قائم‌مقام فراهانی نابغه‌ای که زیر سایه امیرکبیر مهجور ماند

نشست خبری نمایش «قائم مقام فراهانی» به تهیه‌کنندگی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، امروز یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵ برگزار شد و عوامل این اثر از اجرای نمایش در باغ نگارستان، محل ترور قائم مقام فراهانی، خبر دادند.

محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در این نشست با اشاره به رویکرد جدید این انجمن در معرفی مفاخر کشور گفت: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی قدیمی‌ترین نهاد فرهنگی کشور است و در ساحت‌های مختلف فرهنگی برنامه‌های متعددی برگزار می‌کند.

وی افزود: در چارچوب رویکرد جدید انجمن، نمایش «لسان‌الغیب» به کارگردانی محمد حاتمی در آرامگاه حافظ اجرا شد و این اثر بازتاب و تأثیرگذاری خوبی داشت.

شالویی با اشاره به شخصیت قائم مقام فراهانی اظهار کرد: قائم مقام در سایه شخصیت امیرکبیر قرار گرفته و با وجود تأثیرات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی او، آن‌گونه که شایسته است به این شخصیت پرداخته نشده است.

رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ادامه داد: تلاش ما این است که آثار تولیدشده توسط انجمن در نقاط مختلف کشور نیز اجرا شود. بر همین اساس، با توجه به ارتباط قائم مقام با اراک، این نمایش همزمان با آغاز هفته اراک در این شهر نیز اجرا خواهد شد.

وی همچنین درباره محل اجرای نمایش گفت: این اثر در باغ نگارستان اجرا می‌شود؛ مکانی که در تاریخ قائم مقام فراهانی نیز اهمیت دارد و محل تاج‌گذاری و ترور او بوده است.

۷ ماه پژوهش برای روایت چهار سال پایانی زندگی قائم مقام

اردشیر صالح‌پور، نویسنده و کارگردان نمایش «قائم مقام فراهانی» نیز در این نشست با اشاره به شکل‌گیری رویکرد «درام مفاخر» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی گفت: تعلق تئاتری رئیس انجمن موجب شد رویکردی با عنوان «درام مفاخر» شکل بگیرد.

وی افزود: نمایش «قائم مقام» در محلی اجرا می‌شود که مقتل قائم مقام است و طراحی نمایش نیز بر اساس سازه و ویژگی‌های موجود در این مکان انجام شده است.

صالح‌پور با بیان اینکه بخش‌هایی از حوادث و رویداد‌های تاریخی این اثر به مکان اجرای آن پیوند خورده است، اظهار کرد: تلاش کردیم در بخش‌های مختلف نمایش از مفاخر هنری استفاده کنیم و تمرین‌ها نیز در همین محل انجام شد.

نویسنده و کارگردان نمایش «قائم مقام فراهانی» گفت: این اثر در قالب پرفورمنس اجرا می‌شود و برای نگارش متن آن، هفت ماه روی صد‌ها نامه و منبع تاریخی مربوط به قائم مقام فراهانی پژوهش انجام شده است.

وی با تأکید بر اینکه پژوهش مبنای آثار اوست، افزود: قائم مقام از نوابغ کشور است و به روایت شفیعی کدکنی، پس از سعدی از جمله افرادی است که بیشترین خدمت را به زبان فارسی انجام داده است. او بیش از ۲ هزار بیت شعر دارد و علاوه بر تسلط بر نثر مسجع و فنی، در «جلالی‌نامه» به ادبیات محاوره نیز پرداخته است.

صالح‌پور ادامه داد: با وجود این ویژگی‌ها، قائم مقام آن‌گونه که شایسته است شناخته نشده و حتی امیرکبیر خود را شاگرد قائم مقام می‌دانست.

وی گفت: نمایش «قائم مقام فراهانی» بر چهار سال پایانی زندگی این شخصیت تاریخی تمرکز دارد.

کارگردان نمایش «قائم مقام» با اشاره به حضور ایرج راد در فرآیند پژوهش و تحلیل تاریخی اثر اظهار کرد: حضور استاد ایرج راد در تحلیل ارجاعات تاریخی نمایش برای ما بسیار کمک‌کننده بود.

صالح‌پور هدف از این رویکرد را حرکت به سمت تئاتر ملی دانست و گفت: باید به مفاخر کشورمان اهمیت بدهیم؛ زیرا جامعه‌ای که تاریخ خود را نشناسد، نمی‌تواند آینده خود را به‌درستی بشناسد.

ایرج راد: فرزندان ما با مفاخر فرهنگی آشنایی ندارند

ایرج راد، بازیگر پیشکسوت این نمایش، نیز در این نشست با اشاره به ضرورت پرداختن به مفاخر فرهنگی و تاریخی ایران گفت: مدت‌هاست در زمینه بزرگان کشور کاری انجام نداده‌ایم؛ در حالی که این بزرگان سرمایه‌های جاودان کشور هستند.

وی افزود: متأسفانه فرزندان ما آشنایی کافی با این بزرگان ندارند و این ایراد بزرگی است که باید برای آن چاره‌اندیشی شود.

راد با انتقاد از کم‌رنگ بودن مفاهیم فرهنگی و تاریخی در برخی تولیدات رسانه‌ای اظهار کرد: امروز در تلویزیون نیز این مفاهیم کمرنگ شده است. کاش تلویزیون به «گلستان سعدی» می‌پرداخت، حتی در قالب نمایش‌های کوتاه؛ ما ظرافت‌های شاهنامه را نیز رها کرده‌ایم.

این بازیگر پیشکسوت ادامه داد: پرداختن به فرهنگ ایران و مفاخر ملی و آشنا کردن جامعه با تاریخ کشور هرچه بیشتر انجام شود، باز هم کافی نیست. خوشحالم که در چنین نمایشی حضور دارم و این موضوع دغدغه من است.

هژیر آزاد: قائم مقام و امیرکبیر دو شخصیت متفاوت تاریخی هستند

کاظم هژیر آزاد، دیگر بازیگر این نمایش، با اشاره به حضور خود در پروژه «قائم مقام فراهانی» گفت: بسیار خرسندم که با انجمن آثار و مفاخر فرهنگی آشنا شدم و اینکه این انجمن از مفاخر فرهنگی کشور دفاع می‌کند، اقدامی ارزشمند است.

وی با اشاره به سابقه همکاری خود با اردشیر صالح‌پور افزود: امروز این فرصت برای من فراهم شد تا نقش قائم مقام را ایفا کنم.

هژیر آزاد گفت: گاهی در آثار تاریخی، قائم مقام و امیرکبیر با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند؛ در حالی که این دو شخصیت تاریخی متفاوت هستند. خود من نیز پیش از پذیرفتن این نقش شناخت کاملی از قائم مقام نداشتم و از زمان برعهده گرفتن آن، تلاش کردم ابعاد مختلف شخصیت او را مطالعه و بررسی کنم.

آتش تقی‌پور: قائم مقام شخصیتی آموختنی است

آتش تقی‌پور، بازیگر نمایش «قائم مقام فراهانی»، نیز با اشاره به حضور هنرمندان پیشکسوت در این اثر گفت: در شرایطی که گاهی به هنرمندان پیشکسوت توجه کافی نمی‌شود، در این نمایش به من احترام گذاشته شد و از این بابت خرسندم.

وی افزود: قائم مقام فراهانی واقعاً شخصیتی آموختنی است. اگر فرهنگ خود را از دست بدهیم، از میان خواهیم رفت؛ همین فرهنگ بوده که ما را از بزنگاه‌های تاریخی عبور داده و همچنان فرهنگ ایرانی جاری و ساری است.

تقی‌پور پیشنهاد کرد: حالا که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی پیشگام چنین اقداماتی شده است، امیدوارم نمایشنامه و فیلم‌تئاتر این اثر نیز ثبت و ضبط شود.

اصغر همت: قائم مقام گرفتار نخبه‌کشی شد

اصغر همت نیز در این نشست با اشاره به مهجور ماندن شخصیت قائم مقام فراهانی گفت: در رأس همه مسائل، مهجور بودن قائم مقام فراهانی قرار دارد؛ شخصیتی که قربانی نخبه‌کشی شد.

وی ابراز امیدواری کرد: اقدامی که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی آغاز کرده است، بتواند تأثیرگذار باشد و زمینه توجه بیشتر به مفاخر و نخبگان کشور را فراهم کند.

نمایش «قائم مقام فراهانی» با نویسندگی و کارگردانی اردشیر صالح‌پور و تهیه‌کنندگی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در باغ نگارستان اجرا خواهد شد و بخشی از اجرا‌های آن نیز در اراک برگزار می‌شود.

انتهای پیام/