رونمایی از کتاب «فهرست شهدای ترور کودک ایران»/ سراج: کودکان بیدفاعترین قربانیان اقدامات تروریستی و تجاوزات نظامی هستند
همزمان با روز جهانی کودک، مراسم رونمایی ازکتاب «فهرست شهدای ترور کودک ایران»، روز شنبه، ۳۰ آبان ۱۴۰۵ با حضور ناصر سراج، معاون امور بینالملل قوه قضاییه و دبیر ستاد حقوق بشر، سیدمحمدجواد هاشمینژاد، دبیرکل بنیاد هابیلیان، نماینده مرجع حقوقی کودکان وزارت دادگستری، جان جبور، هماهنگکننده مقیم موقت سازمان ملل و جمعی از خانوادههای شهدای جنگ و ترور در ستاد حقوق بشر برگزار شد.
روز جهانی کودک یادآور مسئولیتی مشترک و جهانی در قبال آینده بشریت است
دبیر ستاد حقوق بشر در ابتدای این مراسم ضمن قدردانی از اقدامهای ارزشمند بنیاد هابیلیان، اظهار کرد: از سال ۱۳۸۴ که این بنیاد فعالیّت خود را آغاز کرد، اقدامات قابل تقدیری در زمینه شناسایی، مستندسازی و معرفی ابعاد جنایات تروریستی و پیگیری حقوق قربانیان این اقدامات، بهویژه جنایات وحشیانه گروهک تروریستی منافقین، انجام داده است. بدون تردید، تلاش برای ثبت حقیقت، شنیدهشدن صدای قربانیان و جلوگیری از فراموشی جنایات تروریستی، مسؤولیتی مهم و ماندگار است. برگزاری چنین نشستهایی نیز فرصتی ارزشمند برای بازخوانی این حقایق و جلب توجه افکار عمومی و نهادهای مسئول به ابعاد انسانی و حقوقی تروریسم است.
وی افزود: امروز گرد هم آمدهایم تا در حاشیه روز جهانی کودک، درباره موضوعی سخن بگوییم که یکی از جدّیترین آزمونهای وجدان انسانی و نظام بینالمللی حقوق بشر است: کودکان و قربانیشدن آنان در نتیجه تروریسم، جنگ و تجاوزات نظامی. روز جهانی کودک صرفا یک مناسبت نمادین در تقویم بینالمللی نیست؛ این روز یادآور مسئولیتی مشترک و جهانی در قبال آینده بشریت است. مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۱۹۵۴، با هدف جلب توجه دولتها و ملتها به رفاه، حمایت و حقوق کودکان، تأسیس روز جهانی کودک را توصیه کرد.
سراج تصریح کرد: فلسفه شکلگیری این روز بر یک اصل بنیادین استوار است: کودک، صرفنظر از ملیّت، نژاد، مذهب، زبان، جنسیّت و موقعیّت اجتماعی، انسانی برخوردار از کرامت ذاتی و حقوق غیرقابل سلب است و به دلیل شرایط خاص جسمی، روانی و اجتماعی خود، نیازمند حمایت و مراقبت ویژه است. اما پرسش اساسی این است: آیا جهان امروز به این فلسفه وفادار مانده است؟ متأسفانه، پاسخ را باید در واقعیتهای تلخ جهان معاصر جستوجو کرد. نظام بینالمللی کنونی، با وجود برخورداری از اسناد متعدد حقوق بشری و سازوکارهای گسترده نظارتی، در حمایت مؤثر از کودکان در بسیاری از مناطق جهان با ناکامی جدی روبهروست.
وی ادامه داد: پر واضح است وقتی از کودکان قربانی اقدامات تروریستی سخن میگوییم، نمیتوانیم تجربه تاریخی ملت ایران را نادیده بگیریم. ایران یکی از کشورهایی است که در دهههای گذشته هزینه سنگینی در مقابله با تروریسم پرداخته است. در این میان، کودکان از جمله بیدفاعترین و مظلومترین قربانیان اقدامات تروریستی و تجاوزات نظامی بودهاند.
بیش از ۴۰۰ نفر از کودکان ایرانی در اقدامات تروریستی منافقین جان خود را از دست دادهاند
دبیر ستاد حقوق بشر تأکید کرد: در حافظه تاریخی ملت ایران، نام کودکانی ثبت شده است که قربانی خشونت و جنایاتی شدند که از سوی گروههای تروریستی به ویژه گروهک تروریستی منافقین و متجاوزان به این سرزمین رقم خورد. در صدر این جنایات، حمله وحشیانه رژیم کودک آمریکا به مدرسه میناب و شهادت ۱۶۸ کودک معصوم و بیگناه قرار دارد؛ کودکانی که باید در محیط امن مدرسه، در حال آموختن و ساختن آینده خود میبودند، اما قربانی جنایتی شدند که خاطره تلخ آن تا همیشه در حافظه جمعی ملت ایران باقی خواهد ماند.
وی همچنین به جنایت لامرد و شهادت رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: جنایاتی چون حمله به سالن ورزشی لامرد و محل اقامت رهبر عظیم الشأن انقلاب اسلامی و به شهادت رسیدن ایشان و برخی از اعضای خانوادهشان، از جمله نوه ۱۴ماهه ایشان، نمونه های دیگری از ابعاد فاجعهبار این تجاوز و مصادیقی از جنایت جنگی است که عمق دشمنی و بیاعتنایی متجاوزان به ابتداییترین اصول انسانی و موازین حقوق بینالمللی بشر و بشردوستانه را آشکار میسازد. ملت ایران این جنایات را فراموش نخواهد کرد و اجازه نخواهد داد نام و یاد قربانیان این تجاوزات به ویژه کودکان معصوم و بی گناه در هیاهوی تحولات سیاسی و ملاحظات قدرتهای جهانی به فراموشی سپرده شود.
معاون امور بین الملل قوه قضاییه در ادامه گفت: وقتی از کودکان قربانی خشونت و تروریسم در ایران سخن میگوییم، نمیتوانیم از جنایات گسترده گروهک تروریستی منافقین علیه مردم ایران، بهویژه زنان و کودکان، چشمپوشی کنیم. این گروهک در دهه ۱۳۶۰، علاوه بر ترور مسئولان و شخصیتهای سیاسی کشور، در موارد متعدد شهروندان عادی، زنان، مردان و کودکان بیگناه را نیز هدف اقدامات تروریستی خود قرار داد. ترورهای کور، بمبگذاری در اماکن عمومی و حمله به شهروندانی که هیچ نقشی در منازعات سیاسی نداشتند، بخشی از کارنامه سیاه این گروهک تروریستی است.
وی افزود: بر اساس آمارهای منتشرشده، از ابتدای دهه ۱۳۶۰ تاکنون بیش از ۴۵۰ زن و دختر ایرانی قربانی اقدامات تروریستی گروهک تروریستی منافقین شده است. همچنین در این آمارها بیش از ۷۶ دختر دانشآموز در گروه سنی ۱۱ تا ۱۸ سال و ۷۷ دختر زیر ۱۰ سال بهعنوان قربانیان این جنایات یاد شده است. شمار کودکان دختر و پسری که در اقدامات تروریستی منافقین جان خود را از دست دادهاند نیز، بیش از ۴۰۰ نفر اعلام شده است.
تروریسم ابتداییترین حق انسانها، یعنی حق حیات و امنیت را هدف قرار میدهد
سراج یادآور شد: برای درک ملموستر ابعاد این جنایات، میتوان به نمونههایی از اقدامات تروریستی این گروهک در سالهای نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی اشاره کرد؛ از جمله شهادت لیلا نوربخش و سید حمید بهشتینژاد، دو کودک بیگناهی که قربانی خشونت کور تروریستی شدند.
وی گفت: شهیده لیلا نوربخش، کودکی دو ساله، متولد سال ۱۳۵۸ در شیراز بود. او در ۲۵ مهرماه ۱۳۶۰، هنگامی که به مناسبت عید سعید غدیر خم همراه خانواده خود برای زیارت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) عازم این مکان مقدس بود، در پی بمبگذاری گروهک منافقین در یک اتوبوس به شهادت رسید. خواهر او، زهرا نوربخش، نیز در همان حادثه بهشدت مجروح شد و با وجود انجام دهها عمل جراحی، هرگز سلامتی کامل خود را به دست نیاورد. این حادثه تنها جان یک کودک را نگرفت، بلکه زندگی و سلامت دیگر اعضای یک خانواده را نیز برای همیشه تحت تأثیر قرار داد.
دبیر ستاد حقوق بشر اضافه کرد: نمونه دیگر، شهادت حجتالاسلام سید حسن بهشتینژاد، از روحانیون فعّال در عرصههای تبلیغی و خدمتگزاران انقلاب اسلامی، به همراه برادرزاده سهسالهاش، سید حمید بهشتینژاد است. این دو در بیستویکم ماه رمضان سال ۱۳۶۰، در مقابل منزل خود در شیراز، هدف اقدام تروریستی اعضای گروهک منافقین قرار گرفتند و به شهادت رسیدند.
وی همچنین تأکید کرد: این نمونهها تنها گوشهای از واقعیت تلخ قربانیشدن کودکان و شهروندان بیگناه ایرانی در اقدامات تروریستی گروهک منافقین است؛ واقعیتی که نشان میدهد تروریسم، فارغ از هرگونه ادعای سیاسی و ایدئولوژیک، چگونه ابتداییترین حق انسانها، یعنی حق حیات و امنیت، را هدف قرار میدهد.
معاون امور بین الملل قوه قضاییه با اشاره به اینکه ثبت و بازخوانی این جنایات، برای پاسداشت حقیقت، احقاق حقوق قربانیان و جلوگیری از تکرار چنین فجایعی ضروری است، افزود: چگونه میتوان کشتار چنین شمار زیادی از کودکان و انسانهای بیگناه را با ادعاهای سیاسی توجیه کرد؟ چگونه سازمانی که مدعی مبارزه برای مردم ایران است، میتواند مسؤولیت چنین جنایاتی علیه همان مردم را انکار کند؟ البته جنایات این گروهک علیه کودکان به کشتار و اقدامات تروریستی محدود نمیشود. بخش دیگری از این پرونده به رفتارهای درونسازمانی منافقین و نقض حقوق بشر و کودکان حتتی در قبال اعضا و خانوادههای آنان نیز بازمیگردد.
وی گفت: از نیمه دهه ۱۳۶۰ و در پی آنچه «انقلاب ایدئولوژیک» در درون این سازمان تروریستی نامیده می شود، سیاستهایی در ساختار این سازمان دنبال شد که به جدایی خانوادهها و کودکان از والدینشان انجامید. براساس گزارشها صدها کودک از خانوادههای خود جدا و به کشورهای اروپایی منتقل شدند.
سراج ادامه داد: بخشی از این کودکان به آلمان فرستاده شدند و بعدها گزارشها و روایتهایی درباره شرایط زندگی آنان، نحوه نگهداری، بهرهکشی و سوءرفتارهای احتمالی مطرح شد که ضرورت بررسی مستقل و دقیق حقوق بشری این موضوعات را نشان میدهد. این موارد، در کنار گزارشهای مربوط به محدودیتهای شدید اعضا در تشکیل خانواده، ازدواج، ارتباط با فرزندان و برخورداری از حقوق اولیه فردی، پرسشهای جدی درباره ساختار و عملکرد این سازمان و میزان پایبندی آن به ابتداییترین حقوق انسانی مطرح میکند.
ستاد حقوق بشر آمادگی دارد زمینه پیگیری مطالبات قربانیان در مجامع ذیربط داخلی و بینالمللی را فراهم آورد
وی تأکید کرد: نکته قابل تأمل آن است که سازمانی با چنین سابقهای از اقدامات تروریستی و نقض حقوق انسانها، امروز در برخی محافل خارجی میکوشد خود را مدافع آزادی، دموکراسی و حقوق بشر معرفی کند. حال آنکه هیچ ادعای سیاسی و هیچ شعار حقوق بشری نمیتواند جایگزین پاسخگویی در برابر قربانیان و خانوادههای آنان شود. گروهک منافقین برای گریز از مسئولیت تاریخی خود، بارها به انکار، تحریف واقعیتها و روایتسازی متوسل شده است؛ اما حقیقت جنایات ارتکابی علیه مردم ایران، با گذشت زمان از میان نمیرود.
دبیر ستاد حقوق بشر در ادامه عنوان کرد: اسناد تاریخی، شهادت خانوادههای قربانیان و حافظه جمعی ملت ایران، همچنان گواه این واقعیتاند. در این میان، رفتار برخی دولتهای غربی در قبال این گروهک نیز بهشدت قابل تأمل و انتقاد است. دولتهایی که خود را مدافع حقوق بشر و مبارزه با تروریسم معرفی میکنند، با ملاحظات و محاسبات سیاسی کوتاهمدت، زمینه فعالیت و تریبونیابی این گروهک را در برخی نهادها و محافل رسمی خود فراهم کردهاند؛ تا جایی که اعضا و حامیان آن امکان حضور در پارلمانها و بهرهمندی از حمایتهای سیاسی را پیدا میکنند.
به گفته وی، چنین رویکردی این پرسش جدّی را مطرح میسازد که چگونه میتوان از مبارزه با تروریسم سخن گفت، اما در عمل برای گروهی با چنین پیشینهای امکان فعالیت و مشروعیتسازی سیاسی فراهم کرد؟
سراج افزود: این رفتار، بار دیگر سیاست دوگانه «تروریسم خوب و تروریسم بد» را آشکار میسازد؛ چنین برخورد ابزاریای با مسئله تروریسم، اعتبار ادعاهای حقوق بشری دولتهای مدعی غربی را زیر سؤال میبرد و نشان میدهد که حقوق بشر، تنها به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی آنان تبدیل شده است. نگرانی جدیتر زمانی شکل میگیرد که این رویکرد به برخی سازوکارهای بینالمللی حقوق بشری نیز راه پیدا میکند؛ سازوکارهایی که فلسفه وجودی آنها باید حقیقتیابی، مستندسازی نقض حقوق بشر و پیگیری مسئولیت ناقضان باشد، نه فراهمکردن زمینه تطهیر سیاسی گروهک های تروریستی. در این زمینه، حضور جاوید رحمان، گزارشگر به اصطلاح ویژه پیشین سازمان ملل، در گردهماییهای مرتبط با گروهک منافقین و مواضع و اظهارات او در این محافل، نمونهای است که از منظر استقلال، بیطرفی و اعتبار سازوکارهای حقوق بشری، نیازمند بررسی و پاسخگویی جدی است.
وی با بیان اینکه بیتردید، اعتبار نظام بینالمللی حقوق بشر در گرو پایبندی به اصولی چون بیطرفی، استقلال و پرهیز از برخوردهای گزینشی است، گفت: نمیتوان از یک سو خواستار پاسخگویی دولتها و گروهها در برابر نقض حقوق بشر بود و از سوی دیگر، در برابر سابقه اقدامات خشونتآمیز و حقوقستیزانه یک گروهک، به دلیل ملاحظات سیاسی سکوت کرد یا زمینه تطهیر آن را فراهم ساخت. مبارزه با تروریسم و دفاع از حقوق بشر، زمانی معنا و اعتبار دارد که بدون معیارهای دوگانه و فارغ از ملاحظات سیاسی دنبال شود.
معاون امور بین الملل قوه قضاییه در ادامه بار دیگر از برگزاری این نشست و بهویژه تلاش برای تدوین و انتشار کتاب مصور «فهرست کودکان شهید قربانی ترور» قدردانی کرد و گفت: بیتردید، گردآوری، ثبت و انتشار اسامی و مشخصات کودکانی که قربانی تروریسم شدهاند، اقدامی ارزشمند و ماندگار در مسیر پاسداشت حقیقت و جلوگیری از فراموشی جنایات تروریستی است. اما اهمیت این اقدام نباید صرفاً به ثبت و مستندسازی محدود بماند. این اسناد باید به پشتوانهای معتبر برای پیگیری حقوقی، دادخواهی و مطالبه پاسخگویی در مراجع و مجامع حقوقی داخلی و بینالمللی تبدیل شوند؛ چراکه ثبت نام و یاد قربانیان، گام نخست است و تحقق عدالت، مستلزم پیگیری مستمر حقوق آنان و خانوادههایشان است.
سراج تاکید کرد: ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران آمادگی کامل دارد تا با همکاری خانوادههای معظّم قربانیان، نهادهای مسئول و ظرفیتهای حقوقی کشور، از این تلاش مستند و ارزشمند حمایت کند و زمینه بهرهگیری از اسناد و شواهد گردآوریشده را برای پیگیری حقوقی و طرح مطالبات قربانیان در مجامع ذیربط داخلی و بینالمللی فراهم آورد. باور داریم که هیچیک از قربانیان تروریسم نباید در گذر زمان به فراموشی سپرده شوند و هیچ عامل یا حامی تروریسمی نباید خود را از پاسخگویی در برابر اعمالش مصون بداند.
گروههای تروریستی که کودکان ایرانی را هدف قرار دادند، تحت حمایت کشورهای اروپایی قرار دارند
سیدمحمدجواد هاشمینژاد، دبیرکل بنیاد هابیلیان در سخنرانی خود گفت: امروز روز جهانی کودک است؛ روزی که در تقویم جهانی به نام کودکان نامگذاری شده تا یادآوری کند که هیچ کودکی نباید قربانی تصمیمهایی شود که در اتاقهای بسته گرفته میشود، اما من امروز در اینجا ایستادهام تا از کودکانی بگویم که نه در تقویم، که در خاک این سرزمین آرمیدهاند؛ کودکانی که حقشان تنها یک چیز بود: زندگی؛ و آن حق، سادهترین و بدیهیترین حق یک انسان، از آنان دریغ شد؛ از سال ۱۳۵۷ تا امروز، ۵۱۴ کودک ایرانی از شیرخوارهای دو ماهه تا کودک دوازدهساله در عملیات تروریستی گروههای مختلف جان باختهاند.
وی با بیان اینکه این عدد، در برابر ۲۳ هزار قربانی ترور در ایران، شاید کوچک به نظر میرسد، اظهار کرد: هر یک از این ۵۱۴ نفر، یک دنیای کامل بود که فرو ریخت و این آمار، حتی کودکانِ دو جنگ اخیر را «هنوز» در خود نگنجانده است؛ کودکانی که در بمبارانها و حملههای تجاوزکارانه اخیر شهید شدند و هنوز نامشان در هیچ فهرستی ثبت نشده است؛ آنها نیز کودک بودند؛ آنها هم حق زندگی داشتند.
هاشمینژاد تصریح کرد: اجازه بدهید از زاویهای دیگر به این ماجرا نگاه کنیم؛ گروههای تروریستی که کودکان ایرانی را هدف قرار دادند امروز در برخی کشورهای خارجی دفاتر فعال دارند، با مقامهای مختلف آن کشورها دیدار میکنند و از حمایتهای مالی و سیاسی برخوردارند؛ قوه قضاییه ایران برای شماری از سران این گروهها اعلان قرمز اینترپل صادر کرده و درخواست استرداد آنان را به کشورهایی، چون بلژیک، آلمان، فرانسه و سوئد ارسال کرده است، اما پاسخ این کشورها چه بوده است؟ سکوت؛ سکوتی که بهشدت بوی پشتیبانی میدهد؛ اینجاست که پرسش اصلی خانوادههای قربانی و فعالان این عرصه از جامعه جهانی آغاز میشود.
دبیرکل بنیاد هابیلیان در ادامه پرسشهایی را مطرح کرد: نمایندگان سازمانهای بینالمللی و نهادهای حقوق بشری، گزارشگران سازمان ملل باید بگویند چرا حقوق کودکان در خاورمیانه، بسته به جغرافیا و سیاست، تغییر میکند؟ چرا کودک در غزه، در یمن، در لبنان و در ایران، وقتی زیر آوار میمانند، برخی آن را «تراژدی انسانی» مینامند و برخی دیگر آن را خسارت جانبی و اجتنابناپذیر؟ چرا خون کودک، رنگ سیاسی به خود میگیرد؟ کنوانسیون حقوق کودک، که دقیقا در چنین روزی در سال ۱۹۸۹ به تصویب رسید، در ماده ۳۸ صراحتا دولتها را موظف کرده است که در زمان درگیریهای مسلحانه، حداکثر اقدامهای حفاظتی را برای کودکان اتخاذ کنند، اما آنچه در سالهای اخیر در خاورمیانه شاهد بودهایم، نه حفاظت، که رهاسازی کامل این اصل است.
وی با اشاره به جنایت مدرسه میناب، اظهار کرد: جنایت هدف قرار دادن کودکان مدرسه میناب که رهاسازی اصل هم نبود؛ انجام متعمدانه یک جنایت بود؛ کودکان یمنی، کودکان غزه، کودکان لبنانی و کودکان ایرانی، قربانی یک معادله سیاسی شدهاند که در آن، جان انسان، یک متغیر وابسته به سیاست و مسائل مانند آن است؛ من از این تریبون، از دولتها و سازمانهای بینالمللی میخواهم که رویکرد دوگانه را کنار بگذارند؛ حمایت از کودکان نمیتواند مشروط به تابعیت، مذهب یا جغرافیا باشد؛ اگر امروز کودک ایرانی قربانی ترور میشود و کودک فلسطینی و یمنی زیر بمباران جان میدهد، و فرداد کودکی در یک نقطه دیگر دنیا براثر جنگ یا اقدام تروریستی جان دهد همگی یک فاجعهاند.
هاشمینژاد تصریح کرد: هیچکدام را نمیتوان توجیه کرد و هیچکدام را نمیتوان نادیده گرفت؛ از نمایندگان محترم سازمان ملل و ستاد حقوق بشر که در این سالن حضور دارند و البته سازمان یونیسف که علیرغم دعوت کتبی، نمایندهای را به این نشست مرتبط با حوزه مأموریتی خود اعزام نکرد، مطالبه مشخصی دارم: آمار کودکان قربانی ترور در ایران را همان ۵۱۴ نفر و کودکان جنگهای اخیر بهصورت رسمی ثبت کنید؛ این آمار، سند تاریخی است؛ اگر ثبت نشود، انکار خواهد شد و اگر انکار شود، راه برای تکرارش هموار میشود؛ما امروز اینجا هستیم تا نگذاریم نام این کودکان در سکوت فراموش شود.
دبیرکل بنیاد هابیلیان همچنین گفت: تدوین کتاب «فهرست شهدای کودک ترور ایران» و رونمایی از آن در این روز، تلاشی مستند برای ادای دین به کودکان مظلوم ترور در ایران و البته پشتیبانی بنیاد هابیلیان از نهادهای دولتی و دیگر سمنها و فعالان حقوق بشری در کشورمان برای حمایت از این این کودکان در مجامع بین المللی از طریق تحقق عدالت درباره جانیان و پشتیبانان آنهاست؛ و سخن آخر با خانوادههای داغدار: شما تنها نیستید. سمنهای، چون ما، هرچند با امکانات محدود، اما با باور به ضرورت تلاش برای تحقق عدالت، در کنار شما ایستادهاند؛ ما از حقوق شما دفاع میکنیم، نه از موضع قدرت، که از موضع انسانیت.
رونمایی از کتاب «فهرست شهدای ترور کودک ایران»
سراج پیش از مراسم رونمایی، گزارشی از وضعیت پیگیری حقوقی جنایتهای جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی ارائه کرد و گفت: نهادها سازمانهای بینالمللی ضمن تایید وقوع جنایت علیه مدرسه میناب بهصورت سربسته و غیرشفاف بدون نام بردن از عامل جنایت آن را محکوم کردند؛ ما حق شهدای مظلوم میناب را از جنایتکاران خواهیم گرفت.
بیشتر بخوانید:
- روز جهانی کودک؛ یادآور فرصتی بینالمللی برای ارزیابی وضعیت حقوق کودکان
- ۱۳ اندیشکده و سمن ایرانی و خارجی بیانیه مشترک صادر کردند
انتهای پیام/