انفجار پیجرها؛ تهدیدی فراتر از مرزهای لبنان
علی کرمی، کارگردان مستند «سهشنبه خونین»، در گفتوگو با میزان با اشاره به اینکه در ساخت مستند تلاش شده ابعاد حقوق بینالمللی این حادثه نیز بررسی شود، اظهار کرد: ما سعی کردیم با افرادی که در حوزه حقوق بینالملل فعالیت میکنند، صحبت کنیم و درباره قوانین و ابعاد حقوقی این موضوع اطلاعاتی ارائه دهیم. شخصاً نیز با دکتر عراقچی درباره این موضوع صحبت کردیم و ایشان گفتند مستنداتی در وزارت امور خارجه برای طرح دعوا در مجامع جهانی تهیه شده است.
وی با اشاره به مواضع مطرحشده در مجامع حقوقی بینالمللی پس از این حادثه، افزود: حدود سه روز پس از این اتفاق، رئیس واحد حقوقی اتحادیه اروپا بیانیهای صادر کرد که من به دوستان گفتم بوی سقوط حقوق بینالملل در آینده نزدیک را میدهد.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» ادامه داد: پس از عملیات پیجرها، روزهای شوم آغاز شد؛ یک هفته بعد حسن شهید شد و سپس زنجیره فرماندهان را هدف قرار دادند و این روند ادامه پیدا کرد.
کرمی با اشاره به بخش مهمی از بیانیه مورد اشاره خود، گفت: آنچه برای من اهمیت داشت، این بود که رژیم صهیونیستی طبق ادعایی که مطرح کرده بود، مداخله و آلودهسازی زنجیره تأمین کالا را صرفاً به پیجرها و واکیتاکیها محدود نکرده بود؛ موضوعی که در فیلم نیز به آن اشاره میشود.
وی افزود: این تهدید دیگر فقط متوجه یک ایرانی یا یک فرد در حزبالله نیست، بلکه میتواند تمام جهان را دربر بگیرد. وقتی یک کالا مصرف شهروندی و عمومی دارد، نباید به سلاح تبدیل شود؛ اما عملاً با ورود به زنجیره تأمین کالا، که یکی از مهمترین چرخههای اقتصادی جهان است، چنین تهدیدی شکل میگیرد.
امنیت زنجیره تأمین؛ مسئلهای برای تمام جهان
کرمی با اشاره به اهمیت زنجیره تأمین در اقتصاد جهانی، تصریح کرد: امروز نمونه تنگه هرمز را میبینیم که وقتی کالای انرژی در زنجیره تأمین با مداخله مواجه میشود، چه مثبت و چه منفی، چه اتفاقاتی در جهان رخ میدهد.
وی ادامه داد: ادعایی که موساد در آن روزها مطرح میکرد، در مجامع حقوقی بینالمللی نیز بازتاب پیدا کرده بود. عملاً این پیام مطرح میشد که رژیم صهیونیستی بدون اعتنا به قوانین حقوق بینالملل، آشکارا دست به اقدام تروریستی میزند.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» با اشاره به تغییر شیوه مواجهه با این اقدامات، گفت: پیشتر این اقدامات در پوشش مجامع رسمی، حقوقی و بیانیهها مطرح میشد، اما امروز به جایی رسیدهایم که دیگر حتی به این پوششها هم نیازی نمیبینند و با افتخار اعلام میکنند در زنجیرههای تأمین کالا در سراسر جهان مداخله کردهاند.
وی افزود: بهاصطلاح خودشان، این همان سلاحسازی از کالاهاست؛ کالایی که میتواند گوشی تلفن همراه یا هر وسیله الکترونیکی مصرفی شهروندان باشد.
چالشهای تولید مستند در نبود دسترسی مستقیم به محل حادثه
کرمی در پاسخ به پرسشی درباره حضور خود در لبنان هنگام وقوع انفجارها و نحوه دسترسی به تصاویر مستند، اظهار کرد: قرار بود من در لبنان حضور داشته باشم، اما در آن شرایط و روزهایی که قصد سفر داشتیم، با لبنان متفاوتی مواجه بودیم. دولت لبنان نیز همراهی چندانی با جمهوری اسلامی نداشت و نیروهای امنیتی اسرائیل با حضور خود در لبنان، عرصه را تنگ کرده بودند، در نهایت به ما گفتند نیازی نیست که به آنجا برویم.
وی با اشاره به چالشهای تولید مستند در نبود دسترسی مستقیم به محل حادثه، افزود: در چنین شرایطی نخستین چالش این است که دسترسی به آرشیو و منابع میدانی چگونه فراهم شود و عملاً کمک چندانی در این زمینه صورت نگرفت و ما تلاش کردیم از روابطی که در اختیار داشتیم استفاده کنیم و تلاش کردیم از طریق ارتباط با چشمپزشکان و برخی افراد دیگر به منابع دسترسی پیدا کنیم.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» ادامه داد: تصمیم گرفتیم فراخوانی برای شاهدان عینی منتشر کنیم؛ از پزشکانی که بهصورت داوطلبانه به لبنان رفته بودند تا شهروندان لبنانی که در آنجا حضور داشتند و آسیب دیده بودند، خواستیم فیلمهایی را که از این واقعه در گالری تلفن همراه خود دارند، برای ما ارسال کنند.
وی گفت: این فرایند مقداری طول کشید، اما در نهایت توانستیم به فیلمهای موبایلی افراد، بهویژه پزشکان، دسترسی پیدا کنیم.
کرمی با اشاره به استفاده از روایت شاهدان عینی در مستند، اظهار کرد: همسر آقای سفیر نیز بهعنوان فردی که آسیب دیده بود، شاهد عینی این واقعه محسوب میشد و از آنجا که چشم ایشان سالم بود، آنچه را اتفاق افتاده بود، دیده بودند. ما از طریق ارتباطی که با ایشان داشتیم، تلاش کردیم به تعدادی از منابع و تصاویر ویدئویی میدانی دست پیدا کنیم.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین»، با اشاره به ابعاد حقوقی و امنیتی انفجار پیجرها در لبنان، گفت: این عملیات تنها یک حادثه تروریستی نبود، بلکه موضوع امنیت فناوری و مداخله در زنجیره تأمین تجهیزات ارتباطی را به مسئلهای جدی در سطح جهان تبدیل کرد.
کرمی با اشاره به اینکه در ساخت مستند تلاش شده ابعاد حقوق بینالمللی این حادثه نیز بررسی شود، اظهار کرد: ما سعی کردیم با افرادی که در حوزه حقوق بینالملل فعالیت میکنند، صحبت کنیم و درباره قوانین و ابعاد حقوقی این موضوع اطلاعاتی ارائه دهیم. شخصاً نیز با دکتر عراقچی درباره این موضوع صحبت کردیم و ایشان گفتند مستنداتی در وزارت امور خارجه برای طرح دعوا در مجامع جهانی تهیه شده است.
وی با اشاره به مواضع مطرحشده در مجامع حقوقی بینالمللی پس از این حادثه، افزود: حدود سه روز پس از این اتفاق، رئیس واحد حقوقی اتحادیه اروپا بیانیهای صادر کرد که من به دوستان گفتم بوی سقوط حقوق بینالملل در آینده نزدیک را میدهد.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» ادامه داد: پس از عملیات پیجرها، روزهای شوم آغاز شد؛ یک هفته بعد حسن شهید شد و سپس زنجیره فرماندهان را هدف قرار دادند و این روند ادامه پیدا کرد.
کرمی با اشاره به بخش مهمی از بیانیه مورد اشاره خود، گفت: آنچه برای من اهمیت داشت، این بود که رژیم صهیونیستی طبق ادعایی که مطرح کرده بود، مداخله و آلودهسازی زنجیره تأمین کالا را صرفاً به پیجرها و واکیتاکیها محدود نکرده بود؛ موضوعی که در فیلم نیز به آن اشاره میشود.
وی افزود: این تهدید دیگر فقط متوجه یک ایرانی یا یک فرد در حزبالله نیست، بلکه میتواند تمام جهان را دربر بگیرد. وقتی یک کالا مصرف شهروندی و عمومی دارد، نباید به سلاح تبدیل شود؛ اما عملاً با ورود به زنجیره تأمین کالا، که یکی از مهمترین چرخههای اقتصادی جهان است، چنین تهدیدی شکل میگیرد.
از آغاز تولید تا پایان تدوین؛ یک سال همراه با وقایع جنگی
علی کرمی، کارگردان مستند «سهشنبه خونین»، درباره مدتزمان تولید این اثر گفت: از زمانی که تولید را آغاز کردیم تا امروز حدود یک سال طول کشید، البته بخشی از این زمان به وقایع خارج از فرایند تولید مربوط بود، ما در حین تولید با جنگ ۱۲ روزه مواجه شدیم که دسترسیمان به بسیاری از افراد نظامی و مسلح و کسانی که میتوانستند روایت دستاولی از حادثه ارائه دهند، بسیار محدود شد.
وی افزود: تولید را از تابستان آغاز کردیم و پیش از آن نیز درگیر پژوهش بودم، اما تولید به معنای عملی از آن زمان شروع شد و با وقوع جنگ ۱۲ روزه تصمیم گرفتیم منتظر بمانیم، زیرا نمیتوانستیم بدون پرداختن به روایتهای دستاول در سطح فرماندهی، فیلم را تولید کنیم.
کرمی با اشاره به دشواری دسترسی به برخی افراد برای ثبت روایتهای مستند، اظهار کرد: در بازه محدودی پس از جنگ ۱۲ روزه و پیش از جنگ ۴۰ روزه، تلاش کردیم با دسترسی به آقای وزیر، افراد وزارت امور خارجه و وزارت بهداشت و همچنین سفیر و دیگر عزیزان، شرایط ضبط را فراهم کنیم. پیدا کردن این افراد کار بسیار دشواری بود.
وی ادامه داد: با یک برنامهریزی فشرده، در مدت دو روز استودیویی گرفتیم، شرایط را مهیا کردیم و این افراد را برای ضبط روایتهایشان گرد هم آوردیم؛ در واقع تلاش کردیم با این کار زمان بخریم، چون نمیدانستیم ممکن است دوباره جنگی آغاز شود و دیگر امکان دسترسی به این افراد را نداشته باشیم. در نهایت، فیلم پیش از جنگ ۴۰ روزه به پایان رسید.
تدوین مستند همزمان با وقوع جنگ
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» درباره مدتزمان تدوین این اثر گفت: تدوین حدود یک ماه طول کشید و بخشی از تصاویر و منابع را به تدوینگر میرساندیم تا کار را جلو ببرد و دوباره آرشیو یا تصاویر ضبطشده جدیدی در اختیار ایشان قرار میدادیم.
کرمی افزود: زمانی که جنگ ۴۰ روزه آغاز شد، حدود ۷۰ درصد تدوین فیلم انجام شده بود، اما دیگر نتوانستیم تدوین و کارهای پستولید را ادامه دهیم.
وی با اشاره به ادامه مراحل فنی مستند، تصریح کرد: کارهای پستولید، از جمله گرافیک و زیرنویس، را نیز در هفته سوم جنگ از سر گرفتیم و به دفتر کار برگشتیم تا مراحل نهایی را انجام دهیم.
شهرداری تهران؛ تهیهکننده و سرمایهگذار مستند
کرمی درباره نقش شهرداری تهران در تولید مستند «سهشنبه خونین» اظهار کرد: اداره کل فرهنگی شهرداری تهران بهعنوان تهیهکننده و سرمایهگذار این اثر حضور داشت. طرح مستند ابتدا از سوی خانم شجاعی، تهیهکننده، به اداره کل فرهنگی شهرداری تهران ارائه شد.
وی افزود: صادقانه بگویم که پس از مطالعه طرح، خیلی سریع از من دعوت کردند و پرسیدند هدف اصلی من از ساخت این فیلم چیست و در نهایت مخاطب قرار است چه چیزی ببیند.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» ادامه داد: من توضیح دادم که میخواهم دو روایت را مطرح کنم؛ نخست اینکه با مدل جدیدی از تروریسم فناوریپایه مواجه شدهایم که از طریق مداخله در زنجیره تأمین کالا شکل گرفته است. دوم اینکه در جریان رسانهای، بیشتر روایت شکست از عملیات پیجرها مطرح شده و کمتر به این موضوع توجه شده است که جمهوری اسلامی ایران و نظام سلامت کشور چگونه بخش زیادی از این عملیات را خنثی و به آن پاسخ دادهاند.
کرمی با قدردانی از حمایت شهرداری تهران، گفت: از مجموعه اداره کل فرهنگی شهرداری تهران ممنونم که خیلی سریع به این طرح پاسخ مثبت دادند و حمایت خود را اعلام کردند و این مجموعه هم از نظر مالی و هم از نظر لجستیکی و هماهنگیها در کنار ما بود.
میخواستم بخش مغفول پیروزی را روایت کنم
کرمی درباره هدف اصلی خود از ساخت مستند «سهشنبه خونین» گفت: امیدوارم مخاطب توانسته باشد هدفی را که در ذهن داشتم، از طریق فیلم دریافت کند و معمولاً سختترین بخش فیلمسازی این است که آنچه در ذهن سازنده میگذرد، از طریق فیلم به ذهن بیننده منتقل شود.
وی افزود: مهمترین هدف من این بود که روایت شکست را که در جریان رسانهای مطرح شده بود، تغییر دهم؛ البته منظورم این نیست که بخواهم چیزی را جعل کنم یا روایت نادرستی ارائه دهم، بلکه میخواستم به بخش مغفول روایت پیروزی توجه کنم.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران در برابر یکی از بزرگترین عملیاتهای تروریستی فناوریپایه، که این موضوع در تحقیقات نیز مطرح شده است، در کمترین زمان ممکن و با توجه به گستردگی جراحتها و نوع آنها، بهترین واکنش را داشت.
کرمی ادامه داد: این مسئولیت در ابتدا متوجه دولت لبنان بود، اما به هر دلیلی، جمهوری اسلامی ایران مسئولیت آن را در قبال جبهه مقاومت بر عهده گرفت. به نظرم این اتفاق هم قابل افتخار است و هم برگ مهمی است که باید در تاریخ ما ثبت شود.
مخاطب «سهشنبه خونین»؛ از ایران تا کشورهای عربزبان
علی کرمی، کارگردان مستند «سهشنبه خونین»، با اشاره به رویکرد خود در طراحی و تولید این اثر گفت: از ابتدا در طرحی که به شهرداری ارائه کردم، مخاطبان فیلم را ایرانی و غیرایرانی در نظر گرفته بودم. تلاش کردم فیلم را بهگونهای طراحی و تولید کنم که زبان آن صرفاً بومی و مختص مخاطب ایرانی نباشد، بلکه برای مخاطبان لبنان و کشورهای عربزبان نیز قابل فهم باشد و با زیرنویس انگلیسی در رسانههای بینالمللی منتشر شود.
وی افزود: برخی از دوستان به من میگفتند باید فیلم را جشنوارهای بسازم تا در جشنوارهها حضور پیدا کند، اما من معتقدم مستندهای جشنوارهای میتوانند موضوعات اندیشهمحور و درجهیک را برای مخاطبان مستند و علاقهمندان این حوزه تولید کنند. با این حال، همچنان دو حوزه تلویزیون و رسانه عمومی و همچنین شبکههای اجتماعی را از بسترهایی میدانم که میتوانند بیشترین ضریب انتشار و معرفی یک فیلم را فراهم کنند.
طراحی چندپردهای برای افزایش انتشار در شبکههای اجتماعی
کرمی با اشاره به رویکرد خود در تدوین و ساختار مستند «سهشنبه خونین» اظهار کرد: تلاش کردم فیلم را بهگونهای طراحی کنم که چندپردهای باشد و اگر بخشی از آن جدا و در شبکههای اجتماعی منتشر شد، مخاطب برای درک آن الزاماً نیاز نداشته باشد بخشهای قبل و بعد فیلم را دیده باشد.
وی ادامه داد: این موضوع برای من بسیار مهم بود و نوع تدوین نیز بر همین اساس شکل گرفت. فیلم حدود ۴۳ دقیقه است و میتوان آن را به حدود ۱۰ بخش چهار دقیقهای تقسیم کرد تا ضریب انتشار آن در شبکههای اجتماعی افزایش پیدا کند.
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» با اشاره به تفاوت این رویکرد با نگاه متعارف به تولید آثار سینمایی، گفت: معمولاً وقتی به کارگردانها گفته میشود فیلمشان قرار است در شبکههای اجتماعی منتشر شود، نسبت به این موضوع گارد دارند و معتقدند اثر را برای پرده سینما ساختهاند، اما صادقانه بگویم، برای من در این مستند، پیام و هدف فیلم بسیار مهمتر از جنبههای سینمایی و جشنوارهای آن است.
ترجیح انتشار بینالمللی بر حضور در جشنوارههای خارجی
کرمی با تأکید بر تلاش برای چندزبانه کردن مستند و رساندن آن به رسانههای خارجی، تصریح کرد: تمام تلاشم را میکنم که فیلم را چندزبانه کنم و به رسانهها و شبکههای غیرایرانی تحویل بدهم. البته تصمیم نهایی در این زمینه با تهیهکننده است، اما ایشان میدانند که من در این مسیر همراهی و تلاش میکنم.
وی در پاسخ به اینکه ترجیح میدهد مستند در جشنوارههای خارجی شرکت کند یا در اختیار شبکههای خارجی قرار بگیرد، افزود: احساس میکنم این فیلم از آثاری است که موعد مصرف دارد؛ یعنی مخاطب باید آن را در زمان مشخصی ببیند و پیامش را دریافت کند. ضرورتی ندارد که حتماً آن را در قالب روایتی پیچیده و با ویژگیهای فنی و هنری جشنوارهای ارائه کنیم، بلکه باید پیام آن را به شکلی بلیغ به دنیا برسانیم.
نابینایی تعداد زیادی از مجروحانی که به کشورهای دیگر منتقل شدند
کارگردان مستند «سهشنبه خونین» با اشاره به پیام اصلی این اثر برای مخاطبان بینالمللی گفت: میخواهم این پیام به دنیا منتقل شود که جمهوری اسلامی ایران حامی جبهه مقاومت است و در این حمایت، مرز جغرافیایی برای آن اهمیت ندارد. همچنین میخواهم نشان دهم که ایران در حوزه طب رزم و درمان مجروحان، اقدامات قابل توجهی انجام داده است.
کرمی با اشاره به وضعیت مجروحان انفجار پیجرها که برای درمان به کشورهای مختلف منتقل شده بودند، اظهار کرد: در فیلم به این موضوع اشاره نکردم، چون ممکن بود تنشزا باشد، اما تعدادی از مجروحان به بیمارستان آمریکایی بیروت رفتند و تعدادی نیز به ترکیه و قطر منتقل شدند. به گفته او، بسیاری از این افراد نابینا شدند و بخش زیادی از آنان با مشکلات جدی و ناتوانی مواجه شدند.
وی افزود: در مقابل، درصد بالایی از مجروحانی که توسط پزشکان ایرانی، چه پزشکانی که به لبنان اعزام شدند و چه افرادی که به تهران منتقل شدند، تحت عمل جراحی قرار گرفتند، به زندگی بازگشتند. این اتفاق بسیار قابل افتخار است.
کرمی در پایان تأکید کرد: احساس میکنم این مستند بیش از آنکه کارکرد جشنوارهای داشته باشد، اثری با کارکرد تلویزیونی و عمومی است و باید در گستره وسیعتری از مخاطبان دیده شود.
انتهای پیام/
