بدرقه هنرمندی که رد پایش بر صحنه هنر ماندگار است/ آخرین وداع با کوروش زارعی

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، آیین بدرقه زنده‌یاد کوروش زارعی، بازیگر و کارگردان تئاتر و مدیر سابق مرکز هنر‌های نمایشی سوره، صبح روز سه‌شنبه ۱۹ آبان‌ماه ۱۴۰۵ با اجرای نجم‌الدین شریعتی و حضور جمعی از مسئولان فرهنگی و هنری، هنرمندان، علاقه‌مندان و خانواده این هنرمند در محوطه حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار شد.

در این مراسم حجت‌الاسلام محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، محمدمهدی دادمان رئیس حوزه هنری، پیمان جبلی رئیس سازمان صداوسیما، نیکنام حسینی‌پور مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت سیزدهم، محمد اله‌یاری فومنی مدیرعامل صندوق اعتباری هنر، امیرحسین شفیعی مدیر مرکز هنر‌های نمایشی سوره، اتابک نادری مدیرکل هنر‌های نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، رضا بصیرت مدیرعامل انجمن هنر‌های نمایشی، حمیدرضا جعفریان رئیس سازمان سینمایی سوره، حمیدرضا نوربخش مدیرعامل خانه موسیقی ایران، ایوب آقاخانی دبیر چهل‌وپنجمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، داود فتحعلی‌بیگی، حسین پارسایی، انوش معظمی، میرطاهر مظلومی، آرزو افشار، سیروس همتی، خیرالله تقیانی‌پور، ابراهیم حسینی، رضا مردانی، رضا مهدوی و... حضور داشتند.

پیش از آغاز رسمی مراسم، پیکر زنده‌یاد کوروش زارعی به تالار اندیشه حوزه هنری منتقل شد و هنرمندان حاضر با نوحه‌خوانی و اجرای موسیقی با این هنرمند فقید وداع کردند.

این مراسم با قرائت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز شد. همچنین در ادامه، ویدئویی از بخش‌هایی از بازی‌های کوروش زارعی و اظهارنظر هنرمندان درباره شخصیت و فعالیت‌های هنری او برای حاضران پخش شد.

قمی: میراث هنری کوروش زارعی باید در میدان تئاتر زنده بماند

در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، با اشاره به شخصیت قرآنی و ویژگی‌های اخلاقی این هنرمند اظهار کرد: کوروش زارعی خادم قرآن بود؛ هنرمندی قرآنی، جهادی، انقلابی، مکتبی و متعهد. بسیاری به‌واسطه آغوش گشوده او احساس برادری با او داشتند و زارعی برای بسیاری از شما خاطراتی بی‌بدیل ساخته است.

قمی با یادآوری خاطرات خود از همراهی با زارعی در سفر به عراق افزود: در سفر به بصره، استقبال مردم عراق از او به‌عنوان هنرمندی بین‌المللی بسیار چشمگیر بود. همان‌جا می‌شد تواضع زنده‌یاد زارعی را دید و رفتار متواضعانه‌اش به‌روشنی نمایان بود.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به دیدار‌های خود با این هنرمند فقید عنوان کرد: هر زمان که کوروش زارعی نزد من می‌آمد، با عزت نفس می‌گفت خواسته‌ای ندارم و برای درد دل آمده‌ام. یکی از دغدغه‌های او کم‌توجهی به بانوان در حوزه هنر بود. او در عرصه تئاتر که هنر مادر است و ظرفیت‌های ارزشمندی دارد، برای تقویت نگاه بین‌المللی به مردم ایران و منطقه و همچنین فعالیت جدی در حوزه مقاومت تلاش بسیاری می‌کرد.

او ادامه داد: زارعی اهل حرف و اندیشه بود؛ پیگیر، دلسوز و مدیری توانمند که تشریفاتی عمل نمی‌کرد. هیچ مانعی نمی‌توانست سد راهش شود و هرگاه کاری را به سرانجام می‌رساند، از انجام آن ذوق می‌کرد. او در بزنگاه‌های لازم اهل هزینه دادن بود و در کنار این ویژگی‌ها، ادب، تواضع و اخلاص را نیز در شخصیت خود جمع کرده بود.

قمی با اشاره به روز‌های پایانی زندگی این هنرمند اظهار داشت: کوروش زارعی در این روز‌ها با صلابت درد کشید و ذکر حق بر زبان داشت. او به‌جای شکایت از شرایط و رنج‌های خود، از افق پیش رو سخن می‌گفت و هیچ‌گاه اهل شکوائیه نبود.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در پایان با تأکید بر ضرورت پاسداشت میراث هنری زارعی گفت: هنرمندانی مانند او کم‌شمارند و امیدوارم قدردان تلاش‌هایش باشیم. از تلاش‌های او جوانه‌هایی به‌صورت مستمر و مکرر خواهد رویید و امیدوارم پرچمی که برافراشت، همچنان برافراشته بماند.

پیمان جبلی: کوروش زارعی مصداق روشن هنرمند مسئول و متعهد بود

پیمان جبلی رئیس سازمان صداوسیما در آیین بدرقه زنده‌یاد کوروش زارعی، ضمن تسلیت درگذشت این هنرمند اظهار کرد: مرحوم زارعی مصداق روشن و بارز هنرمند مسئول، متعهد و وظیفه‌شناس بود. هنر قدرت است و قدرت مسئولیت می‌آورد. هنرمندی که به توانمندی خود و قدرت اثرگذاری هنر واقف باشد و این توانایی را در مسیر مسئولیت‌های اجتماعی، آرمان‌ها و باور‌های خود قرار دهد، هنرمندی مسئول است.

جبلی ادامه داد: هنرمندی که قدرت هدایت، نفوذ و تأثیرگذاری بر افکار عمومی را به رسمیت بشناسد و از این ظرفیت در مسیر ارزش‌های اعتقادی، باورها، انگیزه‌ها و آرمان‌های ملی و انقلابی استفاده کند، هنرمندی مسئول شناخته می‌شود؛ حتی اگر برای پایبندی به باور‌ها و مسئولیت اجتماعی خود، فرصت‌های مادی بسیاری را از دست بدهد و بر مواضعش مقاومت کند. هنرمندی که زمانه خود را به‌درستی بشناسد و در بزنگاه‌های تاریخی حضور فعال داشته باشد، هنرمندی مسئولیت‌شناس و متعهد است و کوروش زارعی از همین دست هنرمندان بود.

رئیس سازمان صداوسیما با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به هنرمندان متعهد و کمترشناخته‌شده تصریح کرد: هنرمندان متعهد بسیاری داریم که متأسفانه برای مدت‌ها گمنام باقی می‌مانند؛ چراکه فرصت‌های لازم برای دیده‌شدن را پیدا نمی‌کنند یا نهاد‌ها و مراجع مسئول، زمینه شناسایی، معرفی و بروز توانمندی‌های آنان را فراهم نمی‌کنند.

او با اشاره به مسیر هنری کوروش زارعی گفت: زارعی نوجوانی بود که از میناب برخاست و از همان سال‌های نوجوانی آثار خود را به نمایش گذاشت. سپس به تهران آمد و با حضور در آثار سینمایی و تلویزیونی، خود را به جامعه هنری و مخاطبان شناساند. هنرمندانی مانند او کم نیستند و می‌دانیم در اقصی نقاط کشور استعداد‌های هنری فراوانی وجود دارد که باید فرصت بروز و ظهور پیدا کنند.

جبلی در پایان با تأکید بر مسئولیت نهاد‌های فرهنگی در حمایت از استعداد‌های هنری خاطرنشان کرد: ما نیز به‌عنوان نهاد‌های مسئول باید مانند هنرمندی، چون کوروش زارعی که فرصت‌های مادی را کنار می‌گذارد تا به وظیفه اعتقادی خود عمل کند، به مسئولیت‌هایمان پایبند باشیم و ضمن شناسایی استعداد‌های هنری، به آنها میدان دهیم و از تلاش‌هایشان تقدیر کنیم.

امیرحسین شفیعی: قدردان همراهی حوزه هنری با هنرمندان هستیم

امیرحسین شفیعی مدیر مرکز هنر‌های نمایشی سوره ضمن خوشامدگویی به حاضران، از هنرمندان و فرهیختگان، وفا طرفه همسر زنده‌یاد زارعی و مجموعه حوزه هنری برای همراهی و حضور در این مراسم قدردانی کرد.

شفیعی با اشاره به رویکرد حوزه هنری در حمایت از هنرمندان اظهار کرد: خوشحالم در مجموعه‌ای فعالیت می‌کنم که تا آخرین لحظه دغدغه و نگرانی هنرمندان را دارد و صرفاً به خلق اثر فکر نمی‌کند؛ مجموعه‌ای که بدون شعار دادن، در کنار هنرمندان می‌ماند.

حسین پارسایی: قلب کوروش زارعی برای نمایش‌های دینی و مذهبی می‌تپید

در ادامه این مراسم، حسین پارسایی، هنرمند تئاتر، با بیان اینکه خداحافظی با کوروش زارعی برایش دشوار است، گفت: برای من سخت است که با او خداحافظی کنم؛ چراکه آمدنش به حوزه هنری را با چشم خود دیده‌ام. دیدم چطور عاشقی کرد و قلبش برای نمایش‌های مذهبی و دینی می‌تپید. می‌دیدم چگونه فروتنانه، بی‌وقفه، با عشق و بی‌ریا و بدون گلایه و کنایه کار می‌کرد.

او ادامه داد: حتی در آخرین دیدار، جز شکر خدا و شکرگزاری چیزی از زبانش نشنیدم. بسیار رنج کشید، اما هرگز لب به شکایت باز نکرد؛ چراکه با خدا بود و هیچ‌گاه از کسی کینه نداشت. در بستر بیماری بود، اما تا آخرین لحظه زندگی ذکر خدا را فراموش نکرد و امیدوار به بخشش پروردگار بود.

پارسایی با یادآوری همراهی خود و زارعی در ورود به حوزه هنری، خطاب به این هنرمند فقید اظهار کرد: تو امروز خاطره‌ها و آثار ارزشمندی ساختی که نه‌تنها در ایران، بلکه در کشور‌های همسایه و با موضوعات مختلف به نمایش درآمدند. تو پهنه تئاتر را به جایی بردی که عشق به اهل‌بیت (ع) بر آن فرمان می‌راند. تو هر بار در تمام صحنه‌های تئاتر وضو گرفتی و وارد اجرای نمایش شدی.

این هنرمند با اشاره به جایگاه حوزه هنری در زندگی زارعی افزود: در بزرگداشتت گفتی خانه اول و آخر تو حوزه هنری است؛ خانه اول و آخرت حوزه هنری شد؛ خانه پرافتخاری که هنرمندان بسیاری از آن برخاستند، ایستادند و همچون کوروش زارعی آثار زیادی را به منصه ظهور رساندند.

او با یادآوری سال‌های همکاری و همراهی با زارعی گفت: به‌عنوان کسی که روز‌ها و شب‌ها در کنار تو بودم، جز انسانیت از تو ندیدم. هرگز از زبانت غیبت نشنیدم. ندیدم صبر کنی تا کسی به تو سلام کند، بلکه همیشه در خوبی‌ها پیش‌قدم بودی.

پارسایی با اشاره به فعالیت‌های مشترک خود با زارعی در گروه آیین خاطرنشان کرد: ما گروه آیین را بنا کردیم و نمایش‌های بسیاری را در سراسر کشور اجرا کردیم. تو بی‌چشمداشت و در کنار همسرت، وفا طرفه، با ما همراه بودی.

این هنرمند با بیان اینکه زارعی در اجرای نمایش‌های عاشورایی به آداب و مناسک دینی پایبند بود، گفت: کوروش زارعی در نمایش‌های عاشورایی، بدون خواندن زیارت عاشورا وارد صحنه تئاتر نمی‌شد و نمایشی اجرا نمی‌کرد.

پارسایی در پایان خطاب به دوست و همکار درگذشته خود گفت: کوروش جان، این پاسداشت برای توست؛ تو که در خاطره‌ها خواهی ماند و ما هرگز تو را فراموش نمی‌کنیم و در هر صبح و اذانی دعاگوی تو هستیم. سفر به خیر، عزیز مهربان.

حسین پورکریمی: با رفتن کوروش زارعی، الماسی از تئاتر کم شد

حسین پورکریمی، بازیگر و از هنرجویان زنده‌یاد کوروش زارعی، از مهربانی، همراهی و تلاش‌های او در عرصه تئاتر گفت و یادآور شد که زارعی با حضورش در حوزه هنری، حال‌وهوای این مجموعه را تغییر داد.

پورکریمی در حالی که بغض گلویش را می‌فشرد، اظهار کرد: من هم در کنار کوروش زارعی بازی کردم و هم در صحنه تئاتر همراهش بودم. او در میان اهالی تئاتر از جمله آدم‌های مهربان بود و همیشه لبخند بر لب داشت.

او با اشاره به تلاش‌های زارعی برای اجرای نمایش «اروند خون» گفت: کوروش برای اجرای این نمایش بسیار زحمت کشید و اصرار داشت که کار به روی صحنه برود. این نمایش درباره شهدای غواص بود و ۴۶ هزار لیتر آب روی صحنه داشت؛ برای اجرای آن باید استخری ساخته می‌شد و کوروش پای این کار ایستاد. هرکس نمایش را می‌دید، باورش نمی‌شد که چنین اثری روی صحنه اجرا شده است.

این بازیگر با اشاره به آخرین تماس خود با زارعی بیان کرد: چند روز پیش با او تماس گرفتم تا صحبت کنم، اما گفتند درد زیادی دارد و خواب است. خوش به حالت کوروش که حالا از همه ما بیدارتری.

پورکریمی در پایان با اشاره به تأثیر حضور زارعی در حوزه هنری خاطرنشان کرد: کوروش با آمدنش حال همه را در حوزه هنری خوب کرد و باعث شد دیگر میان بازیگران دسته‌بندی وجود نداشته باشد و رفتار‌ها با همه یکدست شود. با رفتن او، الماسی از تئاتر کم شد. یادش همیشه کنار ماست و دلم برایش خیلی تنگ می‌شود.

فاصله نظری: کوروش زارعی اهل نفاق و ریا نبود

فاصله نظری شاعر، هنرمند و از همکاران زنده‌یاد کوروش زارعی، در آیین بدرقه این هنرمند، از ویژگی‌های شخصیتی، صداقت، باورمندی و تلاش‌های حرفه‌ای او گفت و تأکید کرد که زارعی هنرمندی بی‌نظیر بود که زندگی واقعی خود را به نمایش گذاشت.

نظری در این مراسم با اشاره به دشواری سخن گفتن از زارعی اظهار کرد: برایم از کوروش زارعی گفتن سخت نیست، اما یادآوری خاطراتی که دیگر امکان تکرارشان وجود ندارد، بسیار دشوار است. کوروش زارعی آدم معمولی نبود و شبیه نداشت. این‌طور نیست که بتوان افرادی مانند او را تکثیر کرد.

او با یادآوری مراسم خداحافظی خود از مرکز هنر‌های نمایشی حوزه هنری گفت: آن زمان درباره کوروش زارعی گفتم که او بازیگر بود و بازیگر خوبی هم بود؛ کارگردان، هنرمند و مدیر اجرایی بود، اما پیش از هر چیز خودش بود. اگر به چیزی اعتقاد داشت و حرفی می‌زد، بی‌نقاب بود. اگر باوری را اعلام می‌کرد، آنچه بر زبان می‌آورد از جانش برمی‌خاست. شاید با برخی باور‌های او همراه و موافق نبودم، اما می‌دانستم آنچه می‌گوید حقیقت دارد. گواهی می‌دهم که کوروش زارعی نفاق و ریا نداشت. او زندگی واقعی‌اش را به نمایش گذاشت و این بختی است که شاید در روزگار ما نصیب بسیاری از افراد نشود.

این هنرمند با تأکید بر صداقت و باورمندی زارعی ادامه داد: کوروش زارعی واقعی بود و این بخت را پیدا کرد که در حوزه اعتقاداتش فعالیت کند؛ چه چیزی از این شیرین‌تر است؟ در مواجهه با مرگ، پذیرش از دست دادن عزیزانم همیشه برایم دشوار بوده است.

نظری با اشاره به دوری زارعی از زادگاهش و تلاش‌های حرفه‌ای او بیان کرد: زارعی در تهران و قم غریب بود. او از بندرعباس آمده بود، اما به‌قدری خونگرم بود که احساس می‌کردیم ما مهمان او هستیم. من که توفیق همکاری با او را داشتم، می‌دیدم شب‌ها در محل کارش می‌ماند و چند کار را هم‌زمان پیش می‌برد. کوروش عمر پربرکتی داشت؛ عمری که بسیار بیشتر از ۵۴ سال بود.

او در پایان سخنانش با اشاره به درس‌آموزی از مرگ گفت: مرگ برای نصیحت کردن آدم کافی است و چه نصیحت‌کننده‌ای بهتر از مرگ؟ همه ما خواهیم رفت. تصور مرگ برای خود آدم بسیار دشوار است، چون میل به جاودانگی دارد و می‌توان بر این میل گریست. ما احساس مردن خودمان را نداریم، اما کوروش زارعی تا آخرین لحظه بر اعتقادات و باورهایش ایستاد.

پدرم برای خیلی‌ها پدری کرد و با پرچم «یا حسین» بدرقه شد

امیرعلی زارعی، فرزند زنده‌یاد کوروش زارعی، در آیین بدرقه پدرش با اشاره به ویژگی‌های اخلاقی و باور‌های او گفت: کوروش زارعی فقط پدر من نبود؛ او برای خیلی از افراد پدری کرد. پدرم مثل کف دست، صاف و صادق بود. گاهی از او می‌پرسیدم چرا با همه خوب هستی؟ می‌گفت الگوی من امام حسین (ع) است و امام حسین (ع) با همه خوب بود. او تنها با یک قشر و کسانی که با ایران دشمنی داشتند، بد بود و با آنها سازش نمی‌کرد.

او در ادامه با اشاره به روز‌های پایانی زندگی پدرش اظهار کرد: پدرم یک هفته خواب نداشت، اما حالا راحت خوابیده است.

امیرعلی زارعی با یادآوری دلبستگی پدرش به حوزه هنری افزود: پدرم می‌گفت حوزه هنری خانه من است. نمازش را در نمازخانه حوزه هنری می‌خواند و در رواق شهدای این مجموعه برای شهدا گریه می‌کرد. او برای شهدا بسیار زحمت کشید و در مسیر امام حسین (ع) قدم برداشت و امروز هم با پرچم «یا حسین» بدرقه می‌شود.

ایوب آقاخانی: کوروش زارعی تجسم انسان اخلاق‌مدار فرهنگی بود

در ادامه این مراسم، ایوب آقاخانی، کارگردان و نویسنده تئاتر، با اشاره به دشواری صحبت کردن درباره کوروش زارعی در حضور دوستداران و همکارانش گفت: در محضر شما صحبت کردن درباره کوروش آسان نیست؛ چراکه اگر دلداده سلوک و منش او نبودید، امروز اینجا حضور نداشتید. شما خودتان واژگانی بهتر از من و احترامی فراتر از من برای پیشکش کردن به این عزیز دارید که تا ابد با ما خواهد ماند.

او با اشاره به رفاقت بیش از سه دهه‌ای خود با زارعی و شناخت نزدیک از زندگی او اظهار کرد: به حکم رفاقتی سی‌وچند ساله و شناخت دقیق از زوایای زندگی کوروش زارعی، امروز اینجا هستم تا درباره او صحبت کنم. همان روزی که کوروش و امیرحسین شفیعی در مرکز هنر‌های نمایشی معرفی شدند، گفتم حرف زدن درباره کوروش، حرف زدن درباره یک پدیده است و هنوز حتی یک بند انگشت از این باور عقب ننشسته‌ام.

آقاخانی با اشاره به فعالیت‌های هنری و مدیریتی زارعی ادامه داد: کوروش کار‌های زیادی کرد، تصدی‌گری فرهنگی داشت و هنرمند بود. بسیاری از کشور‌های همسایه ما را به واسطه بازی او در مجموعه «یوسف پیامبر» می‌شناختند و هنوز هم می‌شناسند؛ اما برای من حتی این آثار و فعالیت‌ها، از جمله نمایش «اروند خونی» که خودم نوشته بودم و او با تلاش بسیار روی صحنه برد، به اندازه زیست ۵۴ ساله‌اش ارزشمند نیست.

این کارگردان تئاتر با تأکید بر ویژگی‌های شخصیتی زارعی گفت: کوروش زارعی برای نسل جدید این پیام را داشت که می‌توان هنرمند بود و سالم زندگی کرد، می‌توان پشت و رو نداشت، زلال و شفاف بود، مدیر فرهنگی بود و وارد سیاست‌بازی نشد و در عین حال سرافراز ماند و شکست نخورد. می‌توان سلیم‌النفس بود، امکانات زیادی داشت و حتی به اندازه یک بند انگشت از خط اخلاق خارج نشد. می‌توان خطا نکرد و همچنان انسان بود.

او با اشاره به کم‌رنگ شدن الگو‌های اخلاقی در جامعه افزود: جهان ما از الگو‌ها خالی شده و هر روز خالی‌تر می‌شود. جهان ما از اساطیر خالی شده است؛ باید الگو‌ها و اساطیر را در میان خودمان جست‌و‌جو کنیم. کوروش زارعی تجسم یک انسان فرهنگی و اخلاق‌مدار بود.

آقاخانی در ادامه به فعالیت‌های زارعی در حوزه تئاتر آیینی و مذهبی اشاره کرد و گفت: او تجسم این بود که می‌توان در نمایش آیینی، سمت‌وسوی اعتقادات و ایدئولوژی را انتخاب کرد و همچنان پیروز میدان بود. می‌توان کار‌های بسیاری انجام داد، نقد و حتی ناسزا شنید، اما وقتی سر بر زمین گذاشتی و از دنیا رفتی، همچنان سربلند باشی و حتی منتقدانت در برابر تو تعظیم کنند.

دبیر چهل‌وپنجمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر با اشاره به جایگاه زارعی در میان اهالی هنر بیان کرد: می‌توان کار‌های بسیاری انجام داد، نقد و ناسزا شنید، اما زمانی که سر بر زمین گذاشتیم و همین‌جا آرمیدیم، همچنان سربلند باشیم و حتی منتقدانمان در برابرمان تعظیم کنند. این حد از پیروزی برای من رشک‌برانگیز است. به کوروش زارعی گفته بودم که به او حسادت می‌کنم و اکنون هم حسودی می‌کنم؛ حتی به شیوه رفتنش نیز حسادت می‌کنم.

او در پایان با طرح پرسشی درباره قضاوت‌های اخلاقی در فضای هنر گفت: می‌شود کوروش زارعی بود. کسانی که هنرمندان را به ناسالم بودن متهم می‌کنند، چرا ذره‌بین خود را روی زارعی نمی‌برند؟

در پایان حجت‌الاسلام محمد قمی بر پیکر اکوروش زارعی نماز خواند.

انتهای پیام/