از دفاع مقدس اول تا جنگ تحمیلی سوم؛ روایت ۴۶ سال ایستادگی تاریخی ملت ایران

۳۱ شهریور در تقویم با آغاز جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۵۹ گره خورده است؛ روزی که حمله نظامی ارتش بعث عراق به کشورمان آغازگر جنگی شد که نزدیک به هشت سال ادامه یافت و آثار آن تنها به میدان نبرد محدود نماند. 

اکنون در چهل‌وششمین سالگرد هفته دفاع مقدس، اهمیت این مناسبت را می‌توان فراتر از یادآوری یک واقعه تاریخی بررسی کرد؛ زیرا دفاع مقدس برای ایران و ایرانیان به مجموعه‌ای از تجربه‌های نظامی، اجتماعی، سیاسی و مدیریتی تبدیل شده است که آثار آن در ادبیات امنیتی و دفاعی کشور همچنان قابل مشاهده است.

چهل‌وششمین سالگرد هفته دفاع مقدس، صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست؛ فرصتی برای بازخوانی تجربه‌ای تاریخی است که بخش مهمی از تحولات سیاسی، اجتماعی و امنیتی ایران معاصر را شکل داده است. اگر نسل‌های نخست انقلاب، دفاع مقدس را به‌عنوان تجربه‌ای زیسته به یاد می‌آورند، نسل‌های جدید بیش از هر چیز به روایت مستند، دقیق و قابل فهم این تجربه نیاز دارند.

از سویی طی ۲ سال گذشته در پی تجاوز دشمن آمریکایی صهیونی کشورمان برای بار دوم و سوم دفاع جانانه‌ای از خود نشان داد و ملت سرافراز ایران بعد از دفاع مقدس اول در آزمون این جنایات نیز سربلند بیرون آمدند. این موضوع اهمیت تبیین و روایت درست دلیری‌ها و شجاعت ملت ایران را بیش از بیش یادآوری می‌کند.

از نخستین روز‌های دفاع مقدس در سال ۱۳۵۹ تا جنگ‌های تحمیلی و فشار‌های مستمر سال‌های اخیر، تاریخ معاصر ایران روایت ۴۶ سال ایستادگی ملتیست که در برابر تهدید، تجاوز و فشار خارجی، حفظ تمامیت ارضی و استقلال کشور را در اولویت قرار داده است. دفاع مقدس هشت‌ساله، نقطه آغاز این مسیر بود؛ دورانی که نیرو‌های مسلح و مردم در کنار یکدیگر، از مرز‌های کشور دفاع کردند و تجربه‌ای ماندگار از مقاومت، همبستگی ملی و فداکاری بر جای گذاشتند.

در ادامه این مسیر، جمهوری اسلامی ایران در چهار دهه گذشته با مجموعه‌ای از تهدید‌های امنیتی، تحریم‌های اقتصادی و درگیری‌های مستقیم و غیرمستقیم مواجه بوده است؛ تا آنجا که از «جنگ تحمیلی اول» تا «جنگ تحمیلی سوم» می‌توان از یک خط تاریخی ممتد سخن گفت؛ خطی که در آن، شکل تهدید‌ها تغییر کرده، اما مسئله دفاع از امنیت و استقلال کشور همچنان پابرجا مانده است.

وجه مشترک همه جنگ‌ها این است که دشمن به اهداف خود نرسید

در همین رابطه حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با میزان، با اشاره به تفاوت‌های دفاع مقدس هشت‌ساله با جنگ‌های اخیر، گفت: دفاع مقدس امروز با ۴۸ سال پیش تفاوت‌های جدی دارد و دفاع مقدس دوم و سوم، به‌مراتب ترکیبی‌تر و فناورانه‌تر شده‌اند.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، اظهار کرد: در دفاع مقدس هشت‌ساله، جنگ عمدتاً ماهیتی سنتی داشت و حمایت‌های مختلف از رژیم صدام نیز در جریان بود، اما امروز با جنگ ترکیبی مواجه هستیم که در کنار عرصه نظامی، جنگ رسانه‌ای، اقتصادی و تکنولوژیک را نیز شامل می‌شود.

وی افزود: جنگ امروز فنی‌تر و متکی بر فناوری‌های پیشرفته شده است؛ به‌گونه‌ای که مقایسه جنگ رمضان با جنگ ۱۲ روزه نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران هم در حوزه آفندی و هم در حوزه پدافندی ارتقا پیدا کرده است؛ البته طرف مقابل نیز متناسب با این شرایط، توانمندی‌های خود را ارتقا داده است.

قشقاوی با اشاره به استفاده از فناوری‌های پیشرفته در جنگ اخیر، تصریح کرد: در برخی حوادث از جمله حادثه دشت مهیار، از پیشرفته‌ترین فناوری‌های غرب و آمریکا استفاده شد و حتی ممکن است هماهنگی‌های اطلاعاتی و امنیتی میان نیرو‌های مخالف جمهوری اسلامی نیز با تکیه بر همین فناوری‌های پیشرفته شکل گرفته باشد، اما این اقدامات با مقاومت مردم به نتیجه نرسید.

قشقاوی ادامه داد: وجه مشترک همه این جنگ‌ها این است که دشمن به اهداف خود نرسیده است؛ البته باید میان پیروزی تاکتیکی و پیروزی استراتژیک تفاوت قائل شد.

وی گفت: زمانی که از نرسیدن دشمن به اهداف خود سخن می‌گوییم، منظور نادیده گرفتن خسارات و ضربات واردشده نیست. شهادت رهبران، فرماندهان و مسئولان و میزان تخریب‌ها، خسارات و ضربات سنگینی است که در سطح تاکتیکی قابل بررسی است، اما این موارد لزوماً به معنای تحقق اهداف استراتژیک طرف مقابل نیست.

قشقاوی با بیان اینکه «پیروزی متجاوز با پیروزی مدافع متفاوت است»، اظهار کرد: پیروزی متجاوز زمانی محقق می‌شود که به اهداف اعلامی خود برسد، اما پیروزی مدافع در این است که اجازه ندهد متجاوز به اهداف خود دست پیدا کند. بر اساس این معیار، در جنگ اخیر نیز با وجود خسارات و ضربات سنگین، دشمن به اهداف اعلامی خود دست نیافت.

وی همچنین با اشاره به تفاوت نسل‌های امروز با نسل‌های دوران دفاع مقدس، گفت: جامعه امروز ایران با جامعه سال‌های نخست انقلاب و دفاع مقدس تفاوت‌های نسلی و فناورانه بسیاری دارد و نسل‌های جدید در شرایط کاملاً متفاوتی رشد کرده‌اند.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در ادامه با اشاره به یک تشبیه تاریخی میان حوادث بنی‌اسرائیل و تحولات اخیر ایران، تصریح کرد: در ماجرای حضرت موسی (ع) و غیبت ایشان، بنی‌اسرائیل دچار انحراف شدند و گوساله سامری را پذیرفتند؛ البته این صرفاً یک تشبیه تاریخی است و قصد قیاس مستقیم وجود ندارد.

قشقاوی افزود: در دفاع مقدس دوم و سوم، با وجود شهادت رهبر و فرماندهان و همچنین شرایطی که رهبری جدید امکان حضور مستقیم در صحنه نداشت و پیام‌هایی نیز از سوی ایشان منتشر شد، برخلاف آن تجربه تاریخی، جامعه ایران دچار انحراف و از هم گسستگی نشد.

وی تأکید کرد: امروزه شاهد حضور نیرو‌های جان‌فدا، مانور‌های مردمی و مسلحانه و حضور گسترده مردم در صحنه هستیم این مسئله نشان‌دهنده آگاهی و هوشیاری مردم ایران و تفاوت شرایط جامعه ایران با آن تجربه تاریخی است.

انتهای پیام/