«دلیران»؛ تجربه صداوسیما برای توسعه برنامهسازی تعاملی کودک و نوجوان
توسعه فناوریهای ارتباطی، شیوه ارتباط مخاطب با رسانه را تغییر داده و صداوسیما در مستندمسابقه «دلیران» تلاش کرده است ظرفیت تعامل با مخاطب را وارد ساختار برنامهسازی کودک و نوجوان کند. طراحی روایتهای چندمسیره، مشارکت مخاطب در انتخاب روند برنامه و ایجاد زیرساخت ارتباط همزمان، محورهای اصلی این تجربه را شکل میدهد.
تعامل با مخاطب، مسیر تازه برنامهسازی تلویزیونی
محمدصادق باطنی، رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما، با اشاره به تغییرات ایجادشده در حوزه رسانه گفت: تلویزیون در شکل سنتی خود بر پایه ارتباط یکسویه با مخاطب شکل گرفته است، اما تحولات فناوری و تغییر شیوه مصرف رسانهای، ضرورت توجه به قالبهای تعاملی را افزایش داده است.
وی توضیح داد که صداوسیما پیش از این نیز تجربههایی برای ایجاد ارتباط دوسویهتر با مخاطبان داشته است و استفاده از پیامک در برخی برنامههای تلویزیونی یکی از نمونههای این تجربهها به شمار میرود. رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما افزود که با توسعه فناوری، امکان مشارکت مخاطب در فرایند برنامهسازی گستردهتر شده و رسانه میتواند از ظرفیتهای جدید ارتباطی برای طراحی تجربههای متفاوت استفاده کند.
باطنی با اشاره به سابقه برنامههای تعاملی در جهان بیان کرد: روایت تعاملی از دهه ۱۹۹۰ میلادی مورد توجه قرار گرفته و در سالهای اخیر نیز شکلهای جدیدی از این نوع محتوا در رسانههای مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. او افزود که صداوسیما نیز در سالهای گذشته مطالعات و آزمایشهایی را درباره امکان مشارکت مخاطبان، بهویژه نوجوانان، در انتخاب مسیر برنامه انجام داده است.
رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما درباره تجربه «دلیران» گفت: این مستندمسابقه یکی از نمونههایی است که در آن تلاش شده مفهوم تعامل از سطح ارتباط معمول با مخاطب فراتر برود و انتخاب مخاطب در روند پیشروی برنامه اثرگذار باشد. به گفته باطنی، در چنین ساختاری مخاطب فقط دریافتکننده محتوای از پیش تعیینشده نیست و میتواند با انتخاب خود در مسیر ادامه برنامه نقش داشته باشد.
وی تأکید کرد که اجرای برنامه تعاملی نیازمند تغییر در فرایند تولید و انتشار محتواست. باطنی گفت: وقتی انتخاب مخاطب میتواند مسیر ادامه برنامه را تغییر دهد، تولیدکننده باید از ابتدا امکانهای مختلف روایت را در نظر بگیرد و ساختار برنامه را متناسب با این انتخابها طراحی کند.
این مدیر رسانهای درباره همکاری مرکز کودک و نوجوان سیما با سروش پلاس نیز گفت: اجرای چنین تجربهای به زیرساخت ارتباطی نیاز دارد که بتواند مشارکت تعداد زیادی از مخاطبان را در زمان پخش مدیریت کند. او افزود همکاری با سروش پلاس در همین چارچوب شکل گرفته است تا ظرفیت فناوری ارتباطی در خدمت اجرای ساختار تعاملی «دلیران» قرار گیرد.
باطنی اضافه کرد: تجربه «دلیران» از این جهت اهمیت دارد که تعامل با مخاطب در آن به بخش مشخصی از ساختار برنامه تبدیل شده است. رئیس مرکز کودک و نوجوان سیما گفت این تجربه میتواند زمینه بررسی شیوههای جدید ارتباط رسانه ملی با مخاطبان کودک و نوجوان را فراهم کند و به توسعه قالبهای برنامهسازی متناسب با تغییرات فناوری کمک کند.
انتخابگری بهعنوان محور محتوایی «دلیران»
محمدحسین بخشیزاده، مدیر شبکه کودک سیما، درباره سابقه شکلگیری «دلیران» گفت: تولید این مستندمسابقه از چند سال گذشته در شبکه کودک مورد توجه قرار داشت و قالب مسابقه یکی از قالبهایی بود که برای مخاطب کودک و نوجوان کمتر مورد استفاده قرار گرفته بود.
وی درباره رویکرد محتوایی برنامه توضیح داد: در «دلیران» تلاش شده است کودکان در اقلیمهای مختلف و در شرایطی متفاوت از محیط معمول زندگی خود قرار بگیرند. مدیر شبکه کودک سیما افزود که مواجهه کودکان با موقعیتهایی مانند جنگل و دریا و همراهی آنها با مربیان، بخشی از تجربهای است که برنامه برای مخاطب خود طراحی کرده است.
بخشیزاده درباره بازخوردهای مربوط به این بخش از برنامه گفت: قرار گرفتن کودکان در شرایط متفاوت و دور شدن موقت آنها از فضای معمول زندگی، یکی از ویژگیهایی بوده که در تجربه مخاطب مورد توجه قرار گرفته است. او افزود این موقعیتها علاوه بر جنبه سرگرمی، امکان پرداختن به اهداف تربیتی برنامه را نیز فراهم میکنند.
مدیر شبکه کودک سیما محور انتخابگری را یکی از بخشهای اصلی رویکرد تربیتی «دلیران» دانست و گفت: کودک پیش از ورود به دوره نوجوانی باید مقایسه میان گزینههای مختلف، اولویتبندی و انتخاب را تمرین کند. وی افزود کودک باید بتواند یک گزینه را با گزینههای دیگر مقایسه کند و درباره انتخاب خود تصمیم بگیرد.
بخشیزاده ادامه داد: در «دلیران» کودکان در موقعیتهای مختلف با دوراهیهایی مواجه میشوند و باید تصمیم بگیرند. به گفته او، در این فرایند، انتخاب بر مبنای منطق و عقلانیت و همچنین مشورت با دیگران مورد توجه قرار گرفته است تا کودکان از دوره کودکی این مهارت را تمرین کنند.
وی درباره ارتباط میان سرگرمی و اهداف تربیتی برنامه نیز بیان کرد: زمانی که یک برنامه تلویزیونی بتواند مخاطب را از نظر جذابیت و سرگرمی همراه کند، فرصت مناسبی برای دنبال کردن اهداف تربیتی نیز ایجاد میشود. مدیر شبکه کودک سیما «دلیران» را در همین چارچوب ارزیابی کرد و گفت ساختار برنامه تلاش دارد میان سرگرمی و محتوای تربیتی ارتباط ایجاد کند.
بخشیزاده درباره اضافه شدن مخاطب به فرایند انتخاب در فصل جدید گفت: در این فصل، انتخابگری فقط در روایت برنامه و میان شرکتکنندگان باقی نمانده و به مخاطب نیز منتقل شده است. او توضیح داد که مخاطب علاوه بر مشاهده انتخابهای شرکتکنندگان، خودش نیز در موقعیت انتخاب قرار میگیرد و باید درباره نتیجه گزینههای مختلف فکر کند.
مدیر شبکه کودک سیما افزود: مخاطب در این ساختار پا به پای شرکتکنندگان برنامه حرکت میکند و در موقعیتهای مختلف باید درباره انتخاب بهتر فکر کند. بخشیزاده گفت این شیوه باعث میشود مخاطب درباره پیامد انتخابهای مختلف تأمل کند و مفهوم انتخابگری را بهصورت عینی تجربه کند.
زیرساخت فنی مشارکت همزمان مخاطبان
امین شریفی، مدیرعامل سروش پلاس، درباره همکاری این پیامرسان با مرکز کودک و نوجوان سیما گفت: یکی از موضوعات مهم در این همکاری، امکان ایجاد تجربه مشارکت همزمان برای تعداد زیادی از مخاطبان بود. شریفی افزود که بخشی از مخاطبان «دلیران» را کودکان و نوجوانان تشکیل میدهند و طراحی تجربه تعاملی برای این گروه سنی، نیازمند توجه به کیفیت ارتباط و سهولت استفاده است.
وی درباره نحوه مشارکت مخاطبان توضیح داد: برنامه در روزهای پخش، امکان مشارکت مخاطب در انتخاب ادامه مسیر را فراهم میکند و مخاطبان میتوانند انتخاب خود را در بستر در نظر گرفتهشده ثبت کنند. مدیرعامل سروش پلاس این فرایند را یکی از بخشهای اصلی همکاری میان پیامرسان و برنامه عنوان کرد.
شریفی درباره میزان مشارکت ثبتشده در این تجربه گفت: تاکنون حدود ۸۳ هزار نفر در فرایند مشارکت برنامه حضور داشتهاند. او همچنین اعلام کرد که در دو تا سه قسمت نخست، حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار پیام و تعامل ثبت شده است.
مدیرعامل سروش پلاس مدیریت حجم بالای تعاملات همزمان و حفظ تجربه روان کاربر را از مسائل فنی این همکاری عنوان کرد و گفت: اجرای چنین ساختاری نیازمند زیرساختی است که بتواند تعداد زیادی درخواست را در زمان کوتاه دریافت و پردازش کند.
شریفی افزود: این تجربه از منظر آزمون زیرساخت تعامل در مقیاس بالا نیز قابل توجه است و امکان بررسی ظرفیتهای فنی برای اجرای تجربههای مشابه در آینده را فراهم میکند.
ساختار چندمسیره و روند تولید «دلیران»
مصطفی رضوانی، تهیهکننده مستندمسابقه «دلیران»، درباره شکلگیری محتوای برنامه گفت: ایده اولیه «دلیران» با موضوع آموزش و بهصورت یک طرح پایلوت شکل گرفت و در فصل نخست، آموزشهای امدادی و نجات نیز به برنامه اضافه شد.
وی درباره توسعه محتوایی برنامه در ادامه تولید گفت: موضوعاتی مانند انتخاب، مواجهه با ترس، کار فردی و جمعی و معرفی جاذبههای طبیعی ایران بهتدریج به محتوای «دلیران» اضافه شدند. تهیهکننده برنامه افزود که موضوع انتخاب در فصل نخست به یکی از محورهای جدی محتوایی تبدیل شد.
رضوانی درباره معرفی مناطق مختلف کشور بیان کرد: بخشی از تصاویر «دلیران» در مناطق مختلف ایران از جمله چابهار و سمنان ثبت شده است و در فصل جدید نیز بخشهای محتوایی دیگری با محورهایی مانند کار جمعی و زندگی ایرانی به برنامه اضافه شده است.
تهیهکننده «دلیران» درباره تغییر ساختار برنامه در فصل جدید گفت: در جلسات طراحی فصل دوم، ساختار تعاملی بهعنوان یکی از تغییرات مهم فرمی برنامه مورد توجه قرار گرفت. رضوانی توضیح داد که اجرای این ساختار باعث شد بخشی از سکانسها با چند مسیر متفاوت طراحی و تولید شوند.
وی درباره ابعاد تولیدی این ساختار افزود: حدود ۱۰ قسمت تعاملی برای برنامه پیشبینی شده است و این بخشها قابلیت ارائه انتخابهای متفاوت را برای مخاطب دارند. تهیهکننده «دلیران» گفت اجرای ساختار تعاملی در عین جذابیت، دشواریهای خاص خود را در مرحله تولید داشته است.
رضوانی همچنین درباره بخش هنری و فنی تولید گفت: عوامل مختلفی در پرورش ایده و شکلگیری ساختار برنامه نقش داشتهاند و در بخش هنری و فنی نیز تغییراتی در روند تولید ایجاد شده است. او افزود که بخشی از تصاویر برنامه در استان سیستان و بلوچستان ثبت شده و تلاش شده است سبک زندگی خانوادهها و فضای زندگی کودکان در این مناطق نیز در تصاویر برنامه دیده شود.
مجموع مباحث مطرحشده از سوی باطنی، بخشیزاده، شریفی و رضوانی نشان میدهد که ساختار جدید «دلیران» از یک سو بر تغییر شیوه ارتباط صداوسیما با مخاطب و توسعه قالبهای تعاملی متمرکز است و از سوی دیگر، محتوای آموزشی و تربیتی برنامه را با مفهوم انتخابگری پیوند میدهد. باطنی بر تحول ارتباط رسانه و مخاطب، بخشیزاده بر ابعاد تربیتی و انتخابگری، شریفی بر زیرساخت مشارکت همزمان و رضوانی بر الزامات تولید ساختار چندمسیره تأکید کردند.
انتهای پیام/
