دست خالی کوشنر از سفر به منطقه؛ مصالحه قطر و عربستان چقدر امکان پذیر است؟

– «جرد کوشنر»، داماد و مشاور «دونالد ترامپ»، رییس جمهور آمریکا، پس از سفر کوتاه به عربستان و قطر به منظور حل دستکم بخشی از بحران خلیج فارس در روز‌های پایانی حضور ترامپ در کاخ سفید، با دست خالی به «واشنگتن» بازگشت.

 

«ریسپانسیبل استیت کرفت» در یادداشتی به آخرین سفر رسمی کوشنر به همراه «آوی برکوویتز»، نماینده ویژه کاخ سفید در مذاکرات بین المللی و «برایان هوک»، نماینده سابق وزارت خارجه آمریکا در امور ایران و دیدارش با «محمد بن سلمان»، ولیعهد عربستان و «تمیم بن حمد آل ثانی»، امیر قطر اشاره کرده و نوشت «رسانه‌ها از جمله بلومبرگ و الجزیره این دیدار‌ها را مبنای توافق اولیه بین عربستان و قطر خوانده و رسانه‌های اجتماعی به گمانه زنی در مورد میانجی گری کویت برای حل بحران خلیج فارس که می‌تواند به انتشار بیانیه‌ای در مورد دسیابی به موفقیت منجر شود، پرداختند.»

 

اما به رغم پیش بینی‌های خوش بینانه، هیچ اعلامیه‌ای در مورد توافق حتی مقدماتی یا غیرمستقیم با هدف پایان دادن یا کاستن از اختلاف ریاض و دوحه منجر نشد. تنها بیانیه را وزیر خارجه کویت با اشاره به مفید و جدی بودن بحث‌ها برای رسیدن به توافق نهایی صادر کرد.

 

«ریسپانسیبل استیت کرفت» در ادامه ضمن اشاره به عدم ارائه جزئیات مذاکرات و احتمال پنهانکاری در مورد اقدام‌های اعتمادساز دوجانبه یا سازوکار‌های حل اختلاف، نشست شورای همکاری خلیج فارس را که در اواخر ماه دسامبر در ریاض برگزار می‌شود، محلی برای آشکار شدن این روند می‌داند؛ چرا که دبیرکلی این شورا در حال حاضر با کویت است.

 

نویسنده یادداشت در ادامه به سفر کوشنر به غرب آسیا اشاره کرده و نوشت «اگر وی خوش بینانه به دنبال حل بحرانی است که در دوره دولت ترامپ به وجود آمده، باید توجه داشته باشد که مبنای مذاکره تامین شروط ۱۳ گانه‌ای است که چهار کشور محاصره کننده برای قطر تعیین کرده اند؛ شروطی که ظاهرا برای رد شدن، طراحی شده اند تا ادعای چهار کشور مبنی بر عدم تمایل قطر برای تعامل با همسایگان توجیه شود.»

به نوشته نویسنده، در مورد دور قبلی مذاکرات در نوامبر ۲۰۱۹ و جولای ۲۰۲۰ نیز خوش بینی‌های مشابهی وجود داشت، اما عدم تمایل امارات سبب شد تا مذاکرات به نتیجه نرسد.

 

باید توجه داشت که اختلاف‌ها بین عربستان و امارات در هفته‌های اخیر بر سر موضوع‌هایی مانند یمن، سیاست نفتی و روابط با ترکیه تشدید شده است؛ ضمن اینکه نشانه‌هایی مبنی بر بروز علائمی از کدورت در روابط بن سلمان و بن زاید مشاهده شده است.

 

یادداشت «ریسپانسیبل استیت کرفت»، می‎گوید «احتمالا فاصله گرفتن امارات از عربستان به دلیل نشان دادن تفاوت با این کشور در چشم جو بایدن است.»

 

این یادداشت می‎افزاید «اما صرف نظر از آنچه که در جلسات پشت در‌های بسته کوشنر اتفاق افتاد، وی اکنون دیگر می‌داند که دیپلماسی به آن آسانی که فکر می‌کرد، نیست و او نمی‌تواند به راحتی وارد مذاکره‌ای شود و توافقی را برای پایان دادن به بحرانی که عمیقا در سیاست منطقه ریشه دارد، امضا کند.»

 

در پایان نویسنده تاکید می‌کند «در حالی که ترامپ تمایل به ادعای موفقیت دیگری در خاورمیانه قبل از ترک کاخ سفید دارد، باید توجه داشته باشد که تصمیم به محاصره قطر در سال ۲۰۱۷ ریشه در حقایقی دارد که در کنار ریاست جمهوری ترامپ به تحقق بحران فعلی منجر شدند و برای دولت بایدن به ارث می‌مانند.»