بحران «انفجار جمعیت سالمندی» در کمین جامعه ایرانی/ ضرورت تقویت سیستم‌های مراقبتی سالمندان

تحولات جمعیتی ایران و حرکت شتابان هرم سنی به‌سوی سالمندی، واقعیتی است که اگر به‌موقع مدیریت نشود، به چالشی ساختاری بدل خواهد شد. خانواده همچنان رکن اصلی و بهترین بستر مراقبت از سالمندان به‌شمار می‌رود؛ با این حال، زیرساخت‌های رسمی نظام سلامت و تأمین اجتماعی هنوز با سرعت این رشد جمعیتی همگام نشده‌اند و بسیاری از خانواده‌ها در مدیریت بهینه مراقبت از والدین سالمند خود با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند. مشغله‌های شغلی فرزندان و گرایش سبک زندگی به خانواده‌های هسته‌ای، امکان حضور فیزیکی مستمر را کاهش داده و ضرورت دسترسی به خدمات مراقبتی استاندارد را دوچندان ساخته است.

با این حال، بهره‌گیری از مراقب یا پرستار جایگزین خانواده نیست؛ بلکه مهارت‌آموزی به خانواده‌ها در کنار توانمندسازی تخصصی مراقبین، رکن اصلی حفظ سلامت و کرامت سالمند به‌شمار می‌رود. تقویت این حمایت‌ها، نیازمند نگاهی دقیق به استانداردهای آموزشی است تا از بروز آسیب‌های ناشی از بی‌تجربگی، به‌ویژه در مدیریت بیماری‌های مزمن، جلوگیری شود.

در این راستا، سیده صالحه مرتضوی، رئیس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، در گفت‌وگو با میزان ضمن اشاره به سرعت حرکت جمعیت به‌سوی سالمندی و لزوم توجه به بهداشت سالمندان گفت: ما به دلیل سالمند شدن متولدین دهه ۶۰ در ۲۵ سال آینده با انفجار جمعیت سالمندی مواجه هستیم. نکته مهم آن است که هم‌زمان با این پدیده، ساختار خانواده‌ها نیز از حالت گسترده به سمت خانواده‌های هسته‌ای حرکت کرده و تعداد فرزندان کاهش یافته است؛ این یعنی در آینده‌ای نه‌چندان دور، بسیاری از خانواده‌ها برای تداوم مراقبت باکیفیت از سالمندان خود نیازمند حمایت‌های تکمیلی خواهند بود.

وی افزود: هم‌اکنون بار اصلی مراقبت از سالمندان بر دوش مراقبین غیررسمی یا همان اعضای خانواده است که همچنان بهترین و طبیعی‌ترین محیط مراقبت به‌شمار می‌روند. اما با کاهش تعداد فرزندان، تجرد یا تک‌فرزندی، این شبکه حمایتی تحت فشار قرار می‌گیرد و ما نیازمند نظامی مکمل هستیم تا خانواده‌ها بتوانند با آسودگی بیشتری از عزیزان سالمند خود مراقبت کنند.

مرتضوی با تأکید بر ضرورت سیاست‌گذاری برای تقویت مراقبت‌های رسمی در کنار نظام خانواده تصریح کرد: خلأ وجود مراقبین آموزش‌دیده، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های فعلی ماست. به همین دلیل دبیرخانه شورای ملی سالمندان با همکاری وزارت بهداشت و سازمان فنی و حرفه‌ای، برنامه جامعی را برای تربیت مراقبین رسمی طراحی کرده است تا ساختاری استاندارد و مکمل برای مراقبت از سالمندان در کشور ایجاد شود.

رئیس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت با بیان اینکه دوره‌های آموزشی برای مراقبین به‌صورت سطح‌بندی‌شده طراحی شده است، خاطرنشان کرد: «نیازهای سالمندان با یکدیگر متفاوت است. سالمندی که دچار آلزایمر است یا شرایط وابستگی به تخت دارد، با سالمندی که از سلامت نسبی برخوردار است، نیازهای متفاوتی دارد. بنابراین مراقبین دوره دیده در سطوح مختلف نیز باید بر اساس شرایط جسمی و روانی سالمند تعریف شود.

وی افزود: برنامه‌ جامعی مبتنی بر شواهد علمی برای تربیت نیروی مراقب رسمی در کشور تدوین شده و اولین سطح آن با همکاری سازمان فنی و حرفه‌ای در روز جهانی سالمند رونمایی خواهد شد. پس از آن، سطوح دیگر نیز با مشارکت مرکز ملی مهارت آموزی اجرا می‌شود تا بتوانیم بر اساس نیازهای سالمندان، مراقبین دوره دیده‌ای داشته باشیم که در کنار خانواده، به زندگی سالمند در خانه خود و حفظ استقلال و عزت نفس و کرامت او کمک کنند.

انتهای پیام/