بحران کسب‌وکارهای خرد زیر ضرب کرونا| امید در ایستگاه بهارستان

- میناسادات سجادی، بیش از ۸ ماه از ورود ویروس منحوس کرونا به کشور می‌گذرد. ویروسی که با ورودش ضربه مهلکی به اقتصاد و صنعت کشور وارد کرد و جمعی را بیکار و خانه نشین ساخت.

 

آن‌طور که آمار «مرکز آمار» نشان می‌دهد، شیوع ویروس کرونا موجب توقف کامل ۳۸ درصد کسب‌وکار‌ها در اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹ شد که البته این عدد در اریبهشت به ۲۱ درصد کاهش یافت. از سوی دیگر در اسفند و فروردین ماه تنها ۲۲ درصد کسب و کار‌ها با تمام ظرفیت به فعالیت خود ادامه دادند که این عدد در اردیبهشت ماه به ۳۴ درصد افزایش یافت. 

 

دولت برای مهار آسیب کرونا بر مشاغل و همینطور کارگران، تصمیم گرفت تسهیلات مختلفی به آن‌ها بدهد  و تصمیم بر این شد ۱۴ شغلی که بیشترین آسیب را از شیوع کرونا دیده‌اند، تسهیلات دریافت کنند. همچنین شاغلانی که به دلیل کرونا شغل خود را از دست داده‌اند نیز مشروط به داشتن بیمه، تحت پوشش بیمه بیکاری قرار گرفتند.

برای بررسی میزان آسیب به کسب و کار‌های خرد به میان تعدادی از کسبه در نقاط مختلف تهران رفتیم و از آنها دربارۀ تأثیر کرونا بر فعالیت‌های روزانه‌شان پرسیدم.

 

مقصد اول ما خیابان امام خمینی(ره) حوالی کوچه مروی بود که با تعدادی از مغازه داران و دستفروشان آن منطقه صحبت کردیم و از آن‌ها درباره آسیبی که از کرونا دیدند پرسیدیم. حین ورود به مغازه کوچکِ فروش انوع شوینده‌های بهداشتی که جوان آستین‌کوتاه‌پوش پشت دَخل ایستاده بود، به این نکته فکر می‌کردم که مواد شوینده نیاز روزانه مردم است پس نباید کرونا به او چندان آسیبی زده باشد، اما صاحب مغازه می‌گفت وضع چندان مناسبی ندارد، میزان فروش‌شان به شدت پایین آمده و نتوانسته حتی اجاره مغازه خود را پرداخت کند.

 

او می‌گوید به دلیل تعطیلی‌ مغازه‌های اطراف، چندان مشتری به مغازه اش مراجعه نمی‌کنند چرا که مواد شوینده را از اطراف خانه‌هایشان هم می‌توانند تهیه کنند و اگر فروش خوبی داشت بخاطر مراجعه مردم به مغازه‌های آن منطقه بود ولی الان، چون دیگر رفت و آمد مردم به بازار همچون دوره پیش از کرونا رونق ندارد او هم فروش خوبی ندارد.

کمی آن طرف‌تر از مغازه شوینده فروشی ابتدای کوچه مروی عطر فروش دستفروشی را می‌بینیم که اتفاقا در همین کوچه در یکی از پاساژ‌ها مغازه کوچکی دارد.  می‌گوید وقتی عطرهایش را سر کوچه پهن می‌کند فروشش بهتر است، اما او هم از شیوع کرونا گلایه دارد و می‌گوید کوچه مروی و بازار در تمام روز‌های سال مملو از جمعیت می‌شد، اما با شیوع این ویروس به طور جدی کسب و کارهایمان آسیب دیده و از تهیه نان شب خود هم ناتوان هستیم چه برسد به آن که بخواهیم سود کنیم.

 

سوار مترو شدیم و ایستگاه میدان ولیعصر(عج) از مترو خارج شدیم. ازابتدای این میدان تا ابتدای خیابان فاطمی دستفروش و مغازه های بسیاری قرار دارد. اولین دستفروشی که می بینیم پشت رگال لباس حضور دارد او می گوید برای مخارج خود به روی فروش شب عید حساب باز کرده بود اما به علت شیوع کرونا مجبور به خانه نشینی شد و اکنون که درحال دستفروشی است به علت متغیر بودن وضعیت آب و هوا اگر باران ببارد مجبور است بساط خود را جمع کند تا آن ها آسیب نبینند.

 

البته سایر مشاغل هم به نسبت آسیب دیده است مثلا کمی بالاتر از میدان ولیعصر(عج) از مدیر یک هتل، درباره وضعیت پذیرش مسافران از زمان شروع شیوع کرونا تا کنون پرسیدیم می گوید ابتدای اسفندماه سال گذشته مسافران شروع به رزرو اتاق کردند اما پس از اعلام رسمی ستاد ملی مبارزه با کرونا مجبور به لغو رزروها خصوصا مسافران خارجی این هتل شدیم او در ادامه اظهار می کند که صنعت گردشگری به هیچ عنوان اوضاع خوبی را در این مدت تجربه نکرده و همچنان وضع برای این صنعت سخت و دشوار است.

 

مشخص است که کرونا از خرد ترین کسب و کارها تا بزرگترین آنان را به گونه ای تحت تاثیر خود قرار داده که برخی از کسب و کارها همچنان نتوانسته همانند دوران پیش از کرونا به شرایط عادی خود باز گردند و با شرایط سختی رو به رو هستند که در این بین قاعدتاً کسی و کارهای خُرد بیشتر آسیب دیده اند.

 

مطابق مصوبه کارگروه مقابله با پیامدهای اقتصادی ناشی از شیوع کرونا، کسب و کارهای آسیب‌دیده از کرونا از ۱۳ خردادماه ثبت نام در سامانه کارا را برای دریافت بیمه بیکاری شروع کرده‌اند و مهلت زمانی تشکیل پرونده و پرداخت تسهیلات به «کسب وکارهای بیمه نشده» تا پایان شهریور و «کسب و کارهای بیمه شده»  تا ۱۵ شهریورماه ۱۳۹۹ تمدید شد. در خصوص خوب یا بد بودن نتیجه پرداخت این گونه وام ها به مشاغل آسیب دیده و راهکار برون رفت از این گونه بحران ها با یک کارشناس اقتصادی پرسش خود را مطرح کردیم. 

 

‌کمال اطهاری کارشناس اقتصادی در خصوص شیوع کرونا و گستردگی آسیب وارده به کسب‌و‌کار‌ها به میزان گفت: برآورد‌ها بدین صورت است که حداقل یک میلیون شغل زیر ضرب مستقیم ویروس کرونا قرارگرفته است و به صورت غیرمستقیم در چنین بحرانی به ۳ میلیون هم این رقم خواهد رسید و این برآورد‌های اعلام شده است.

وی در ادامه افزود: آن چیزی که مشهود است اینکه شدت گیری کرونا چندان دست اقدامات کاملی که مردم هم در پیشگیری از آن انجام دهند نیست و این همان چیزی است که در اروپا هم مجددا با آن حجم از امکانات مجددا آغاز شد. چه از لحاظ اقتصادی و چه از لحاظ پیشگیری باید روش‌ها را کامل‌تر کرد. حفظ و رعایت پروتکل‌های بهداشتی و ضدعفونی مدوام مجموعه تنها می‌تواند شدت بیکاری را کاهش دهد و نمی‌تواند به طور کلی آن را از بین ببرد.

این کارشناس با تاکید بر استفاده درست از زمان کنونی اظهار داشت: شیوع ویروس کرونا و آسیب‌های ایجاد شده هم می‌تواند به نوعی فرصت باشد برای کسانی که در کار آموزش هستند که این دوران بیکاری به بطالت نینجامد. بیکاری به هرصورتی اجتناب ناپذیر است، ولی بطالت نیروی کار قابل جلوگیری است.

اطهاری تصریح کرد: مجموعه سازمان‌های فنی و حرفه‌ای، آموزش و پرورش، بهزیستی، وزارت کار و... می‌بایست نظام آموزشی برای ارتقای نیرو کار فراهم کند و این دوره را به طور نسبی از یک تهدید مطلق به فرصت تبدیل کنند. نیروی کار ایران به دلایل مختلف که یکی از آن‌ها پراکندگی و نبود هم افزایی بین دستگاه‌های آموزشی مهارت آموز بوده تنزل کرده است در صورتی که در کشور‌های جهان سوم نیروی کار را پرورش می‌دهند تا بتوانند فناوری خارجی را جذب کنند.

وی در پایان بیان داشت: همانطور که دانش آموزان از طریق مجازی درحال یادگیری دروس خود هستند. همین شیوه آموزش مجازی را باید به نیرو کار تسری داد و آنان را بپروانند چرا که ما در آینده با مخاطرات زیادی رو‌به‌رو خواهیم شد. هنگامی که می‌خواهند بیمه بیکاری پرداخت کنند مبلغی بالاتر از حداقل بدهند و دریافت آن را مشروط به آموزش دیدن نیرو‌های کار کنند و به آنان انگیزه دهند تا بتوان از تکنولوژی‌های جدید استفاده کرد.

 

با وضعیت موجود و شروع پیک سوم کرونا، صنوف مختلف دوباره به تعطیلی کشیده شدند. از رئیس اتاق اصناف تهران درباره اقدامات صورت گرفته توسط این ارگان پرسیدیم.

 

صنوف باید از همدیگر حمایت کنند 
قاسم نوده فراهانی درباره اقدامات صورت گرفته اتاق اصناف برای مشاغل آسیب دیده به میزان می‌گوید: ما برای آن دست از کسب و کار‌هایی که به اتاق اصناف ارتباط دارند اقداماتی همچون جمع آوری اطلاعات آنان و تبدیل آن به لیست کردیم و این لیست‌ها را به دولت تحویل دادیم تا اقداماتی همچون پرداخت بیمه بیکاری برای آنان صورت گیرد که تا کنون هیچ اقدامی از سوی دولت صورت نگرفته است.

وی در ادامه افزود: خود اتاق اصناف هم اقداماتی انجام داد، اما تنها توانستیم از خود مشاغل و صنوف بخواهیم که در این شرایط یاری دهنده یکدیگر باشند به طور مثال اگر مغازه داری از مغازه دار دیگری چک دارد در این شرایط اگر آن چک وصول نشد کمی صبر کند چرا که شرایط برای همه بد است.

 

علی جدی عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی نیز درباره اقدامات این کمیسون به میزان می‌گوید: قرار است سه شنبه این هفته موضوع رسیدگی به مشاغل آسیب دیده توسط کرونا را با حضور وزیر صمت در کمیسیون بررسی کنیم.