بپذیریم بالا رفتن شاخص بازار سرمایه ارتباط منطقی با افزایش و بهبود عملکرد شرکت‌ها دارد و نباید وابستگی با نرخ دلار آزاد داشته باشد.