آناهیتا ولیان: دفاع از خانه پدری دفاع از عشق و خاطرات است
سریال «آقای قاضی» به کارگردانی سجاد مهرگان، مجموعهای اجتماعی و حقوقی است که با رویکردی متفاوت به روایت پروندههای قضایی و اختلافات روزمره مردم میپردازد. این مجموعه با بهرهگیری از پروندههای واقعی و الهامگرفتن از مسائل و چالشهای حقوقی جامعه، در هر قسمت داستانی مستقل را به تصویر میکشد. در این ساختار اپیزودیک، افراد با شکایتها و اختلافات مختلف در دادگاه حاضر میشوند و در جریان گفتوگو با قاضی، ابعاد حقوقی، اجتماعی و انسانی پروندههایشان آشکار میشود. استفاده از بازیگران مختلف در هر قسمت و تمرکز بر موقعیتهای ملموس زندگی روزمره، از ویژگیهای اصلی این مجموعه است.
«آقای قاضی» در سه فصل تولید و پخش شده و در طول این مسیر، ضمن حفظ ساختار پروندهمحور خود، تغییراتی در روایت و فضای داستانی را تجربه کرده است. بهزاد خلج در فصلهای نخست با ایفای نقش قاضی به یکی از چهرههای شناختهشده این مجموعه تبدیل شد و در فصل سوم نیز مهدی بهرامبیگی این نقش را بر عهده گرفت. این سریال تلاش میکند در کنار ایجاد فضایی داستانی و سرگرمکننده، مخاطبان را با حقوق شهروندی، قوانین و پیامدهای حقوقی تصمیمها و رفتارهای روزمره آشنا کند. طرح موضوعاتی مانند اختلافات خانوادگی، مسائل ملکی، روابط اجتماعی و حقوق افراد، باعث شده است «آقای قاضی» علاوه بر جنبه نمایشی، کارکردی آموزشی داشته باشد و بستری برای افزایش آگاهی حقوقی مخاطبان فراهم کند.
آناهیتا ولیان، بازیگر سریال «آقای قاضی»، درباره نقشی که در یکی از قسمتهای این مجموعه ایفا کرده است، گفت: نقش من مربوط به شخصیتی به نام «فروغ فروزانفر» بود که در این پرونده با برادرش بر سر خانه پدری اختلاف داشت. پدر آنها شاعر و نویسنده بود و خانهای که از او به یادگار مانده بود، برای دختر خانواده ارزش فرهنگی و عاطفی زیادی داشت. فروغ بر حفظ خانه و خاطراتی که در آن شکل گرفته بود اصرار داشت، در حالی که برادرش به دلیل مشکلات مالی معتقد بود با فوت پدر، آن خانه دیگر صرفاً بخشی از میراث خانوادگی است و او باید بتواند سهم خود را دریافت کند و ملک را به فروش برساند. فروغ اعتقاد داشت فروش خانه به معنای از بین رفتن بخشی از میراث ادبی، فرهنگی و هنری پدرش است. او میخواست خانه را به ثبت ملی برساند تا ارزش تاریخی و فرهنگی آن حفظ شود. در واقع، اختلاف اصلی این دو شخصیت بر سر نگاه متفاوتشان به میراث پدر بود؛ یکی خانه را یک دارایی مالی میدید و دیگری آن را بخشی از هویت، خاطرات و زندگی گذشته خانواده میدانست.
این بازیگر درباره میزان همدلی خود با شخصیت فروغ فروزانفر بیان کرد: نمیخواهم درباره کیفیت بازی خودم قضاوت کنم، ولی احساس شخصیام نسبت به پدرم در اجرای این نقش بسیار کمککننده بود. در صحنهای که آقای بهرامبیگی در نقش قاضی، برگه مربوط به نام پدر را بالا آورد، احساس کردم کاملاً خالی شدهام. آن احساسی که نسبت به پدرم داشتم، باعث شد بتوانم موقعیت شخصیت را درک کنم و حرفهایی را که در آن صحنه بیان میکرد، از درون احساس کنم. همین ارتباط عاطفی با موضوع، کمک کرد تا بتوانم به احساسات فروغ نزدیک شوم و آنها را باورپذیرتر به مخاطب منتقل کنم.
ولیان درباره منابعی که برای شناخت شخصیت و فضای خانوادگی او مورد استفاده قرار داده است، گفت: اگر بخواهم صادقانه بگویم، مصاحبههای خانم لیلی گلستان را گوش کردم تا با فضای خانوادگی و ارتباطات حاکم بر چنین خانوادههایی بیشتر آشنا شوم. برایم مهم بود بدانم در خانوادههایی که با هنر، ادبیات و فضای روشنفکری ارتباط دارند، چه نوع مناسبات و روابطی شکل میگیرد. البته ممکن است فضای خانوادگی آنها چندان شیرین و صمیمی نبوده باشد، ولی از نظر حالوهوای فرهنگی و هنری به فضایی که قرار بود در این قصه به تصویر بکشم، شباهت داشت. مشاهده چند مصاحبه از ایشان کمکم کرد تا شناخت بهتری از این فضا پیدا کنم. مطالعه یا تحقیق خاص دیگری درباره فضای دادگاه و پروندههای مشابه نداشتم.
وی درباره مهمترین چالش خود در اجرای این نقش ادامه داد: در زندگی واقعی برادر بزرگتری ندارم و یکی از مسائلی که باید برای آن به شناخت میرسیدم، درک موقعیتی بود که در آن برادر به دلیل مشکلات مالی بر فروش خانه اصرار دارد. با این حال، چالش اصلیام بیشتر به انتقال احساسات شخصیتم مربوط میشد. میخواستم دفاع فروغ از خانه پدری به شکلی واقعگرایانه نمایش داده شود و مخاطب متوجه شود که این دفاع صرفاً بر سر یک مسئله مالی یا حفظ یک ملک نیست، بلکه ریشه در عشق او به پدر و خاطراتی دارد که از او به یادگار مانده است. تمام تلاشم را کردم تا این احساس را بهدرستی منتقل کنم و نشان بدهم که چرا فروغ تا این اندازه برای حفظ خانه پافشاری میکند.
این بازیگر با اشاره به تفاوت تجربه بازی در یک مجموعه اپیزودیک با سریالهای داستانمحور اظهار کرد: تجربهای که در این پروژه داشتم، به دلیل شیوه فیلمبرداری و اینکه سکانسها معمولاً با تکرارهای زیادی همراه نبودند، برایم حسی شبیه به تئاتر داشت. این شیوه نوعی حس زنده بودن به بازی میداد؛ به این معنا که باید در همان مدت کوتاه، از لحظه حضور در دادگاه تا زمانی که با برادرم وارد بحث میشدم و در نهایت به نقطه پایانی قصه میرسیدم، تمام انرژی و احساس خود را به کار میگرفتم. در چنین ساختاری، تمام کشمکشها و احساسات شخصیت در یک بازه زمانی محدود شکل میگیرد و به نتیجه میرسد. برخلاف سریالهای داستانمحور که ممکن است یک شخصیت در قسمتهای متعدد فرصت رشد و تغییر داشته باشد، در یک قصه اپیزودیک باید در همان مدت کوتاه به شناخت کاملی از شخصیت برسید و مسیر عاطفی او را از ابتدا تا انتها تجربه کنید. این ویژگی برایم جذاب بود؛ چراکه در یک اپیزود، تمام آنچه شخصیت از سر میگذراند، در همان تجربه کوتاه خلاصه و به یک نقطه مشخص منتهی میشود.
ولیان درباره تمهیدات خود برای باورپذیر کردن نقش در فرصت محدود یک قسمت گفت: چند جلسه تمرین و بازخوانی داشتیم و همکاری با دستیار آقای مرادی نیز به من کمک کرد. با این حال، مهمترین عاملی که میتواند به بازیگر در خلق یک شخصیت کمک کند، تصور ذهنی خود اوست. بازیگر باید در ذهنش شخصیت را بسازد، بداند این فرد چه کسی است، چه میخواهد و چه اتفاقاتی او را به موقعیت فعلی رسانده است. شاید برخی بازیگران معتقد باشند که تعداد جلسات تمرین بیشتر میتواند به پختگی نقش کمک کند، ولی برایم تصور ذهنی بسیار کلیدیتر است. اینکه بتوانم شخصیت را در ذهن خودم شکل بدهم، شرایطش را تصور کنم و از نظر عاطفی او را لمس کنم، اهمیت زیادی دارد. وقتی این شناخت در ذهن بازیگر شکل بگیرد، میتواند در همان فرصت کوتاه نیز به شخصیت عمق بدهد و رفتارهای او را باورپذیر اجرا کند.
این بازیگر درباره ارزیابی خود از فصل سوم «آقای قاضی» و تفاوت آن با فصلهای گذشته گفت: با توجه به اینکه خودم در این فصل حضور داشتهام، فصل سوم بسیار موفق بوده است. ممکن است برخی مخاطبان در ابتدا نسبت به تغییرات و فضای جدید مجموعه مقاومت داشته باشند، ولی این فصل عملکرد بسیار خوبی داشته و توانسته مسیر خود را پیدا کند. تغییرات ایجادشده در یک مجموعه تلویزیونی که مخاطبان از قبل با ساختار و شخصیتهای آن آشنا هستند، طبیعتاً ممکن است در ابتدا با واکنشهایی همراه شود، ولی فصل سوم توانسته تجربه موفقی را رقم بزند.
ولیان درباره تأثیر مجموعه «آقای قاضی» بر افزایش آگاهی حقوقی مخاطبان اظهار کرد: این سریال تأثیر بسیار زیادی در افزایش آگاهی حقوقی مردم دارد. زمانی که فصلهای اول را تماشا میکردم، احساس میکردم با مسائل و اتفاقاتی کاملاً واقعی روبهرو هستم. شیوه روایت پروندهها به شکلی است که مخاطب میتواند با فضای دادگاه، روند رسیدگی به اختلافات و مسائل قضایی آشنا شود. این ویژگی یکی از نقاط قوت مجموعه است؛ چراکه مردم در کنار دنبال کردن یک داستان نمایشی، اطلاعاتی درباره حقوق و مسئولیتهای خود به دست میآورند.
وی با اشاره به بازخوردهایی که از مخاطبان دریافت کرده است، گفت: بازخوردهای خوبی از مردم گرفتهام. برای مثال، خانمی به من گفت زمانی که گریههای مرا در این نقش دیده، به یاد پدر خودش افتاده است. چنین واکنشهایی برایم بسیار تأثیرگذار بود؛ چراکه نشان میداد احساسات شخصیت توانسته با تجربههای شخصی مخاطبان ارتباط برقرار کند. بازخوردهایی که درباره اجرایم در نقش دختری که به پدرش وابستگی عاطفی دارد دریافت کردم، برایم اهمیت زیادی داشت. بعضی از دوستانم نیز درباره نکات حقوقی مطرحشده در سریال صحبت میکردند. برای مثال، میگفتند از طریق تماشای این مجموعه متوجه شدهاند که هر فرد تنها میتواند نسبت به یکسوم اموال خود وصیت کند و نمیتواند تمام داراییاش را از طریق وصیت به دیگران واگذار کند. این موضوع برای آنها یک آگاهی حقوقی تازه بود که پیش از تماشای سریال از آن اطلاع نداشتند. وقتی یک اثر نمایشی بتواند چنین اطلاعاتی را به شکل غیرمستقیم به مخاطب منتقل کند، به هدف آموزشی خود نزدیک شده است.
ولیان در پایان، با اشاره به پیام و دغدغه اصلی سریال «آقای قاضی» بیان کرد: پیام اصلی این مجموعه این است که بسیاری از مشکلات و اختلافات میتوانند با گفتوگو، تحلیل درست شرایط و همدلی حل شوند. همیشه لازم نیست مسائل به درگیری و دادگاه کشیده شوند. گاهی افراد به دلیل لجبازی یا ناتوانی در شنیدن حرف یکدیگر، یک اختلاف ساده را پیچیدهتر میکنند، در حالی که اگر با گفتوگو پیش بروند، ممکن است راهحلهای سادهتری پیدا کنند. این سریال تلاش میکند نشان دهد که شناخت حقوق و آگاهی از مسائل قانونی تا چه اندازه در زندگی روزمره اهمیت دارد. در کنار این موضوع، مخاطب با اهمیت گفتوگو و درک متقابل نیز آشنا میشود. یکی از پیامهای مهم مجموعه این است که افراد پیش از آنکه اختلافاتشان به مرحله جدی و قضایی برسد، برای حل مشکلات خود تلاش کنند. در نهایت نیز سریال بر این مفهوم تأکید دارد که حق، در نهایت به صاحب آن میرسد.
انتهای پیام/