پیاده‌سازی سامانه «ارجاع هوشمند پرونده‌ها» شائبه‌های دخالت انسانی را به صفر رسانده است

گسترش خدمات الکترونیک قضایی و قوه قضاییه هوشمند، تنها و با هدف خدمات‌رسانی گسترده به مردم در دستورکار عدلیه قرار گرفته تا مردم در اقصی نقاط کشور و در هر زمان و مکانی، حتی از درون خانه‌هایشان بتوانند به این خدمات دسترسی داشته باشند. 

گسترش خدمات الکترونیک قضایی در استان فارس نیز در سال‌های اخیر به یکی از محور‌های اصلی ارتقای کیفیت خدمت‌رسانی، تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضایی و افزایش سرعت انجام فرایند‌ها تبدیل شده است.

علی مؤمن حسین‌پور، معاون برنامه ریزی و فناوری اطلاعات دادگستری استان فارس در گفت‌و‌گو با میزان، مهم‌ترین دستاورد توسعه خدمات الکترونیک قضایی در استان فارس را تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضایی، افزایش سرعت ارائه خدمات رسانی قضایی و ارتقای نظم و دقت در فرایند‌ها دانست و گفت: در حال حاضر با توسعه بستر‌های الکترونیک، بخش قابل توجهی از خدماتی که در گذشته مستلزم مراجعه حضوری و صرف زمان بیشتر بود، با سهولت بالاتر و در زمان کوتاه‌تری در اختیار مردم قرار می‌گیرد.

از صدور گواهی عدم سوءپیشینه تا دادرسی الکترونیک

وی به تبیین مهم‌ترین اقدامات دادگستری استان فارس تشریح آمار‌های عملکردی و بررسی روند توسعه خدمات غیرحضوری در دادگستری استان فارس پرداخت و بیان داشت: تحولات این حوزه از صدور گواهی عدم سوءپیشینه تا دادرسی الکترونیک، مزایده‌های برخط، استعلامات مالی و ارائه خدمات رایگان در مناطق محروم را دربرمی‌گیرد. 

صدورگواهی عدم سوء پیشینه در ۱۲ ساعت

معاون قضایی، برنامه ریزی و فناوری اطلاعات دادگستری استان فارس با اشاره به اینکه صدور گواهی عدم سوءپیشینه در گذشته حداقل یک هفته طول می‌کشید تصریح کرد: با الکترونیکی شدن این فرایند، مدت زمان صدورگواهی عدم سوء پیشینه به شکل قابل توجهی کاهش یافته است به نحوی که در یک‌ساله ۱۴۰۴ میانگین زمان صدور این گواهی به ۱۲ ساعت رسید. همچنین در دو ماهه نخست سال جاری این زمان به کمتر از یک روز و حدود ۱۵ ساعت رسیده است. در فروردین‌ماه، به دلیل تعطیلی ایام جنگ، میانگین زمان صدور افزایش یافت که در اردیبهشت‌ماه بخشی از آن جبران شد.

نقش سامانه نوبت‌دهی در ایجاد نظم در مراجعات

مؤمن حسین‌پور، در پاسخ به این که سامانه نوبت‌دهی چه میزان مورد استفاده مراجعین به دستگاه قضایی قرار گرفته است گفت: سامانه نوبت‌دهی در ایجاد نظم در مراجعات و مدیریت بهتر حضور مراجعان نقش مؤثری ایجاد کرده است و در مدت یک‌ساله ۱۴۰۴ تعداد ۳۰۲ هزار و ۲۴۹ نوبت برای مراجعه به واحد‌های قضایی استان اخذ شد که نسبت به سال قبل، ۵۵ هزار و ۲۴۹ نوبت افزایش داشته است و در دو ماهه اول سال جاری نیز بیش از ۴۴ هزار و ۷ نوبت جهت مراجعه به واحد‌های قضایی استان دریافت شده است.

محاسن دادرسی الکترونیک

وی به آمار دادرسی الکترونیک با طرفین پرونده و محاسن دادرسی الکترونیک اشاره کرد و خاطر نشان کرد: این خدمات برای اشخاص داخل و خارج از کشور قابل استفاده است و زمینه مشارکت مؤثرتر در فرایند رسیدگی را فراهم کرده است به نحوی که طی یک‌ساله ۱۴۰۴ تعداد ۴۹ هزار و ۳۷۶ جلسه دادرسی الکترونیک با طرفین پرونده برگزار شد که نسبت به سال قبل، ۲۳ هزار و ۹۰۴ جلسه بیشتر بوده است و همچنین در دو ماهه نخست سال جاری تعداد ۲ هزار و ۸۹۶ جلسه رسیدگی به‌صورت الکترونیک برگزار شده است.

معاون قضایی، برنامه ریزی و فناوری اطلاعات دادگستری استان فارس در این گفت‌و‌گو در خصوص دادرسی الکترونیک با زندانیان و اهداف آن نیز گفت: این اقدام با هدف حفظ کرامت انسانی و همچنین ارتقای امنیت عمومی پیش‌بینی شده است و در یک‌ساله ۱۴۰۴ تعداد ۱۶ هزار و ۵۴۶ جلسه، معادل ۹۱/۷ درصد از جلسات مربوط با زندانیان به‌صورت الکترونیک برگزار شده است و در دو ماهه نخست سال جاری نیز تعداد ۱ هزار و ۹۶۹ جلسه، معادل ۹۳/۱ درصد، به این شیوه انجام شده است که این روند آثار مطلوبی در تسهیل فرایند رسیدگی و کاهش جابه‌جایی‌ها داشته است.

برگزاری یک‌هزار و ۷۹۳ دادگاه علنی برخط در استان فارس

مؤمن حسین‌پور، در پاسخ به این که جلسات علنی برخط، چه جایگاهی در رویکرد دادگستری استان دارد گفت: بر اساس قانون، جلسات دادرسی به‌جز در موارد خاص به‌صورت علنی برگزار می‌شود و در این راستا، امکان برگزاری جلسات علنی برخط فراهم شده است و این جلسات در فضای مجازی نیز پخش می‌شود؛ این ظرفیت با استقبال ویژه دانشجویان و کارآموزان وکالت همراه بوده است و طی یک‌ساله ۱۴۰۴ تعداد یک‌هزار و ۷۹۳ جلسه علنی برخط برگزار شد که نسبت به سال قبل، یک‌هزار و ۵۵۹ جلسه افزایش داشته است.

مزایای برگزاری مزایدات اجرای احکام به‌صورت الکترونیک

وی در خصوص مزیت‌ها و مزایای برگزاری مزایدات اجرای احکام به‌صورت الکترونیک نیز بیان داشت:از سال ۱۴۰۳ برگزاری مزایدات شعب اجرای احکام به‌صورت الکترونیک عملیاتی شد. پیش از این، حضور در محل مزایده شرط اصلی مشارکت بود، اما در شرایط کنونی هر شخصی از هر نقطه‌ای از کشور می‌تواند در مزایده شرکت کند. این موضوع به گسترش دامنه مشارکت و تقویت امکان کشف قیمت واقعی اموال کمک کرده است. در یک‌ساله ۱۴۰۴ تعداد ۴ هزار و ۴۲۸ مزایده به‌صورت الکترونیک توسط شعب اجرای احکام دادگستری استان فارس برگزار شد که نسبت به سال قبل از آن، یک‌هزار و ۷۷۵ فقره افزایش داشته است. در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نیز تعداد ۴۰۷مزایده الکترونیک برگزار شده است.

معاون قضایی رئیس کل دادگستری استان فارس به سامانه هوشمند استعلامات مالی «سهام» و کاربرد‌های آن در فرایند‌های قضایی نیز اشاره کرد و بیان داشت: سامانه هوشمند استعلامات مالی یا «سهام» برای شناسایی اموال محکومان مالی مورد استفاده قرار می‌گیرد و در این سامانه، اطلاعات مربوط به موجودی حساب‌های بانکی، اسناد مالکیت رسمی، پلاک‌های خودرو و سهام بورسی قابل دسترسی است؛ بهره‌گیری از این سامانه، سرعت و دقت در شناسایی اموال را افزایش داده و در تسهیل اجرای احکام مالی نقش مهمی ایفا می‌کند.

مؤمن حسین‌پور، در خصوص نظارت بر دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تیز خاطر نشان کرد: نظارت بر عملکرد دفاتر به‌صورت مستمر در دستور کار قرار دارد به نحوی که در سال ۱۴۰۴ مجموعاً ۳۲۳ بازرسی برنامه‌ریزی‌شده و ۴۷ بازرسی موردی از دفاتر خدمات قضایی در سطح استان فارس انجام شده است وهمچنین تعداد تخلفات اعلام‌شده از سوی دفاتر خدمات الکترونیک در این سال ۴۸ مورد بوده که ۱۷ مورد از آنها به هیأت رسیدگی به تخلفات دفاتر ارسال شده است.

اجرای طرح جهادی ارائه خدمات الکترونیک قضایی در مناطق محروم فارس

وی در خصوص طرح جهادی ارائه خدمات الکترونیک قضایی در مناطق محروم استان نیز گفت: این طرح با هدف ارائه خدمات الکترونیک قضایی به مناطق محروم و کمتر توسعه‌یافته، از ابتدای اردیبهشت‌ماه سال ۱۴۰۲ از شهرستان کوه‌چنار استان فارس آغاز شد و تاکنون در بیش از ۱۵۲ منطقه محروم شناسایی‌شده در سطح استان اجرا شده است و در چارچوب این طرح، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با حضور در مناطق هدف، خدمات مختلفی را به‌صورت رایگان به مردم ارائه می‌کنند.

معاون قضایی دادگستری فارس در ادامه در خصوص اقدامات صورت گرفته و هدف این طرح جهادی افزود: خدماتی از جمله ثبت‌نام ثنا، ثبت دادخواست، ثبت شکواییه، ثبت لایحه، ثبت اظهارنامه و سایر خدمات الکترونیک قضایی ارائه می‌شود و در سال گذشته تعداد ۸۳۷ ثبت‌نام و ۴۳۶ ابلاغیه در قالب این طرح انجام شده است. همچنین خدماتی مانند ویرایش ثنا، ثبت دادخواست و شکواییه و ثبت لایحه نیز در این برنامه دنبال می‌شود و این خدمات در قالب طرح جهادی به‌صورت رایگان ارائه می‌شود و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بابت خدماتی که در این چارچوب ارائه می‌کنند، هزینه‌ای از مردم دریافت نمی‌کنند. هدف اصلی، تسهیل دسترسی عادلانه مردم مناطق محروم به خدمات قضایی است.

روند رو به رشد توسعه خدمات الکترونیک قضایی در استان فارس

مؤمن حسین‌پور، در خصوص روند توسعه خدمات الکترونیک قضایی در استان فارس نیز گفت: آمار‌ها نشان می‌دهد توسعه خدمات الکترونیک قضایی در استان فارس با روندی رو به رشد همراه بوده است؛ کاهش زمان صدور گواهی عدم سوءپیشینه، افزایش استقبال از سامانه نوبت‌دهی، گسترش دادرسی‌های الکترونیک، توسعه جلسات علنی برخط، برگزاری مزایده‌های الکترونیک، بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند و اجرای طرح‌های جهادی در مناطق محروم، همگی بیانگر حرکت مستمر در جهت افزایش کیفیت، سرعت، شفافیت و دسترسی عمومی به خدمات قضایی است.

پیاده‌سازی سامانه «ارجاع هوشمند پرونده‌ها»

معاون برنامه ریزی و توسعه پایدار استان فارس در تشریح دیگر اقدامات تحولی در این حوزه، به پیاده‌سازی سامانه «ارجاع هوشمند پرونده‌ها» اشاره کرد و گفت: با فعال‌سازی این سیستم، توزیع پرونده‌ها میان شعب بر اساس بار ترافیکی و تخصص قضات به صورت کاملاً سیستمی انجام می‌شود که این امر شائبه‌های دخالت انسانی را به صفر رسانده است. 

وی همچنین از عملیاتی شدن فرآیند «ارجاع هوشمند اجراییه چک» خبر داد و افزود: در راستای تسریع در احقاق حقوق عامه و حمایت از چرخه اقتصادی، روند صدور و ارجاع اجراییه برای چک‌های برگشتی صیادی به صورت خودکار و در بستر پلتفرم‌های نوین قضایی جریان یافته است.

راه‌اندازی «شعب تمام الکترونیک مربوط به دعاوی غیرترافعی»

مؤمن حسین‌پور، در پایان این گفت‌و‌گو با اشاره به راه‌اندازی «شعب تمام الکترونیک مربوط به دعاوی غیرترافعی» تصریح کرد: پرونده‌هایی که ماهیت منازعه و ترافع ندارند، اکنون در شعب تمام‌دیجیتال و بدون نیاز به حضور فیزیکی شهروندان رسیدگی می‌شوند؛ اقدامی که علاوه بر کاهش بار ترافیکی محاکم، سرعت ارائه خدمات حقوقی را به طور چشم‌گیری افزایش داده است.

انتهای پیام/