ثبت راه‌آهن سراسری ایران در یونسکو از زبان سفیر ایران در پرتغال

ثبت جهانی راه آهن ملی ایران
یک افتخار ملی دیگر: راه‌آهن سراسری ایران به عنوان بیست و پنجمین میراث جهانی آن در فهرست میراث ملموس جهانی یونسکو ثبت شد.

یک نکته تاریخی: کنسرسیومی با مسئولیت شرکت دانمارکی کامپساکس (اکنون کووی) و متشکل از شرکت‌های آلمانی، سوئیسی و سوئدی طبق قراردادی ۵ ساله با دولت ایران، راه آهن سراسری شمال- جنوب را احداث کردند. هزینه این پروژه بزرگ ملی از محل مالیات بر قند و شکر تامین شد. مراسم افتتاحیه راه آهن در ۱۹۳۸میلادی برگزار شد.

در زمان مسئولیت سفارت ایران در دانمارک پیگیر سوابق پروژه احداث راه آهن سراسری شمال-جنوب در آرشیو شرکت کووی شدم و از این آرشیو بازدید کردم. بعداً که مسئولیت مرکز اسناد وزارت خارجه را بر عهده گرفتم، دسترسی به این آرشیو را با جدیت پیگیری کردم.

خوشبختانه با مساعدت همکارانم در سفارت ایران و مسئولین شرکت کووی در قالب پروژه‌ای مشترک موفق شدیم بیش از ۶ هزار قطعه عکس، اسناد و نقشه‌ها و چندین فیلم تاریخی منحصر به فرد از مراحل احداث راه آهن سراسری در دهه ۱۹۳۰ و زندگی اجتماعی و میراث فرهنگی مردم ایران در مسیر راه آهن شمال- جنوب را در آرشیو شرکت کووی شناسایی و به صورت دیجیتال کپی برداری کنیم.

اکنون نسخه‌ای از این میراث آرشیوی ارزشمند در مرکز اسناد وزارت خارجه ایران در دسترس پژوهشگران قرار دارد. بخش‌های از این آرشیو برای مطالعه و مستندسازی در اختیار مسئولین پرونده ثبت جهانی راه آهن نیز قرار گرفت.

بخشی از فیلم موجود در آرشیو شرکت کووی از مراحل احداث راه آهن سراسری در دهه ۱۹۳۰ که برای اولین بار دیده می‌شود. زحمات طاقت فرسای کارگران ایرانی سند افتخار این پروژه ملی است. قسمت بسیار مشکل پروژه پل ورسک است که مراحل ساخت آن در فیلم کاملا مشهود است.