راهکارهای طب ایرانی برای پیشگیری و مراقبت از سرماخوردگی و آنفلوآنزا در فصل پاییز

به گزارش وبدا، محمدمهدی پرویزی پزشک و متخصص طب ایرانی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به افزایش شیوع بیماری‌های ویروسی دستگاه تنفسی در فصل‌های سرد سال، اظهار کرد: بیشتر موارد سرماخوردگی در افراد سالم طی چند روز بهبود می‌یابد، اما آنفلوآنزا می‌تواند در برخی گروه‌های پرخطر عوارض جدی‌تری ایجاد کند؛ از این رو، توجه به اقدامات پیشگیرانه و مراقبتی اهمیت دارد.

وی افزود: در طب ایرانی نیز مانند پزشکی نوین، پیشگیری و حفظ شرایط عمومی مناسب بدن مورد توجه است و تغذیه، خواب، فعالیت بدنی و شرایط محیطی، همگی در حفظ سلامت نقش دارند.

پرویزی توصیه کرد: در فصل سرد سال از بی‌خوابی، خستگی مفرط، پرخوری و مصرف مداوم غذا‌های بسیار چرب، سنگین و دیر‌هضم پرهیز شود.

وی افزود: مصرف غذا‌های تازه و متناسب با شرایط فرد، سبزیجات و میوه‌های تازه در حد متعادل، دریافت پروتئین کافی و مصرف مایعات مناسب می‌تواند به حفظ شرایط عمومی بدن کمک کند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اینکه سرماخوردگی و آنفلوآنزا بیماری‌های ویروسی هستند، ادامه داد: صرف قرار گرفتن در معرض هوای سرد علت ایجاد این بیماری‌ها نیست و رعایت بهداشت دست و تنفس، تهویه مناسب محیط، کاهش تماس نزدیک با افراد بیمار و واکسیناسیون آنفلوآنزا در گروه‌های واجد شرایط، همچنان از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه به شمار می‌رود.

سوپ و مایعات؛ انتخاب‌های مناسب در دوران بیماری

وی درباره تغذیه هنگام ابتلا به سرماخوردگی نیز گفت: در دوران بیماری ممکن است اشتها و قدرت هضم فرد کاهش یابد، بنابراین بهتر است به جای غذا‌های سنگین، از غذا‌های ساده، تازه و قابل هضم استفاده شود.

پرویزی افزود: انواع سوپ‌های سبک، از جمله سوپ تهیه‌شده از گوشت یا مرغ، سبزیجات و مقدار مناسبی غلات، در صورت تحمل بیمار می‌تواند علاوه بر تأمین بخشی از نیاز‌های غذایی، به دریافت مایعات نیز کمک کند. آش‌های سبک نیز برای برخی افراد مناسب است، اما بهتر است از مصرف آش‌های بسیار چرب، شور یا سنگین در دوران بیماری پرهیز شود.

وی مصرف مایعات کافی را نیز مهم دانست و گفت: آب، سوپ و برخی نوشیدنی‌های گرم می‌توانند به تأمین مایعات بدن و کاهش احساس خشکی و تحریک گلو کمک کنند.

عسل؛ گزینه‌ای برای کاهش سرفه

این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به جایگاه عسل در طب ایرانی و مطالعات پزشکی جدید، اظهار کرد: شواهد موجود نشان می‌دهد مصرف عسل می‌تواند در برخی افراد، به‌ویژه در کاهش شدت و دفعات سرفه، مفید باشد. اما عسل نباید به کودکان زیر یک سال داده شود.

آویشن و زنجبیل؛ در جایگاه درمان‌های مکمل

وی آویشن را یکی از گیاهان دارویی شناخته‌شده در طب ایرانی عنوان کرد و گفت: ترکیبات موجود در گونه‌های مختلف آویشن، از جمله تیمول و کارواکرول، دارای فعالیت‌های زیستی متعددی هستند و برخی مطالعات نیز اثرات ضدالتهابی و ضد‌میکروبی آنها را بررسی کرده‌اند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: مصرف آویشن به شکل فرآورده‌های خوراکی یا دمنوش ممکن است در برخی افراد به کاهش علائم تنفسی، به‌ویژه سرفه، کمک کند، اما شواهد درباره پیشگیری یا درمان خود عفونت ویروسی محدود است و نباید از آن انتظار درمان قطعی آنفلوآنزا داشت.

وی همچنین درباره زنجبیل گفت: زنجبیل نیز از گیاهانی است که در طب ایرانی کاربرد گسترده‌ای دارد و برخی مطالعات جدید، اثرات ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی ترکیبات آن را بررسی کرده‌اند، اما خواص احتمالی آن به معنای درمان مستقیم ویروس آنفلوآنزا نیست.

پرویزی خاطرنشان کرد: افرادی که بیماری‌های خاص دارند یا داروهایی، به‌ویژه دارو‌های مؤثر بر انعقاد خون، مصرف می‌کنند، بهتر است پیش از مصرف مقادیر دارویی زنجبیل با پزشک مشورت کنند.

عناب و به‌دانه برای تسکین برخی علائم گلو و سرفه

پرویزی با اشاره به کاربرد عناب در منابع طب ایرانی برای برخی مشکلات مرتبط با دستگاه تنفسی و گلو گفت: عناب می‌تواند به شکل غذایی یا در برخی فرآورده‌های سنتی، بخشی از رژیم غذایی دوران بیماری باشد.

این متخصص طب ایرانی افزود: ترکیباتی مانند عناب، سپستان و به‌دانه نیز در برخی نسخه‌های سنتی برای مشکلات مرتبط با گلو و سرفه مورد استفاده قرار گرفته‌اند و برخی از این فرآورده‌ها با هدف تسکین تحریک و خشکی مخاط به کار می‌روند.

وی درباره به‌دانه نیز گفت: موسیلاژ موجود در دانه‌ها در تماس با آب حالت لعابی ایجاد می‌کند و می‌تواند به تسکین موقت تحریک مخاط کمک کند، اما فرآورده‌های لعابی باید به شکل صحیح آماده و مصرف شوند و بهتر است از جویدن یا بلعیدن دانه‌ها به صورت خشک خودداری شود.

پرویزی با تأکید بر اینکه گیاهان دارویی نیز می‌توانند مانند دارو‌ها عوارض و تداخل داشته باشند، اظهار کرد: ممکن است یک فرآورده گیاهی با دارو‌های مصرفی فرد تداخل داشته باشد یا برای شرایط خاص او مناسب نباشد.

وی ادامه داد: کودکان، سالمندان، زنان باردار و شیرده و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن نباید بدون مشورت متخصص، مقادیر دارویی گیاهان را مصرف کنند و همچنین توصیه نمی‌شود افراد برای درمان سرماخوردگی یا آنفلوآنزا چندین گیاه را به صورت خودسرانه با یکدیگر ترکیب کنند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین استفاده از مقدار متعارف زعفران در غذا یا نوشیدنی را در چارچوب یک رژیم غذایی سالم بلامانع دانست، اما نسبت به مصرف مقادیر بالای آن با هدف درمان بیماری هشدار داد و گفت: در دوران بارداری یا در افراد دارای شرایط پزشکی خاص، مصرف دارویی زعفران باید با نظر پزشک انجام شود.

استراحت و خواب کافی؛ بخش مهم مراقبت

وی خواب و استراحت مناسب را از ارکان مهم حفظ سلامت در طب ایرانی دانست و افزود: در دوران بیماری بدن به استراحت بیشتری نیاز دارد و کاهش فعالیت‌های سنگین و داشتن خواب کافی می‌تواند به تحمل بهتر بیماری کمک کند.

پرویزی ادامه داد: حفظ دمای متعادل محیط، پرهیز از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض هوای بسیار سرد و توجه به تهویه مناسب فضای زندگی نیز توصیه می‌شود.

آنتی‌بیوتیک برای هر سرماخوردگی مناسب نیست

وی با تأکید بر پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک گفت: سرماخوردگی و آنفلوآنزا عمدتاً بیماری‌های ویروسی هستند و آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس‌ها اثر ندارند.

او افزود: مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک نه‌تنها کمکی به درمان بیماری ویروسی نمی‌کند، بلکه می‌تواند موجب عوارض دارویی و افزایش مقاومت میکروبی شود و در صورت تشخیص عفونت باکتریایی، پزشک بر اساس شرایط بیمار درباره تجویز آنتی‌بیوتیک تصمیم‌گیری می‌کند.

پرویزی تأکید کرد: هدف از استفاده از ظرفیت طب ایرانی در بیماری‌های تنفسی، جایگزین کردن آن با پزشکی نوین نیست، بلکه می‌توان از تدابیر تغذیه‌ای، اصلاح سبک زندگی و فرآورده‌های طبیعی دارای شواهد قابل قبول، در جایگاه مناسب و در کنار مراقبت‌های استاندارد پزشکی استفاده کرد.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پایان درباره علائم هشدار نیز گفت: بروز تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش سطح هوشیاری، ضعف شدید، کم‌آبی قابل توجه، تب شدید یا پایدار و تشدید علائم پس از یک دوره بهبودی، نیازمند مراجعه پزشکی است.

وی خاطرنشان کرد: در کودکان خردسال، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای نیز باید وضعیت بیمار با حساسیت بیشتری پیگیری شود.

انتهای پیام/