ایران در رتبه نخست مصرف آنتیبیوتیک دنیا/ مقاومت میکروبی میتواند دستاوردهای عظیم پزشکی را به صفر برساند
نشست خبری مدیران دارو و درمان با موضوع مصرف منطقی دارو صبح یکشنبه ۱ آذر در وزارت بهداشت و درمان برگزار شد.
در ابتدا نازیلا یوسفی، سرپرست دفتر نظارت و پایش فرآوردههای سلامت سازمان غذا و دارو درباره پیامدهای خطرناک تجویز و مصرف نادرست داروها، بهویژه آنتیبیوتیکها و سرمها در کشور هشدار داد و گفت: بر اساس گزارشهای سازمان جهانی بهداشت (WHO)، ایران در سال ۲۰۲۲ از منظر مصرف آنتیبیوتیک در جایگاه سوم جهان قرار داشت و بر اساس آخرین گزارشهای سال ۲۰۲۳، کشورمان هماکنون رتبه نخست مصرف آنتیبیوتیک در دنیا را به خود اختصاص داده است. این در حالی است که میزان مصرف در ایران حدود ۳.۵ برابر میانگین جهانی است و حتی از برخی کشورهای آفریقایی نیز فراتر رفته است.
یوسفی ضمن هشدار درباره مصرف دارو بیان کرد: بر اساس دادههای موجود، کل حجم سرم تولید شده در کشور ۲۴۰ میلیون عدد بوده که از این میزان، ۲۲۰ میلیون عدد در داروخانهها توزیع و مصرف شده است. اوج مصرف سرم در کشور همواره در ماه آذر به ثبت میرسد؛ بهطوریکه سرماخوردگیهای فصلی و دلدردها گاه به تجویز و تزریقهای غیرضروری و سنگین منجر میشود که هزینههای گزافی را هم به بیمار و هم به بدنه نظام سلامت تحمیل میکند.
یوسفی با تأکید بر اینکه مصرف نابجای دارو تنها محدود به عوارض اقتصادی نیست، تصریح کرد: تحمیل هزینههای سنگین ساختاری برای وارد کردن سرم به بدن بیمار در شرایطی که امکان آبرسانی خوراکی وجود دارد، سرمایه ملی را هدر میدهد. برای افزایش حتی یک سال به عمر یک انسان در نظام سلامت باید هزینههای کلانی صرف شود، اما با یک تزریق نابجا و بیفایده، دهها سال امید به زندگی یک فرد بهیکباره از بین میرود.
وی افزود: عوارض فردی این رفتار شامل سرکوب قلب، عوارض گوارشی، واکنشهای شدید حساسیتی پوستی، مشکلات گوشی و قلبی است. با این حال، خطر بزرگتر متوجه کل جامعه و نسلهای آینده است.
مقاومت آنتیبیوتیکی؛ تصویر وحشتناکی که خودمان میسازیم
یوسفی تاکید کرد: امروزه در بسیاری از نمونههای آزمایشگاهی در دنیا، مقاومت آنتیبیوتیکی تا ۵۰ درصد مشاهده میشود؛ در حالی که این رقم در آمریکا و اروپا حدود ۱۰ درصد و در برخی مناطق آفریقا حدود ۲۰ درصد است. در ایران نیز درصد قابل توجهی از باکتریها در برابر بیش از ۹۰ درصد آنتیبیوتیکهای در دسترس مقاومت نشان میدهند. این پدیده به این معناست که باکتریهای مقاومشده حتی وارد آب و خاک و محیط زیست شده و زنجیرهای خطرناک ایجاد میکنند.
در ادامه فرشید رضایی، سرپرست دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در اظهاراتی راهبردی از برنامههای جدید کشور برای تقویت نظام مراقبت از مصرف داروهای حیاتی، بهویژه آنتیبیوتیکها و سرمها، خبر داد و گفت: مقابله با مقاومت میکروبی دیگر یک موضوع محدود به محیط بیمارستان نیست، بلکه چرخهای پیچیده در طبیعت، دامپروری و فاضلابها را شامل میشود.
وی افزود: اگر منحنیهای پیشبینی شده برای سالهای ۲۰۳۰ و ۲۰۵۰ در جهان را بررسی کنیم، مقاومت میکروبی میتواند به عامل اول مرگومیر تبدیل شود؛ یعنی سطحی که در حال حاضر سرطان و دیابت با آن رقابت میکنند. ما اکنون در ابتدای این نمودار صعودی هستیم.
رضایی با بیان اینکه مقاومت میکروبی میتواند دستاوردهای عظیم پزشکی قرن اخیر را به صفر برساند، به دو حوزه حساس اشاره کرد: نخست در پیوند اعضا؛ در فرآیند پیوند کبد، کلیه یا مغز استخوان، سیستم دفاعی بیمار باید موقتاً خاموش شود. در نبود آنتیبیوتیکها و داروهای ضدقارچ کارآمد، انجام این جراحیها به دلیل خطر بالای عفونتهای فرصتطلب، عملاً غیرممکن خواهد شد. درمان سرطان که در فرآیند شیمیدرمانی، کنترل سیستم ایمنی بیمار برای مبارزه با تومور، ریسک افزایش عفونت را به همراه دارد. بدون داروهای ضدمیکروبی مؤثر، درمانهای مدرن سرطان با شکست مواجه میشوند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تکنولوژیهای پیشرفته امروزی، جراحیهای بزرگ (مانند جراحی قلب) را از روشهای باز و تهاجمی به روشهای ظریف و کمتهاجمی تبدیل کردهاند. اما این پیشرفتها تنها زمانی کارآمد هستند که بتوان از عفونتهای پس از جراحی جلوگیری کرد؛ موضوعی که در سایه مقاومت میکروبی، به یکی از بزرگترین چالشهای ایمنی بیمار تبدیل شده است.
این خبر در حال تکمیل است...