«فرمانده هرمز»، نگاهی به دوران فعالیت حرفهای شهید تنگسیری
مستند «فرمانده هرمز» به رخدادهای نظامی دوران فرماندهی دریابان شهید علیرضا تنگسیری در نیروی دریایی سپاه و شیوه مواجهه او با ایالات متحده آمریکا میپردازد. این فیلم در کنار مرور رویدادهای آن دوره، راهبردهای رهبر شهید انقلاب اسلامی برای توسعه و تقویت نیروی دریایی سپاه را بررسی میکند؛ راهبردهایی از جمله متحرکسازی، اقیانوسیشدن و بهرهگیری از ظرفیت تنگه هرمز بهعنوان یک ابزار دفاعی در برابر تهدیدهای فرامنطقهای، بهویژه آمریکا.
داوود مرادیان، کارگردان این مستند، در گفتوگو با میزان درباره سابقه آشنایی خود با نیروی دریایی سپاه و شکلگیری ایده فیلم گفت: از سال ۱۳۸۶ با نیروی دریایی آشنا هستم و در این سالها بارها به آنجا رفتوآمد داشتهام و فعالیتهای این مجموعه را از نزدیک دنبال کردهام. پس از آنکه در سال ۱۳۹۷ فرماندهی نیروی دریایی سپاه به شهید تنگسیری سپرده شد، ارتباط و حضور من در این مجموعه ادامه پیدا کرد. در آن دوره، بعضی مواجههها و رویدادهای دریایی در رسانهها بازتاب پیدا میکردند و بعضی دیگر کمتر دیده میشدند، اما من از نزدیک شاهد فعالیتها بودم و روند اتفاقات را دنبال میکردم.
کارگردان مجموعه «آزرم» با اشاره به تفاوت رویکرد شهید تنگسیری قبل و بعد از رسیدن به فرماندهی افزود: قبل از فرماندهی، شهید تنگسیری کمتر درباره تقابل ایران و آمریکا در خلیج فارس صحبت میکرد و مسئولیت طرح این موضوعات بیشتر بر عهده آقای فدوی، فرمانده نیروی دریایی سپاه بود. خود شهید عمدتاً درباره تجربهها و تاریخ دفاع مقدس صحبت میکرد. به همین دلیل، وقتی فرماندهی را بر عهده گرفت، برای من این پرسش مطرح بود که چگونه قرار است درباره مواجهه ایران و آمریکا در خلیج فارس سخن بگوید و این مسئولیت را پیش ببرد. همین تغییر موقعیت و مسئولیت، برای من موضوعی قابل تأمل و پیگیری بود.
نویسنده کتاب «دوربین بازی» درباره تصمیم خود برای ساخت فیلم پس از شهادت تنگسیری توضیح داد: بعد از شهادت فرمانده، یادداشتها و تصاویر من برای ساخت مستند آماده بود. تصور میکردم بسیاری از فیلمسازان به سراغ زندگینامه، دوران جوانی و مسیر زندگی او بروند، اما انتخاب من مقطع فرماندهی و نوع مواجهه او با مسائل و درگیریهای نظامی بود. من مصاحبهای اختصاصی با خود شهید تنگسیری داشتم که در آن درباره دوران فرماندهی، مسئولیتها و درگیریهای نظامی صحبت میکند. علاوه بر این، رویدادهای آن دوره را ثبت کرده بودم و این تصاویر و گفتوگوها امکان روایت دقیقتری از آن مقطع را فراهم میکرد.
این مستندساز درباره ساختار روایی «فرمانده هرمز» گفت: فیلم با رویکردی ژورنالیستی و بهصورت خطی پیش میرود. روایت از آغاز فرماندهی شهید تنگسیری شروع میشود و رویدادها به ترتیب وقوع و بهصورت پیوسته دنبال میشوند. در آن سالها اخبار مربوط به فعالیتهای فرماندهی و تغییر تاکتیکهای نیروی دریایی بهصورت پراکنده منتشر میشد، اما مستند تلاش میکند ارتباط میان این اتفاقات را روشن کند و روابط علت و معلولی آنها را نشان دهد. در واقع، موضوعاتی مانند راهبردهای دریایی و ظرفیت تنگه هرمز در فیلم در پیوند با یکدیگر و در بستر تحولات آن دوره روایت میشوند.
او درباره چالشهای ساخت مستند توضیح داد: در این مسیر با چالش خاصی مواجه نبودم؛ چون از قبل با مسائل نظامی آشنایی داشتم و ارتباط نزدیکی با این حوزه برقرار کرده بودم. وقتی کارگردان شناخت و تجربه کافی از موضوع داشته باشد، بهتر میتواند مسیر تولید را مدیریت کند. به همین دلیل دشواری ویژهای در روند ساخت نداشتیم و توانستیم تصاویر خاصی را ثبت کنیم. فیلم اثری جذاب و پرریتم است.
این مستندساز درباره مخاطبان مستند تأکید کرد: مخاطب این فیلم عام است و هر فردی با هر سطحی از سواد و از هر گروه سنی و اجتماعی میتواند آن را تماشا کند. «فرمانده هرمز» اثری شعاری نیست، بلکه یک پرتره نظامی است؛ پرتره فرماندهای قهرمان، دغدغهمند و نگران که هم شکست را تجربه کرده و هم پیروزی را. در مقطعی از مبارزه با آمریکا بخشی از راهبردهای ما در دریا شکست خورده. برای من مهم بود که این ابعاد و فراز و فرودها در روایت شخصیت او دیده شود؛ به همین دلیل تلاش کردم فیلم صرفاً به ستایش یک فرمانده محدود نماند و تصویری از تجربهها و مواجهههای او ارائه دهد.
مرادیان در پایان، درباره جایگاه جشنواره سینماحقیقت گفت: به نظر من سینماحقیقت تنها جشنواره حرفهای سینمای مستند در کشور است و در برگزاری آن، زمانبندی و مکان نمایش آثار اهمیت زیادی دارد. امسال جشنواره در شرایطی برگزار میشود که موضوع تنگه هرمز و تحولات و درگیریهای خلیج فارس اهمیت ویژهای پیدا کرده است؛ بنابراین نمایش چنین فیلمهایی میتواند برای مخاطبان قابل توجه باشد. امروز مردم به دنبال تماشای مستند هستند و حتی شبکههای خبری خارجی مانند بیبیسی هم فعالیت خود را به انتشار خبر محدود نمیکنند و به مستندسازی روی میآورند. مستند امکان پرداخت عمیقتر به موضوعات را فراهم میکند و میتواند بر ذهنیت و نگاه جامعه تأثیر بگذارد.
عوامل مستند «فرمانده هرمز» عبارتند از نویسنده و کارگردان: داوود مرادیان؛ تهیهکنندگان: داوود مرادیان و میثم کریمی؛ مدیران تولید: بشیر ادهمی و رضا دشتی؛ مدیران تصویربرداری: حسین قنبری و علی حیدری؛ تدوین: ارمیا مرادیان؛ صداگذاری: محمد پارسانی.
«فرمانده هرمز» محصول گروه مستند بنیاد فرهنگی روایت فتح و متقاضی حضور در بیستمین جشنواره بینالمللی سینماحقیقت است.
بیستمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» به دبیری محمد حمیدیمقدم، از ۱۸ تا ۲۴ آذرماه ۱۴۰۵ در پردیس سینمایی ملت برگزار میشود.
انتهای پیام/