مراقبت از نوزاد نارس پس از ترخیص ادامه دارد
به گزارش وبدا، مراقبت از نوزادان نارس، تنها به روزهای بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان (NICU) محدود نمیشود، بلکه حضور مادر، تغذیه با شیر مادر، حمایت تخصصی تیم درمان و پیگیری منظم رشد و تکامل پس از ترخیص، مجموعه اقداماتی هستند که میتوانند در کاهش عوارض نارسی و فراهم کردن زمینه زندگی سالم و طبیعی این کودکان نقش تعیینکنندهای داشته باشند.
حسن بسکابادی، فوقتخصص نوزادان و استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت مراقبتهای تخصصی از این نوزادان اظهار کرد: نوزادان نارس حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد تولدها را در کشورهای مختلف تشکیل میدهند و با پیشرفت دانش پزشکی، بهویژه در حوزه پریناتولوژی و مراقبتهای نوزادی، امکان زنده ماندن نوزادانی که در گذشته شانس بقای کمتری داشتند، افزایش یافته است.
وی افزود: بیماریهای زمینهای مادر مانند دیابت و سایر بیماریهای مزمن، افزایش سن بارداری و برخی روشهای کمکباروری و بارداریهای چندقلویی از عوامل مؤثر در افزایش تولد نوزادان نارس به شمار میروند.
این فوقتخصص نوزادان و عضو هیات علمی دانشگاه با اشاره به آسیبپذیری بیشتر نوزادان با وزن تولد کمتر از ۱۵۰۰ گرم گفت: این گروه حدود سه درصد تولدها را شامل میشوند، اما سهم قابل توجهی، حدود ۵۰ درصد، از مرگومیر نوزادان به آنان اختصاص دارد که نشاندهنده اهمیت مراقبتهای ویژه و تخصصی از این نوزادان است.
نوزاد نارس برای سازگاری با زندگی خارج از رحم به حمایت تخصصی نیاز دارد
بسکابادی با تشریح شرایط جسمانی نوزادان نارس اظهار کرد: این نوزادان پیش از تکامل کامل اندامهای بدن متولد میشوند؛ به همین دلیل، اندامهایی مانند ریه، دستگاه گوارش، مغز و سیستم عصبی آنان هنوز به بلوغ کامل نرسیده و برای سازگاری با محیط خارج از رحم به حمایتهای درمانی و مراقبتی نیاز دارند.
وی ادامه داد: نوزادان نارس ممکن است در ساعات اولیه تولد برای شروع و حفظ تنفس به کمک نیاز داشته باشند و در برخی موارد، استفاده از داروهای تکاملدهنده ریه، حمایت تنفسی و حتی تهویه مکانیکی ضروری است. همچنین به دلیل نارس بودن دستگاه گوارش، دریافت، هضم و جذب مواد غذایی در این نوزادان با دشواری همراه است و تغذیه باید بهتدریج و با روشهای حمایتی، از جمله استفاده از سوند تغذیه، انجام شود.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اهمیت پیشگیری از عفونت در نوزادان نارس افزود: سیستم ایمنی این نوزادان هنوز به تکامل کافی نرسیده است و از سوی دیگر، اقدامات درمانی و استفاده از تجهیزات مراقبتی در بخش NICU میتواند خطر عفونت را افزایش دهد؛ بنابراین رعایت دقیق اصول کنترل عفونت و ارائه مراقبتهای تخصصی در این بخش اهمیت زیادی دارد.
وی مغز و سیستم عصبی مرکزی را از مهمترین بخشهای نیازمند مراقبت در نوزادان نارس دانست و خاطرنشان کرد: بسیاری از مشکلات این نوزادان ناشی از بیماری نیست، بلکه به دلیل ناتمام ماندن روند تکامل و آمادگی نداشتن اندامهای بدن برای زندگی در محیط خارج از رحم ایجاد میشود.
بسکابادی برای توضیح این شرایط گفت: وضعیت نوزاد نارس مانند کودکی است که پیش از گذراندن مراحل آموزشی لازم، ناگهان وارد کلاس بالاتر میشود و هنوز آمادگی لازم برای حضور در آن مرحله را ندارد؛ بنابراین، این نوزاد برای رسیدن به تکامل طبیعی به حمایت و مراقبت بیشتری نیازمند است.
حضور مادر و تغذیه با شیر مادر؛ دو رکن اساسی مراقبت از نوزادان نارس
این فوقتخصص نوزادان با تأکید بر نقش حضور مادر در کنار نوزاد نارس اظهار کرد: این نوزادان ممکن است روزها، هفتهها و حتی ماهها در بخش NICU بستری باشند و حضور مستمر مادر در کنار آنان نقش مهمی در ایجاد آرامش، تنظیم ضربان قلب، بهبود وضعیت تنفس و حفظ دمای بدن نوزاد دارد.
وی افزود: استفاده از شیر مادر، چه شیر مادر خود نوزاد و چه شیر اهدایی بانک شیر، یکی از مهمترین اصول مراقبت از نوزادان نارس است؛ زیرا این نوزادان در بسیاری از موارد تحمل مناسبی نسبت به شیر خشک ندارند و شیر مادر میتواند نقش مؤثری در تغذیه، رشد و کاهش عوارض آنان داشته باشد.
بسکابادی همچنین کنترل درد را از بخشهای مهم مراقبت درمانی این نوزادان دانست و گفت: نوزادان نارس در طول دوره بستری ممکن است بارها تحت اقداماتی مانند نمونهگیری خون، رگگیری و سایر مداخلات درمانی قرار گیرند که میتواند با درد همراه باشد؛ ازاینرو، استفاده از روشهای دارویی و غیردارویی برای کنترل درد و کاهش ناراحتی نوزاد باید بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه نوزادان متولدشده پیش از ۳۴ هفته بارداری، بهویژه نوزادان زیر ۳۲ هفته، معمولاً به مراقبتهای تخصصی در بخش NICU نیاز دارند، اظهار کرد: کنترل قند خون، حفظ دمای مناسب بدن، پیشگیری و درمان سریع عفونتها، بررسی وضعیت مغز با سونوگرافی، ارزیابی عملکرد قلب و کلیه، کنترل تحمل تغذیه و مدیریت زردی از جمله اقدامات ضروری برای حفظ سلامت این نوزادان است.
ترخیص از بیمارستان، پایان مسیر مراقبت از نوزاد نارس نیست
این استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر تداوم مراقبتها پس از ترخیص خاطرنشان کرد: نوزادان نارس پس از خروج از بیمارستان نیز به پیگیریهای منظم پزشکی و ارزیابی رشد و تکامل نیاز دارند. در برخی موارد، انجام کاردرمانی و تمرینهای توانبخشی برای کمک به کسب مهارتهای حرکتی مانند کنترل سر و گردن، غلت زدن، نشستن، چهاردستوپا رفتن و ایستادن ضروری است.
وی بررسی وضعیت بینایی و شنوایی را از دیگر ضرورتهای مراقبت پس از ترخیص برشمرد و افزود: به دلیل تکامل نیافتن کامل چشم در نوزادان نارس، معاینات تخصصی چشمپزشکی و پیگیریهای منظم برای تشخیص و درمان بهموقع مشکلات بینایی اهمیت زیادی دارد. همچنین ارزیابی شنوایی این نوزادان باید بهطور جدی دنبال شود تا در صورت وجود اختلال، اقدامات درمانی و توانبخشی لازم پیش از ایجاد مشکلات گفتاری و زبانی انجام شود.
بسکابادی با اشاره به اهمیت پایش شاخصهای رشد نوزادان نارس گفت: اندازهگیری منظم وزن، قد و دور سر و مقایسه آن با منحنیهای استاندارد رشد، از اقدامات ضروری در پیگیری وضعیت این کودکان است. همچنین ارزیابی تکامل از طریق ابزارهایی مانند آزمون ASQ و آزمونهای استانداردی نظیر بیلی و دنور، به شناسایی تأخیرهای تکاملی و تعیین زمان مناسب برای مداخلات درمانی کمک میکند.
مراقبت تیمی و هماهنگ؛ پشتوانه رشد و سلامت نوزادان نارس
این فوقتخصص نوزادان با تأکید بر نقش همکاری تیم درمانی در بهبود پیامدهای سلامت نوزادان نارس اظهار کرد: مراقبت از این نوزادان نیازمند حضور تیم پرستاری توانمند است که بهصورت شبانهروزی از آنان حمایت کند و در کنار آن، مادر را نیز از نظر آموزشی و روانی مورد توجه قرار دهد تا با شرایط نوزاد، مشکلات احتمالی و شیوه مراقبت از او آشنا شود و آمادگی لازم برای همراهی در روند درمان را پیدا کند.
وی افزود: در کنار تیم پرستاری، حضور تیم پزشکی متخصص و توانمند برای ارائه مراقبتهای اصولی و متناسب با شرایط هر نوزاد ضروری است. هدف نهایی این مراقبتها، کاهش عوارض نارسی و فراهم کردن شرایطی است که این کودکان بتوانند در آینده زندگی سالم و تا حد امکان طبیعی داشته باشند.
بسکابادی هماهنگی میان بخشهای مختلف درمانی را نیز ضروری دانست و خاطرنشان کرد: دستیابی به این هدف مستلزم همکاری یکپارچه متخصصان زنان و زایمان، تیم اتاق زایمان، گروه مامایی، گروه پرستاری، مادر نوزاد و تیم پزشکی نوزادان است تا همه اعضا در قالب یک تیم منسجم و با هدف مشترک فعالیت کنند.
وی ادامه داد: پیگیری مستمر روند رشد، تکامل و وضعیت سیستم عصبی این کودکان پس از تولد و ترخیص نیز نقش مهمی در شناسایی بهموقع مشکلات و انجام مداخلات لازم دارد.
این استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با اشاره به اینکه بسیاری از نوزادان نارس در صورت دریافت مراقبتهای مناسب، طی دو تا سه سال نخست زندگی از نظر بسیاری از شاخصهای رشد و تکامل به همسالان خود نزدیک میشوند، تأکید کرد: نوزادان نارس در ساعات و روزهای نخست تولد آسیبپذیری بیشتری دارند و به مراقبتهای تخصصی و مستمر نیازمندند.
انتهای پیام/